YAZARLAR

Tüm Yazıları Eyyup Azlal

Çağdaş Bir Nasreddin Hoca Mırıne Hoca

12.07.2019 00:01

Yazar M. Fuat Kürkçüoğlu’nun Çapıt Top adlı kitabını okurken Mırıne Hoca’ya dair birkaç anektoda rastladım. Kitapta Mırıne Hocanın asıl mesleğinin marangozluk olduğunu, sonraları Urfa’nın Meşhur hocalarından Buluntu Hoca’dan dersler alarak kendini yetiştirdiği ve çeşitli camiilerde hocalık yaptığı anlatılıyordu. Ayrıca Mırıne Hoca yazarın annesinin dayısıymış. Yine yazardan naklen Mırıne Hocanın ailesi seyyid bir aile olan Naimi’lerden gelmekteydi. Yazarın annesinden bu bilgileri alması, bilgilerin sahih olduğunun işaretiydi.

Mırıne Hoca’nın “Mırıne” ismini merak edip yeğenine (M.Fuat Kürküoğlu) telefon açtıydım. Verilen cevap şu idi. Yıllarca camiiler’de imamlık yaptığı ve o dönemde imamlara sadece ölü yıkayıcıları gözüyle bakıldığından dolayı halk arasında hocaya “ölü yıkayıcı” anlamına gelen “Mırıne” lakabı verilmiştir. Ama hocanın gerçek ismi yani kimlikteki ismi “Muhammed Lütfi Okumuş” idi. Ona hitaben de kimse “Mırıne” hoca demezmiş.

Mırıne Hoca, aslında Urfa’nın bir nevi Nasreddin Hoca’sıdır. Güldürür ama asla gülünç değildir. Yine bunları söylerken onun alimliği ve şairliğini asla ikinci plana atma gibi bir düşüncemiz yoktur. Kendisi medrese tahsil etmiş bir din adamıdır. Mırıne Hoca’nın belağati ve fesahati onu gerektiği yerde şair gerektiği yerde alim ve gerktiği yerde de halk ile içiçe bir insan yapmıştır. Bugün Urfa’da Mırıne Hoca hakkında hatıralar (hatta fıkralar) çoğalmıştır. Bu nedenle onunla ilgili fıkra türünde hatıraların bazıları ona isnaden söylenildiği kanısındayım. 

Mırıne Hoca’nın kendine has tarzı ve tavrı ile gelecek kuşaklara bu şehrin kodlarını aktarmış. Bu yüzden ona dair hatıralar dilden dile gönülden gönüle günümüze kadar ulaşmıştır. Bir asra yaklaşan ömrüyle Urfa’da bir çok önemli olayı kıvrak zekasıyla çözmüş ve ünü Urfa dışına da yayılmıştır. 

Mırıne Hoca’nın şu hatırası bile geleceğe aktarılması gereken önemli bir hafızadır. Bir Kış günü Mırıne Hoca hanımı ve ablasıyla avluya bakan odada otururmuş. Sohbet ederlerken kapı çalınmış. Derken hanımı kapıyı açmış ve içeriye ağzı eğilmiş bir çocuk olduğu halde bir kadın girmiş. Kadın ağlaıyor, çocuk ise tir tir titriyormuş. Kadın, ayakkabılarını gedemeçte çıkarıp Mırıne hocaya doğru ilerlemiş. Mırıne Hoca, “Hayrola kızım! Bu ne telaş, hele bir otur.” diyerek kadını karşısına oturtmuş.  Kadın “Hoca kurban!hele bir oğlanın haline bak. Durduk yere ağzı, gözü eğildi. Her halde cin çarptı. Hemen size gtirdim.” Mırıne Hoca hafif bir tebessüm ve hafif ses tonu ile çocuğu yanına çağırtmış. Başını okşarken yeğeni Mehmet Fuat’a seslenmiş “Mehmet Fuat, oğlum gedemeçteki (ayakkabılık) postalımı getir.” demiş. Yeğeni hemen postalı getirir. Mırıne Hoca postalı alır almaz cin çarpmış (!) çocuğun çenesinde patlatır. O an herkes donakalmış. Herkes hayretler içinde bu manzarayı seyrederken deminki çocuk gitmiş yerine sağlam bir çocuk gelmişti. O vakit Mırıne hoca alimliğini konuşturur. “Hanım kızım bir bak. Cin’in, bu masum çocukla ne işi var. Çocucuğuna cin çarpmamış çenesi yerinden çıkmış. Allah’ın izniyle çenesi yerine oturdu.” demiş. Kadıncağız sevinçler içerisinde nasıl teşekkür edeceğini bilmezmiş. Hocaya dualar ederek evden ayrılmış. (M.Fuat Kürküoğlu, Çapıt Top, 2018, Haliliye Bld. Yay.)

Mırıne Hoca için, çağdaş bir Nasreddin Hoca demiştik. Bu sadece fıkra yönüyle mi hayır. Nasreddin Hocanın alimliği, karizması ve haksızlığa karşı duruşu da Mırıne Hoca’da mevcut.

Mesela Mırıne Hoca’nın “sünnet olma” fıkrası Nasreddin Hoca’nın “göle maya çalma” fıkrası ya da “kazan doğurdu” fıkrasından aşağı bir yanı yoktur.

Bu fıkranın doğruluğunu M.Fuat Kürkçüoğlu’ndan teyit ettim. Fıkra şöyle... Fistan ve takkenin yasak olduğu bir dönemde Mırıne Hocanın fistanlı ve takkeli dolaştığını gören “deli” lakablı bir komiser onu durdurur ve şunu söyler. ‘Neden böyle takke ve fistanla dolaşıyorsun, bilmiyor musun bu kıyafetler yasak!’ diye sormuş. Mırıne hoca da ‘Ben sünnet oldum, o nedenle böyle geziyorum.’ diye cevabı yapıştırmış. Komiser, ‘Bu yaşta sünnet mi olunur, nasıl olur?’  diye sorgulayınca Mırıne hoca da şu meşhur cevabı verir. ‘İnanmıyorsan açayım bak.’ ”

Mırıne Hoca, ezanın yasaklandığı bir dönemde, memleketin İslamsızlaştırıldığı bir dönemde bu ironik çıkışları yapmıştır.

Mırıne Hoca, önceleri marangoz, sonraları Buluntu Hoca’dan ders alarak alim ve camii hocalığı ve yine evde bulunduğu zamanlarda mahallenin türlü sağlık, sosyal ve fıkhi problemlerine derman olurmuştu. İsmet İnönü zamanında camilerin satılması gündeme geldiğinde Urfa’da bu karara karşı çıkıp camileri Müslüman zenginlere satın aldırtan da Mırıne Hocadır. Görev yaptığı Tuzeken Camisi’nin satışına da engel olmuştu. Camii için istenen parayı hayırsever Papuççu Hacı Cuma Efendi’ye ödeterek vakfetmişti. Kendisi de bu camide yıllarca maaş almadan hocalık yapmıştı.            

Kadim bir şehrin kadim hafızası Mırıne Hoca’nın bu kıvrak zekası ve düşündüren hikayeleriyle (fıkra) bize böyle ulaştı. Biz de bu hafızayı geleceğe ulaştırmak için çaba harcamalıyız. 

 

Son Haberler

  • 1

    NATO uzayı yeni harekat alanı ilan etti

  • 2

    İran Rusya'dan 5 milyar dolar kredi alacak

  • 3

    Saldırı zihniyeti Türkiye için üzüntü verici

  • 4

    AK Partili vekiller, CHP'li Özkoç'u kınadı

  • 5

    Türk şirketi batan İngiliz devini satın aldı

Günün Manşetleri

Çavuşoğlu: Teröristler AP'de adeta cirit atıyorlar
İran destekli gruplardan İdlib'e füze saldırısı: 8 sivil öldü
Fahrettin Altun: Filistin topraklarının işgali asla meşrulaştırılamayacak
'Kızım kalem tutacağına şimdi silah tutuyor'
Bakan Kurum açıkladı: Siyanür satışına yasak getiriyoruz
IKBY Başbakanı Barzani: Türkiye'nin Sincar'daki hedefi PKK
Şehitlerin cenazesini kaçıran PKK'lı terörist yakalandı
Ekran başında çok zaman geçiriyorsanız dikkat!
CHP tiyatrocuları işten attı: SUSUN!
Tel Abyadlılar eve dönüş mutluluğu yaşıyor
Sıcaklıklar azalacak, yağışlı hava geliyor
52 yıldır devam eden işgalin adı: Yahudi yerleşim birimleri
Gezici Barış Atay'dan darbe tehdidi!
Düzensiz göçmenler Yunanistan'da yaşadıkları zorlukları anlattı
Whatsapp'tan Filistinli gazetecilere engel