Çocuk ihmali ve istismarının önlenmesi, ailelerinin bilinçlenmesi, toplumun duyarlılığı ile sağlıklı bir toplum düzenini gerektirir. Çocuk eğitiminde kendi sınırlarını oluşturması desteklemeli, kendi duygularını baskı altında hissetmeden açık iletişim yoluyla söyleyebilmesine fırsat vermelidir.
Önleyici aile yaklaşımları
Aileler cinsel istismar karşısında çocuklarının davranışlarındaki değişikliği iyi gözlemlemesi gerektiğini,
çocuklarıyla iletişim kurarken; " iç çamaşırlarının kapattığı bölgeler senin özelindir. Oraya doktorlar ve bizden başka kimse dokunamaz" demesi gerekiyor.
"Senin özel bölgelerine dokunmak isteyen biri olduğunda ona izin verme ve bunu mutlaka bize anlat."
İstismar durumunda; "senin hiçbir suçun yok" diyerek çocuğunu maruz kaldığı istismarı anlatmaya teşvik etmelidir.
Çocuklarla görüşme teknikleri
İstismar şüphesi ile çocuk ve ergenlerle görüşme yapmak, klinik deneyim ve uzmanlık gerektiren özel bir uzmanlık alanı olmakla beraber çocuk ve ergenlerle çalışan hekimler, sosyal hizmet uzmanları, psikologlar, psikolojik danışmanlar/rehber öğretmenler ve emniyet görevlileri temel prensipler üzerinden hareketle ön değerlendirme düzeyinde gerçekleştirilebilecekleri bir iştir. İlk görüşmede erken teşhis koyulmaktan kaçınılmalıdır.
Çocuklarla yapılacak görüşmelerin başarılı olabilmesi ve hedeflenen bilgilerin elde edilebilmesi için öncelikle çocuğun gelişim basamaklarını çok iyi tanıma ve uygun görüşme tekniklerini bilme gerekliliği ortaya çıkmaktadır.
Çocuğun sağlıklı kişilik gelişimi
İhmal ve istismarının önlenmesi ailenin çocuğunun sağlıklı kişilik gelişimine önem vermesiyle doğru orantılıdır.
Kişilik zamanla olgunlaşır, çocuğun fiziki yapısı, zihinsel ve duygusal bakımdan gelişir. Önceleri duygu ve heyecanlarını denetleyemeyen çocuk büyüdükçe duygu ve heyecanlarını nasıl denetleneceğini öğrenir. Ailenin sosyal- ekonomik düzeyi, kültürel durumu, arkadaş ve okul çevresi çocuğun kişiliğinin oluşumunda önemli rol oynar. Kişiliğin kazanılmasında sosyal ve çevresel faktörlerin rolü büyüktür. Çocuk büyüdükçe, ergenlik çağına gelince çevre ile olan sosyal, kültürel ilişkisi de gelişir. Bu dönemde genç, bütün enerjisini örnek, model objelere yöneltirse, kişiliği olumlu yönde etkilenir ve gelişir. Güvenli kişiliği ile değerli, ilkeli, bilge, örnek bir insan modelini benimser ve özdeşleşerek bir bağ kurabilirse gençlerin kendilerine olan güveni de artar, kişilikleri de gelişir.
Güvenli iletişim ve sosyal çevre
Çocuğun ihmal ve istismarının önlenmesinde aileler çocuklarla iletişimde etiketleyici, damgalayıcı, toplumdan dışlayıcı yaklaşımlardan kaçınmalı, çocukların gelişim dönemlerinde suçlamak, yargılamak yerine doğru ve güzel tutumu nasıl yerine getireceğini örnek rol ve model tutumlarla ortaya koyma sorumluluğu vardır.
Çocuk ihmal ve istismarını önleyici tedbir olarak ebeveynlerin çocuklarıyla açık ve güvenli iletişimleri kadar sağlıklı ve güvenli bir sosyal çevre inşa etmenin önemini vurgulamak istiyorum.