Türkiye'de genel seçimler için son haftaya girildi. Ak Parti, CHP, MHP, HDP ve Saadet Partisi büyük mitinglerini tamamladı. Son olarak kamuoyu araştırma şirketleri de peş peşe anket sonuçlarını medyayla paylaştı. (YSK'ın yasakları yürürlükte olduğu için rakam veremiyorum, ancak kamuoyunda geçen oranlar hepimizin malumu) Güvenilir, objektif araştırma yapan anket şirketleri olduğu gibi manipülatif sonuç açıklayan şirketlerde bulunmakta. Ak Parti ve Erdoğan muhalifliği o kadar tavan yapmış ki, neredeyse anket şirketlerin açıklamaları da, kişilerin/kuruların ideolojik tutumlarına göre hal alıyor. Söz konusu Ak Parti ise 'her şey mubahtır' yaklaşımı, 2002-2007-2011 genel seçimleri, referandumlar, yerel seçimler ve Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde, bazı şirketlerin duvara toslamasını engelleyemedi. Açıkçası bu durum sadece ülkemize özgü bir şey değil. Başta ABD ve Avrupa olmak üzere, gelişmiş veya az gelişmiş ülkelerde de anket şirketleri objektif değerlendirme yapabildikleri gibi hatalı/yanlış sonuçlar çıkararak, toplum mühendisliğine soyunup, seçmeni etkileyebilmektedir.
Örneğin ABD Başkanlık seçimleri. Başkan Obama, favori olmamasına rağmen ilk dönem, önce parti içinde Hillary Clinton, sonrasında Cumhuriyetçi John Mc Cain'i sürpriz bir sonuçla geçmişti. Obama, 2. döneminde de başta sağlık, ekonomi ve eğitim başlıklarında yoğun eleştiri almıştı. Cumhuriyetçi Mitt Romney ABD'li anket şirketlerine göre favori olmasına rağmen, Obama her iki seçimi de kazanmasını bildi.
Diğer bir örnek, İsrail 2015 genel seçimleri. Anket şirketleri dış politika ve ekonomi konularında Benjamin Netanyahu'nun başarısızlığından ötürü Herzog ve Livni'nin 'Siyonist Birlik'i favori göstermesine rağmen, Netanyahu seçimleri kazandı.
Bir diğer örnek, Brezilya Cumhurbaşkanlığı seçimleriydi. Brezilya'da yaşanan kuraklık, artan enflasyon, yolsuzluk ve dinleme iddiaları yüzünden, Anket şirketleri ve medya, Marina'nın seçimi kazanacağını açıklayan oranlar açıkladı. (Seçimi 3. Sırada bitirdi.) Ancak Cumhurbaşkanı Dilma, seçimden zaferle ayrıldı. (Brezilya genel seçimi Türkiye için önemini daha önce kaleme almıştım. http://www.milatgazetesi.com/Brezilya-SecimiSuriye-Kadar-Onemli/61390#.VWwqB9Ltmko
Bir başka örnek Nijerya. 2015 yılında genel seçimlerinde ABD destekli Hıristiyan asıllı Jonathan Goodluck ile Müslüman aday Buhari yarıştı. Boko-Haram ve sosyo-ekonomik nedenlerden ötürü Müslümanlara karşı bir ön yargı oluşmuştu. Nijerya orta sınıfı ve kentli (Hıristiyanlar) kitlenin de desteğini alan Buhari, hem anket şirketlerini hem de Goodluck'ı yenmiş oldu.
Almanya'da durum farklı değil. Merkel ve partisinin seçimlerden önde çıkacağı biliniyordu. Fakat Merkel'in ezici bir başarı sağlaması herkesi şaşırtmıştı. ve son olarak İngiltere seçimleri, anket şirketleri Cameron Hükümetine, seçim öncesi ekonomik kriz, mülteciler, İskoçya bağımsızlığı ve AB karşıtlığı gibi konulardan ötürü şans tanımıyordu. Lakin sonuç tahmin edildiği gibi olmadı. Cameron, seçimlerden büyük bir zaferle ayrıldı.
Şüphesiz, her seçimin kendi içinde ana ve yan etkenleri bulunmakta. Açıkçası bir anket şirketinin bunları hesaplayamaması normal. Hatta son 10 yılda anket şirketlerinin geldiği noktayı da başarılıda bulmaktayım. Öyle ki bazı seçimlerde bırakın oranı, neredeyse virgülden sonraki küsüratı bile bulabiliyorlar. Ancak, yukarıda saydığım ülkelerde, Lider/Başkan/Cumhurbaşkanı'nın ortaya koyduğu vizyonun kamuoyuna nasıl yansıdığı ve liderlerin inandırıcılığı hesaplanabilir bir şey değil. Seçmen davranışı ile lider popülaritesi ve siyasi söylem arasında doğrusal bir ilişki olduğu gibi yazıyla yazılmayan ve sözle söylenmeyen tarihi, dini, kültürel, toplumsal ve milli eğilimler, sonuçları biranda değiştirebilir. Tüm bu örnekler ışığında 2015 seçimlerinin AK Parti'nin oylarını konsolide edeceği sonucunu kestirmek zor olmasa gerek. Zira Erdoğan ve Davutoğlu'nun yaptıklarıyla "Ayinesi iştir kişinin lafa bakılmaz; şahsın görünür rütbe-i aklı eserinde'' sözüne istinaden geçmişteki başarılı çalışmaları, toplumun milli eğilimleriyle sonuçları Ak Parti'nin lehine 'artırarak' çevirebilir.
@HusamettinAslan
drhusamettin@hotmail.com