Türkiye yeni bir askerlik sistemine geçiyor. Geçen hafta Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar'ın sistem değişikliğini açıklamasından sonra özellikle sosyal medyada bu konu çok konuşuldu. Sistemle ilgili askerliği bitiriyorlar diye çokça yanlış haberlerde paylaşıldı. Bunun üzerine askerlik düştü mü, kaç ay oldu, temel eğitim nasıl olacak soruları sorulmaya başladı. Benim gönderilerimin altına da sürekli bu tarz sorular geldiği için bu haftaki köşemi bu konuya ayırmak istedim. 2019'da temelde bedelli askerlik ücreti ve yaş sınırı değişti. Bunun için bir kanun taslağı hazırlandı. Tasarı halinde olan bu sistem, TBMM sürecinden sonra kanunlaşacak. Sizlere 10 soru başlığından yeni askerlik sistemini aktarıyorum.
Yeni sistem neyi getiriyor?
Yeni sistemde eğitim seviyesine göre ayrılmış tercihler bulunuyor. Bu tercihler arasında geçiş yapmak da mümkün oluyor. Yükümlüler, eğitim seviyesine göre er/erbaş, yedek astsubay ve yedek subay olarak başlayıp, bedelli askerlik seçeneğine geçiş şansına da sahip. Aynı zamanda yeni sistemle kısa dönem askerlik sona eriyor, onun yerini yükümlü er/erbaşlık alıyor.
Yeni sistemde dağılım nasıl olacak?
Bunların dağılımı şöyle olacak; bir bedelli askerliğe ayrılacaklar, iki yükümlü erbaş ve erler, üç yedek astsubaylık. Bu sistemde meslek yüksekokullarına karşılık, onların yaptıkları eğitime karşılık bir değer koymak adına yedek astsubaylık konuldu. Daha sonra da yedek subaylık ve diğer beşinci parça da dövizli askerlik. Bunlar sürekli olacak.
Yeni sistemin artıları neler?
Yeni askerlik sistemiyle yükümlülerin askerlik sırasında ve sonrasında yararlanabileceği birçok fırsat öne çıkıyor. Harçlık/maaş, hizmet borçlanması, öğrenim kredisi, iş kurma desteği ve sağlık sigortası gibi imkanlar askerliği daha tercih edilebilir hale getiriyor.
Askerlik süreci nasıl işleyecek?
Yükümlü er/erbaşlar 1 ay temel eğitim aldıktan sonra bedelli yapmak istiyorsa terhis olacak. Eğer istemiyorsa, 5 ay kıtalarda görev yaparak 6 aya tamamlamış oluyor. Yine burada terhis seçeneği doğuyor. Bu süre sonrası kalıp kalmayacağı belli olacak askerlerle imtihandaki başarı ve kabiliyetine göre 6 ay maaşlı askerlik sözleşmesi yapılacak. 6 aylık maaşlı askerlik sonrası yine 3 seçeneğe sahip oluyor: Terhis, sözleşmeli er/erbaşlık ya da niteliğine göre astsubay/subaylığa geçiş.
Askerlik ertelemede yaş sınırı ne?
Lise mezunu bir genç askerlik ertelemesinde yaş sınırı 29'dan 22'ye çekilirken, meslek liseleri için yaş 25. Taslakta meslek yüksekokulu ve lisans eğitimi alanlar için 29 olan erteleme yaşı 28'e, lisansüstü için 35'ten 32'ye, doktora ve tıp eğitimi için 35'te aynı kalmasına ve sporcular için 38'den 35'e indirilmesine yönelik düzenleme öngörülüyor.
Uzman erbaşlık nasıl belirlenecek?
Belirlenen er, erbaşlar ve bedelliler bir ay eğitim yapacaklar. Bir ay temel eğitime müteakip diğer lise mezunu ve altı olan gençlerimiz 5 ay daha kıtalarda görev yapacak; toplam 6 ay. Bu 6 ay bittikten sonra erlere kalmak ister misiniz diye sorulacak. Bir ay ve 5 ayda sadece harçlık alacaklar. 6 ay bittikten sonra istekli oldukları takdirde sınav veya yeteneklere sahip oldukları takdirde 6 aylık sözleşme yapılacak. Maaşlı süre 6 ay bittikten sonra yine komutanları orada değerlendirmelerde, başarılı olunduğu takdirde sözleşmeli er / uzman erbaş olabilecek.
Yeni yedek astsubaylığın kapsamı nedir?
Yedek astsubay olabilmek için meslek yüksekokulu mezunu olma şartı aranacak. Aynı şekilde yedek subaylığa hak kazanan vatandaşlara kadro sayısı nedeniyle kontenjan sorunu olması halinde bedelli askerlik yanında hem yedek astsubay, hem de yükümlü erbaş/er olma imkanı tanınıyor. Lisans ve lisansüstü mezunların başvurduğu yedek subaylık kadrosu dolarsa bu kişiler de yedek astsubay olabiliyor. Gerekli kriterleri yerine getiren er/erbaş ve uzman erler astsubaylığa geçebiliyor. Astsubaylar, belli şartlardan sonra subay da olabilecek.
Her askerlik türünde de bedelli yapılabilecek mi?
Er/erbaş, yedek astsubay ve yedek subaylığa hak kazanan vatandaşların 1 ay er/erbaşlık süresini doldurduktan sonra bedelli olarak terhisi mümkün. Aynı şekilde yedek subaylığa hak kazanan kişilere de kontenjan sorunu olması halinde bedelli askerlik imkanı tanınıyor.
Bedelli askerlik ücreti neye göre hesaplanıyor ve ne kadar olacak?
Öngörülen yeni sistemdeki bedelli askerlik ücreti 31 bin 343 lira. Bu miktar her altı ayda bir memur maaşına gelen zam oranında artacak. Yurtdışında bulunanlar için 2 bin Euro olan dövizli askerlik ücreti ise 5 bin 113 avro olacak. Bedelli askerlik ücreti belirlenirken 40 bin gösterge, memur maaşı ve katsayının 6 ile çarpımı göz önünde bulundurulacak.
İhtiyaçtan fazla bedelli olursa ne olacak?
Diyelim ki lise mezunu bir genç. Bir ay temel askerlik yapacak, bedelliye ayrılanlarla beraber. İhtiyaçtan fazla bedelli yapmak isteyen olursa mecburen kura çekilecek ve bunun sonucunda belirlenenlerin hepsi, hem erbaş ve erler hem bedelli olanlar hepsi 1 ay eğitim yapacaklar. Eğitimin sonunda bedelliye ayrılanlar, kurada belirlenenler, belli bir miktar ücreti ödeyecekler, bedelliye ayrılacaklar ve askerlikle ilişikleri kesilecek.
Rabbim vatanımıza ve gönül coğrafyamıza hayırlı eylesin.