Edebiyat, dili sadece bir iletişim aracı olmaktan çıkarıp onu estetik bir sanat formuna dönüştürme çabasıdır. Bu dönüşümün en güçlü mimarları ise hiç şüphesiz söz sanatlarıdır. Türk edebiyatında ve dünya retoriğinde imge kapılarını sonuna kadar açan en önemli sanatlardan biri "istiare" yani modern dildeki karşılığıyla "eğretileme"dir. İstiare, en yalın tanımıyla, aralarında benzerlik ilişkisi bulunan iki unsurdan birini düşürerek, bir sözü başka bir söz yerine kullanma sanatıdır. Bu yönüyle istiare, aslında eksiltili bir benzetmedir. Kendisine benzetilen ya da benzeyen unsurlarından yalnızca biriyle yapılır ve okuyucunun zihninde muazzam bir çağrışım dünyası inşa eder.
Edebi metinlerde istiare, anlatımı sıradanlıktan kurtarır ve kelimelere yeni, katmanlı anlamlar yükler. Eğer bir şair ya da yazar, sadece "kendisine benzetilen" unsuru kullanıyorsa buna "açık istiare" denir. Örneğin, bir anne çocuğuna seslenirken "Benim küçük aslanım" dediğinde, aslında çocuğu cesaret yönünden aslana benzetmektedir ancak "çocuk" (benzeyen) cümlede yer almaz. Burada aslan kelimesi, doğrudan çocuğun yerine eğretilenmiştir. Diğer taraftan, sadece "benzeyen" unsur kullanılıp "kendisine benzetilen" gizleniyorsa, buna da "kapalı istiare" adı verilir. Örneğin, "Bulutlar gökyüzünde ağlıyordu" dendiğinde, ağlamak insana ait bir özelliktir. Bulut (benzeyen) insana benzetilmiştir ancak "insan" kelimesi geçmez; sadece insana ait olan "ağlamak" özelliği verilmiştir.
İstiare, edebi eserlere sanatsal bir gizem katar. Okuyucu, metni okurken doğrudan söylenmeyeni bulmak, satır aralarındaki ipuçlarını birleştirmek zorunda kalır. Bu durum, okuma eylemini pasif bir süreçten çıkarıp aktif bir zihinsel keşfe dönüştürür. Özellikle Divan edebiyatında sevgilinin kirpikleri için "ok", boyu için "servi" denmesi, tamamen istiare mantığı üzerine kurulmuştur. Modern şiirde de imge dünyasının temeli bu sanata dayanır. Kelimelerin sözlük anlamlarının dışına taşarak yepyeni anlam evrenleri kurması, dilin sınırlarını genişletir. Sonuç olarak istiare, edebiyatın kuru bir anlatımdan sıyrılıp ruhu olan, hissettiren ve düşündüren bir yapıya bürünmesini sağlayan en asil dil mucizelerinden biridir.