Kimyasal silah bahanesiyle Irak'ı işgal eden ABD, Irak ve devasa petrol rezervleri üzerindeki oyunlarını daha rahat uygulamak için uzun vadeli çalışmalar yürütüyor. Bunların en başında petrol rezervlerinin yönetimi geliyor. ABD öncülüğünde hazırlanan Irak anayasasında, ülkedeki petrolün kim tarafından nasıl ve ne şekilde çıkarılacağı, kimlere arama ve çalışma lisansı verileceği, petrolün merkezi mi yoksa federal sisteme mi tabi olduğuna açık

Güncelleme: 09.08.2018 13:31

Kimyasal silah bahanesiyle Irak'ı işgal eden ABD, Irak ve devasa petrol rezervleri üzerindeki oyunlarını daha rahat uygulamak için uzun vadeli çalışmalar yürütüyor. Bunların en başında petrol rezervlerinin yönetimi geliyor. ABD öncülüğünde hazırlanan Irak anayasasında, ülkedeki petrolün kim tarafından nasıl ve ne şekilde çıkarılacağı, kimlere arama ve çalışma lisansı verileceği, petrolün merkezi mi yoksa federal sisteme mi tabi olduğuna açık

Irak'ın güney, orta ve kuzey kesimlerinde yer alan zengin petrol sahalarından çıkarılan günlük 4 milyon varilin üzerindeki ham petrol; gemi, tanker ve boru hatları ile dünya pazarına ihraç ediliyor. 

Aralarında Türkiye'nin de bulunduğu dünyanın pek çok ülkesinden Irak'a gelen uluslararası petrol şirketleri, başta güneydeki sahalar olmak üzere birçok bölgede petrol arama ve çıkarma çalışmalarına devam ediyor. 

Irak'ta federal bir statüye sahip Irak Kürt Bölgesel Yönetimi'ndeki (IKBY) ilk petrol arama çalışmalarına 2002'de "Petoil" adlı bir Türk şirketi ile başlandı. Bugün IKBY'de onlarca ülkeden farklı şirketler  bulunuyor. 

Birçok ülke için petrol tedarikçisi olan Irak'ın yeraltı kaynakları, ABD'nin kasım ayından itibaren İran petrolüne uygulayacağı yaptırım ile daha çok önem arz edecek. İran'ın petrol ihraç edememesi halinde meydana gelecek enerji açığı, Irak gibi ülkelerden kapatılmaya çalışılacak. 

Irak'taki petrol rezervi 

Irak, 150 milyar varil petrol rezerviyle bu alanda dünya ülkeleri arasında 4'üncü sırada bulunuyor. Ülkede zaman zaman artan şiddet olaylarına rağmen, petrol üretimi halihazırda 2003 yılına kıyasla üçe katlandı.

Irak'ın üyesi olduğu Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütünün (OPEC) verilerine göre, yaklaşık 39 milyon nüfuslu ülkede, petrolün yanı sıra 3 trilyon 744 milyar metreküp doğalgaz rezervi mevcut.

Söz konusu verilere göre yaklaşık 150 milyar varillik petrol rezerviyle Irak, dünyada Venezuela, Suudi Arabistan ve İran'dan sonra 4'üncü sırada yer alıyor. Irak, sahip olduğu toprak yapısı sayesinde ise Kuveyt ve Suudi Arabistan'dan sonra petrolün en kolay çıkarılabildiği 3'üncü ülke konumunda.

ABD'nin Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre ise Irak sırasıyla Rusya, Suudi Arabistan ve ABD'den sonra günlük yaklaşık 5 milyon varille en çok petrol üreten 4'üncü ülke.

IMF ve Dünya Bankasının raporlarına göre Irak, tarihinin en düşük petrol üretimini Körfez Savaşı'nın yaşandığı 1991'de yaptı. Irak bu dönemde Birleşmiş Milletler'in (BM) uyguladığı ambargo nedeniyle günlük 1 milyon varilin altında petrol üretimi gerçekleştiriyordu.

Yine aynı raporlara göre Irak'ın petrol üretimi Saddam Hüseyin'in devrilmesinden sonra aşamalı şekilde yükselerek bugün yaklaşık 5 milyon varil seviyesine ulaştı. Irak merkezi hükümeti, üretilen günlük 3 milyon 800 bin varil petrolü, Basra'daki limanlardan gemilerle ihraç ediyor.

IKBY ise kendi petrol kuyularından çıkardığı günlük yaklaşık 260 bin varil petrolü, boru hattı ve tankerlerle Ceyhan Limanı üzerinden ihraç ediyor. Irak merkezi hükümeti ve IKBY, toplamda günlük 4 milyon varilin üzerinde bir petrol ihracatı gerçekleştiriyor. 

Bağdat'ın faaliyetlerine izin verdiği ülkeler ve petrol şirketleri

Ülkenin güney, orta ve kuzey kesimlerindeki petrol sahalarında dünyanın birçok ülkesinden çok sayıda önemli şirket faaliyet gösteriyor.

Irak'taki petrol piyasasının önemli bir kısmını elinde bulunduran ülke ve şirketlerin bazıları şöyle:

Irak'ta petrol aramalarına en erken başlayan ülkeler arasında yer alan İngiltere'nin petrol devleri BP ve Shell, Kerkük ve Basra'daki petrol yataklarında faaliyet gösteriyor. Sonrasında ise Basra'da ABD'li ExxonMobil geliyor. 

Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) ise ülkenin güneyindeki Basra, Meysan, Vasıt ve Diyala vilayetlerindeki gaz ve petrol sahalarında çalışmalar yürütüyor.

Rusya'nın Gazprom, Rosneft ve Lukoil, Çin'in China National Offshore Oil Corporation, China National Petroleum Corporation ve PetroChina, İtalya'nın Eni, Mısır'ın Egyptian General Petroleum Corporation, Japonya'nın Inpex, Japex, Kuveyt'in Kuwait Energy, Pakistan'ın Pakistan Petroleum, Endonezya'nın Pertamina, Malezya'nın Petronas, Fransa'nın Total ve Güney Kore'nin ise Korea Gas Corporation şirketleri de Irak'ta faaliyet gösteren diğer uluslararası şirketler.  

IKBY'deki petrol faaliyetlerinin öncüsü bir Türk şirket 

Irak merkezi hükümetinden bağımsız bir şekilde, IKBY Doğal Kaynaklar Bakanlığı tarafından bölgede petrol arama ve çıkarma faaliyetlerine izin verilen ülkeler ve şirketler ise şöyle sıralanıyor: 

Türkiye'den Genel Enerji, Doğan Enerji ve Petoil aktif bir şekilde petrol arama ve çıkarma çalışmalarını sürdürüyor. 

IKBY'de petrol arama çalışmalarına başlayan ilk uluslararası şirket, 2002'deki çalışmalarıyla "Petoil" oldu.   

ABD'nin ise IKBY'de Aspect Energy, Chevron, Hess, Hunt Petroleum, Murphy Oil Corporation adında 5 şirketi bulunuyor. 

 IKBY'de İngiltere'nin Afren, Gulf Keystone Petroleum, Perenco ve Sterling Energy adındaki 4 şirketi, Kanada'nın Groundstar Resources, Niko Resources, Shamaran Petroleum, Talisman Energy, Vast Exploration ve Western Zagros adında 6 şirketi mevcut.

Çin'in Addax Petroleum, Macaristan'ın MOL, Hindistan'ın Reliance Industries, Norveç'in DNO International, Avusturya'nın OMV, Papua Yeni Gine'nin Oil Search, Rusya'nın Gazprom, Güney Kore'nin Korea National Oil Company ve  Birleşik Arap Emirlikleri'nin Abu Dhabi National Energy Company (TAQA) şirketleri de yine IKBY'de faaliyet gösteriyor.

Irak merkezi yönetimi sınırları içerisindeki önemli petrol ve gaz sahaları 

Irak merkezi yönetimi sınırları içerisinde bulunan önemli petrol sahaları şunlar:

Ahdap, Badra, Bay Hasan, 1'inci Blok, 2'nci Blok, 3'üncü Blok, 4'üncü Blok, 5'inci Blok, 6'ıncı Blok, 7'nci Blok, 8'inci Blok, 9'uncu Blok, 10'uncu Blok, 11'inci Blok, 12'nci Blok,  Doğu, Doğu Bağdat, Garraf, Halfaya, Kerkük, Mecnun, Meysan, Orta Fırat, Nehr Bin Omer, Necmeh, Nasıriye, Kayyara, Rumeyla, Batı Kurna 1, Batı Kurna 2 ve Zubeyr Petrol Sahası. 

Gaz sahası olarak ise Akkası, Mensuriye ve Siba bulunuyor. 

IKBY sınırları içerisindeki petrol ve gaz sahaları 

Erbil, Süleymaniye ve Duhok vilayetlerinden oluşan IKBY, 2002'den sonra Irak merkezi hükümetinden bağımsız bir şekilde Türk şirketleri başta olmak üzere birçok uluslararası petrol şirketine kapılarını açtı. 

IKBY Petrol ve Doğal Kaynaklar Bakanlığının yayınladığı verilere göre, bölgede halihazırda petrol çıkarılan saha ve kuyuların isimleri şöyle:

Peşhabur, Zaho, Tawke, Sersing, Etruş, Şeyhan, Duhok, Berdereş, Erbil, Hermala Dome, Bina Bavi, Taktak ve Khormor. 

Şirketlerin üzerinde petrol arama çalışmalarına devam ettiği kuyular ise şunlar:

Şeyh Adi, Eyn Sifni, Rovi, Akre-Bijal, Serta, Hewler, Miran, Topkhana, Taza, Pulkhana, Kifri, Shahal, Çiya Surkh, Germiyan ve Kurdamır. 

Petrol yasası olmayan ülke

ABD öncülüğünde hazırlanan Irak anayasasında, ülkedeki petrolün kim tarafından nasıl ve ne şekilde çıkarılacağı, kimlere arama ve çalışma lisansı verileceği, petrolün merkezi mi yoksa federal sisteme mi tabi olduğuna açıklık getirecek herhangi bir petrol yasası bulunmuyor. 

Anayasanın hazırlandığı 2005 yılında, petrol yasasının çıkarılması için Şiiler ile Kürtler arasında herhangi bir uzlaşı sağlanamadığı için yasa tasarısı meclisten geçemedi. 

Kürtler, ülkedeki petrol imtiyazının merkezi değil ancak federatif bir şekilde yerel hükümetlere de verilmesi görüşünü benimserken, Şiiler ise petrolün merkezi hükümet kontrolünde olması ve ülkede çalışacak şirketlerin Bağdat'tan lisans alması gerektiğini savunuyordu. 

Taraflar arasındaki tartışmalar devam ederken, IKBY hükümeti 2007 yılında kendi petrol ve gaz yasasını çıkararak bölgede faaliyet gösteren şirketlere lisans vermeye başladı. Irak merkezi hükümeti ise kendi bölgesinde faaliyet gösteren şirketlere herhangi bir yasal dayanağı olmadan çalışma izni verdi. 

Petrol yasasının yokluğu, özellikle 2014 yılında, Bağdat ile Erbil arasında ciddi polemiklerin ve farklı krizlerin çıkmasına neden oldu. Bağdat merkezi hükümeti, Erbil yönetiminin şirketlere vermiş olduğu lisanların geçersiz olduğunu belirtirken, IKBY ise bunun kendi anayasal ve yasal hakkı olduğunu savundu. 

Irak'ın hala bir petrol yasası bulunmazken birçok şirket ülkede faaliyetlerine devam ediyor. 

Kerkük petrolü ihraç edilemiyor 

Güneydeki Basra'dan sonra Irak'ın ikinci petrol zengini vilayeti olarak bilinen Kerkük'te; Havana, Bay Hasan, Babagurgur, Hebaziya ve Cenbure olmak üzere toplam 5 petrol kuyusu bulunuyor. 

Terör örgütü DEAŞ'ın Haziran 2014'te Musul'u da içine alan Irak topraklarının üçte birini ele geçirmesinden önce, Irak merkezi hükümeti, zaman zaman aksamalar yaşanmasına rağmen kendi petrol boru hattı üzerinden Kerkük'teki ham petrolü Ceyhan Limanı üzerinden ihraç edebiliyordu.

DEAŞ'ın, merkezi hükümetin boru hattını ele geçirmesi ve ordu güçlerinin bölgeden tamamen çekilmesinin ardından Bağdat yönetimi Kerkük'teki kuyular üzerindeki etkisini yitirdi. Bağdat'ın boru hatlarının atıl duruma düşmesi üzerine IKBY, kendi bölgesinden geçen yeni bir hat inşa ederek hem Kerkük hem de IKBY'den çıkarılan petrolü ihraç etmeye başladı.

Irak merkezi hükümetine bağlı ortak güçlerin, 16 Ekim 2017'de düzenlediği operasyon neticesinde Peşmerge güçleri 3 yıl aradan sonra Kerkük'ten çekildi ve Erbil yönetimi buradaki petrol kuyularını kaybetti.

Bu durumun üzerinden yaklaşık 10 ay geçmesine rağmen, kendi boru hatlarını onaramayan merkezi hükümet, Kerkük'teki kuyulardan Ceyhan Limanı'na petrol ihracatını gerçekleştiremiyor. 

IKBY, 2014-2017 yıllarında Kerkük'ten günlük ortalama 300 bin varil petrolü kendi boru hattı üzerinden ihraç ediyordu.

A 101 indirimli ürünler listesi
ŞOK 10 EKİM Aktüel İndirimli Ürünler Kataloğu
WhatsApp bugün değişti! Kimse fark etmedi bile
Acun zam yaptı! İşte O Ses Türkiye'de jürinin alacağı maaş
Daha zoru yok! Çok az kişi çözebildi
TSK ve Jandarma'da dev operasyon
9 saatlik incelemede dikkat çeken detay!
Milyonları ilgilendiren teklif Meclis'ten geçti
Suudilere şok! Savaş uçağı düştü
Olayı aydınlatacak ses kaydı ortaya çıktı!
O arabalar artık dizel motor kullanmayacak
2 metrelik kız tedavi kabul etmiyor!
BM'den Kıbrıs açıklaması
Dikkat çeken mesaj: 15 Temmuz'da...
Hulusi Akar'dan flaş Münbiç açıklaması
Kaşıkçı'nın 2 şifresi de kırılamıyor
Türkiye'de üretildi: Kaçması imkansız
İttifak görüşmesinin saati belli oldu
Başkan Erdoğan sert çıktı: Hurafeci, cahil...
Trump'tan Cemal Kaşıkçı hamlesi!

Evde lunapark!

Süper babaların süper eğlenceli vakit geçiren çocukları olur

Droneların uçaklara çarptığındaki etkisi!

Ohio Üniversitesi'ndeki bilim insanları, droneların uçaklara çarptığındaki etkisini öğrenmek istediler ve çok fazla hasar bırakabileceklerini keşfettiler.

Türk mühendislerden otomotiv sektörüne 'Platooning' aşısı

Türk otomotiv mühendisleri ilk defa büyük dev firmaların yapmaya çalıştığı Platooning adı verilen özellikle tır ve kamyon gibi büyük araçların sürücüsüz şekilde konvoy gibi gidebilmesini sağlayan yüksek teknolojiyi içeren bir sistem üretti.

Ada görünümlü Pertek Kalesi göz kamaştırıyor

Tunceli'nin Pertek ilçesinde birçok medeniyete ev sahipliği yapan Pertek Kalesi, eşsiz manzarasıyla ziyaretçilerini tarihi yolculuğa çıkarıyor.

Vatandaş satın aldığı ürünü 'cep'ten denetleyebilecek! İşte o uygulama

Ticaret Bakanı Pekcan, HKS uygulamasıyla vatandaşlarımız, satın aldığı meyve ve sebzenin üreticisi, üretim tarihi ve yeri, üreticiden tüketiciye ulaşana kadar alış, satış birim fiyatları gibi her türlü bilgiyi cep telefonundan görebilecek." dedi.

Çok Okunanlar

Fetih Suresi anlamı, Arapça ve Türkçe okunuşu ile tefsiri

Fetih Suresi Müslümanlara çok büyük müjdelerle dolu olan surelerden biridir. Hz. Muhammed (sav) ve ashabına ve biz Müslümanlara zaferler müjdelemektedir. Cihada çıkan Müslümanlara da Fetih Suresi'nde uyarılar ve kolaylıklar yer alır. Özürlünün, hastanın ve âmâ için Fetih Suresinde kolaylıklar zikredilirken, özürsüz olarak cihaddan geri duranlara da azab müjdelenmektedir. Fetih Suresi gerçek iman sahipler için müjde, inanmış gibi yapanlar için korku vesilesidir.

Suudlardan ABD'ye tehdit gibi cevap

Kaşıkçı hadisesi nedeniyle Suudi Arabistan'a tepki göstermesi konusunda üzerinde yoğun baskı oluşan ABD Başkanı Trmup'ın tehdit dolu açıklamalarına Suudi Arabistan yönetiminden de aynı tonda bir cevap geldi. Riyad, ABD'nin Kaşıkçı konusunda atacağı adımlara aynı şekilde cevap verileceği bildirdi.

Yeni parti kuruyor! Tarih belli oldu

54. Hükümette Başbakanlık görevini üstlenmiş ve 28 Şubat Darbesinin hedefindeki isim olan merhum Prof. Dr. Necmettin Erbakan'ın oğlu Dr. Muhammed Fatih Erbakan, yeni kuracağı partinin çalışmalarına hız verdi.

Türkiye karşılıksız kedi bile vermez! 

Ajan Brunson'ın iadesiyle geri adım atıldığını iddia edenlere tepki gösteren Prof. Dr. Ebubekir Sofuoğlu, “Türkiye karşılıksız bir kedi bile vermez. Büyük devletler arasında al-ver diplomasileri olur. Türkiye'nin ne kazandığı yakın bir zamanda ortaya çıkacaktır” dedi.

Diriliş Ertuğrul'un yayın tarihi açıklandı

TRT 1'in reyting rekortmeni dizisi ''Diriliş Ertuğrul'' yeni sezonunun başlama tarihi gecikince dizinin hayranları tarafından yeni sezonun ne zaman başlayacağı merak konusu oldu. ''Diriliş Ertuğrul'' dizisi ile ilgili her hafta yeni haber gelişirken, İnternette aramalarda liste başı yeni bölüm fragmanı oldu. Peki Diriliş Ertuğrul yeni bölüm fragmanı yayınladı mı? Yeni sezon ne zaman başlayacak? sorularının cevabı bu haberde.

Bu kategorideki diğer haberler