YAZARLAR

Tüm Yazıları Hüsamettin Aslan

Brezilya 2018 Seçimleri: Halk İsyan etti

09.10.2018 00:02

Brezilya’da 147,3 milyon seçmen, geçen Pazar günü sandık/elektronik cihaz başına gitti. Aşırı sağcı aday Jair Bolsonaro (%46) ve sosyalist Fernando Haddad (%30)çoğunluğu sağlayamadıkları için 28 Ekim’de 2. Turda bir daha kozlarını paylaşacaklar.

1.Tur sonuçları itibariyle birçok sosyolojik ve ekonomik analizi berberinde getirdi. Öncelikle Haddad beklenildiği gibi bir oy aldı. Ancak Bolsanaro, seçim öncesi anketlerde de birinci görünüyordu(%35-38) ancak bu artışı muhafazakarlar bile beklemiyordu.

Bu sonuç aslında bir tercihinden ziyade, 16 yıllık PT kadrolarına duyulan bir öfkenin sonucuydu. Brezilya toplumu ve sol ideolojisinin tabanı bile artık PT kadrolarının kibrine ve laubaliliğine tahammül edemiyordu. Nitekim ülkenin sanayi egemen gücü olan güneydoğudaki işçiler bile ‘İşçi Parti’ne’ oy vermedi. PT, %30’u oyu, kırsal ve yoksul kitlenin yoğun yaşadığı Kuzeydoğu bölgesinden aldı.

1.Tur sonucunu Bolsanaro kazanmadı; PT kadroları kaybetti. Çünkü yolsuzluk-hırsızlık almış başını gitmiş. 16 yıllık iktidar yorgunluğuna çözüm üretilememiş, değişim yapılamamıştır. Özellikle Bolsanaro’yu destekleyen evanjeliklerin ana argümanı olan ‘toplumda ahlaksızlık’ artmış, sosyal hayattaki çöküntü büyük bir tehdit görülüyordu. PT’nin LGBT, kürtaj ve uyuşturucu kullanımı konusundaki savunuculuğu Bolsanaro’nun tam tersi yıkıcı söylemleri, toplumun bir kesimini umutlandırdı. Zaten Bolsanaro’nun partisi, Brezilya’daki düzenelerce partiden biriydi. % 3-7 arasında oy alırdı. Brezilya toplumu askeri darbeyi bile -en azından bir kesim- kurtuluş olarak görmesinin sebebi aslında buydu. Yani ahlaki dezenformasyonun, kendi ailesi ve gelenekleri için tehdit görülüyordu.

PT’nin adayı Haddad, Sao Paulo’da başarısız bir belediye başkanlığı yaptı. Öyle ki yerel seçimleri, 2 döneminde ilk turda kaybedecek kadar halk tarafından istenmedi. Brezilya medyası ve CIA algı yönlendirmesini de eklediğimizde Haddad kendisini ifade edemediği gibi Brezilya toplumuna anlatacak bir şeyi de yoktu; Lula da Silva’ya yapılan haksızlık dışında. Bu arada şunu net vurgulayalım: Hapishaneden aday olan ve adaylığı engellenen Lula da Silva, seçimlere katılsaydı,ilk turda % 55-60 arasında oy alır, başkan seçilirdi. Ancak partisi PT, senatoda ve temsilciler meclisinde yine hüsran yaşardı.

İlk turun galibi Bolsanaro, ‘’Brezilya’nın Trump’ı’’ olarak bilinir. Hatta bazı yorumculara göre, Trump’ı aratır.  Şunu baştan kenara koyalım,  Bolsanaro seçimi kazanmamak için her şeyi yaptı. Önceleri ABD destekli 1964 askeri darbesini savundu. Dilma ve Lula’ya yapılan yargı darbesini destekledi. LGBT’lileri ve haklarını eleştirdi ve hakaret etti. Sosyal politikalarda halka dağıtılan okul, ev, trasnseksüel ve gıda yardımlarının keseceğini ve azaltacağını açıkladı. Filistin’in bir devlet olmadığı olmadığı için devlet olarak tanınmayacağını söyledi. Göç ve göçmen karşıtı politikalar uygulayacağını Venezuella, Paraguay, Haiti, Bolivya ve Suriyeli göçmelere kapıları kapatacağını açıkladı. Son olarak da Kadınları aşağılayan sözler sarf edince; ülke ciddi bir gerginliğe girdi. Bu sözlerinden ötürü; bir miting sırasında bıçaklanması bile %5-8 arasında bir oy artışına dönüştü.


28 Ekim’de 2.tur yapılacak bu üç haftada büyük bir hata/skandal olmazsa Bolsanaro’nun ipi göğüslemesi bekleniyor. Ancak %30 oy alan Haddad’ın da küçük de olsa bir şansı var. Eğer Sol parti PT, seçim yarışını bir sınıf ve sosyo-ekonomik temelli bir savaşa çevirirse seçimleri kazanır. Yani işçiler+yoksullar+LGBT+göçmenler+ kırsal halk+koyu renkliler  bir blok halinde sosyo-ekonomik temalı vurgu yapıp toplumun ahlakını bozduğu düşündüğü; uyuşturucu kullanımı, kürtaj, göç konuları,ABD karşıtlığı üzerinden genel bir pozisyon takınırsa seçimi kazanır. Bolsanaro, zaten ilk turda dördüncü olup % 5 oy alan Cumhuriyetçi Alckim oylarını aldığı takdirde seçimi kazanıyor. Bunun dışında ‘ahlak’ vurgusu da seçimi kazandıracak bir diğer olgu.

Ez cümle, 1. Turda Bolsanaro sevildiği veya çeşitli vaatlerde bulunulduğu için değil; toplum PT ve kadrolarından kurtulmak istediği için Bolsanoru’yu seçti. Nitekim PSL, çeşitli koalisyonlar kurarak ve ‘ne istediğinden’ ziyade, ‘neyi istemediğini’ vurgulayarak 1. Turu kazandı. Bu sonuç Brezilya ve Latin Amerika’da solun bittiğini işaret eden en önemli sonuçtur. Dolayısıyla halk, bir ideolojinin iyi veya kötü üstünlüğünden ziyade, halkın talepleriyle ne kadar duyarlı olduğuyla ilgileniyor. Bakınız, yazımın içersinde ekonomi ile ilgili bir değerlendirme yok. Oysa gıda ve temizlik maddeleri üzerinden ciddi bir enflasyonist ortam var. Ancak Brezilya toplumu, ekonomik taleplerden ziyade, toplumsal ve yönetimsel şikayetleri ön plana çıkararak neyi istemediğini tercih etti.

Öne Çıkanlar

Fetih Suresi anlamı, Arapça ve Türkçe okunuşu ile tefsiri

Kaşıkçı'nın nişanlısından Erdoğan paylaşımı

Bahçeli: Yerelde ittifak bitmiştir

Hitler'li, Stalin'li dönemde yazılan ‘andımız' çocuklara dayatılamaz! Gericiliğe hayır

Bahçeli'nin ittifak çıkışına Erdoğan'dan cevap

Bahçeli'den yeni ittifak açıklaması