İstanbul sadece camileri, yalıları ya da köprüleriyle değil, merdivenli sokaklarıyla da kendine özgü bir kimlik taşır. Bu merdivenler kimi zaman iki mahalleyi birbirine bağlar, kimi zaman da insanları bir araya getirir.
İstanbul’un merdivenli sokakları, şehrin tarihî dokusunu, sanatı ve sosyal yaşamı bir araya getiren küçük ama etkili mekânlardır. Her basamak, şehrin hikâyesini ve yaşamın ritmini yansıtır.
Kent araştırmacıları İlke Ciritci ve Gül Yücel’in çalışmasına göre, İstanbul’un bazı merdivenleri artık yalnızca geçiş noktası değil, birer sosyal mekân haline gelmiş durumda. İnsanlar bu sokaklarda buluşuyor, fotoğraf çekiyor, kedileri besliyor ya da duvar resimleriyle kenti renklendiriyor.
ŞEHRİN RENKLİ BASAMAKLARI
Balat’taki Merdivenli Mektep Sokak, renkli basamakları ve kafeleriyle tam bir özçekim durağıdır. Beyoğlu’ndaki Hacı Ali Sokak, duvar resimleri, kedileri ve tarihi atmosferiyle sokak kültürünün kalbindedir. Üsküdar’daki Yeni Dünya Sokak ise Mihrimah Sultan Camii’nin hemen yanında, deniz manzarası ve yeşil dokusuyla huzurun adresidir. Merdivenli sokaklar yalnızca ulaşım işlevi görmez; buluşma, dinlenme, sanat etkinliği ve sosyalleşme alanlarıdır. Renkli basamaklar, duvar resimleri, kedi evleri ve selfie kültürü bu alanları halkın ve turistlerin ilgisini çeken cazibe merkezlerine dönüştürmüştür. Bu tür sokaklar kent kimliği ve aidiyet duygusunu güçlendirir.
İSTANBUL’UN ÖNEMLİ MERDİVENLERİ
Kamondo Merdivenleri – Galata / Karaköy
19. yüzyılda Kamondo ailesi tarafından inşa edilmiştir. Art Nouveau tarzında, iki yönlü kıvrımlı formuyla ünlüdür. Fotoğraf çekimleri ve turistik ziyaretler için çok popülerdir. Kamondo ailesi bankacılıkta tanınır; merdivenler aile üyelerinin Galata’daki evleri ile Karaköy’deki bankaları arasında rahat geçiş için yapılmıştır. Bugün mimari bir ikon halindedir.
Salı Pazarı Sokağı – Fındıklı
2013’te renkli boyanmasıyla gündeme gelmiş, sosyal medya sayesinde ünlenmiştir. Emekli bir vatandaş tarafından boyanan merdivenler, belediye tarafından griye boyanınca halkın tepkisiyle tekrar renklendirilmiş ve “Renkli Merdiven Hareketi”nin sembolü olmuştur. Gençler ve fotoğrafçılar için popüler bir noktadır.
Enli Sokağı – Beyoğlu
Mimar Sinan Üniversitesi öğrencilerinin 2020’de Osman Hamdi Bey’in “Mimozalı Kadın” tablosunu merdivenlere resmetmesiyle dikkat çekmiştir. Sanatın kamusal alana taşındığı örneklerden biridir. Sokak, öğrencilerin eserleriyle canlı bir açık hava galerisine dönüşmüştür.
Merdivenli Mektep Sokak – Balat
Renkli basamakları, kafeleri ve manzarasıyla selfie ve turizm odaklı bir çekim merkezidir. Tarihi evler arasındaki bu merdiven, Balat’ın kültürel dönüşümünün ve turistik çekim gücünün simgesidir.
Hacı Ali Sokak – Galata / Beyoğlu
Galata ile Karaköy’ü bağlayan bu sokak, renkli basamakları, duvar resimleri ve kedi evleriyle sosyal bir mekândır. Sosyal medya kullanıcılarının ve sanatseverlerin gözdesidir.
Yeni Dünya Sokak – Üsküdar
Mihrimah Sultan Camii’ne yakın, doğal taş basamaklı bir sokaktır. Yeşil dokusu ve deniz manzarasıyla öne çıkar. Sakin atmosferiyle fotoğrafçılar ve mahalle sakinlerinin dinlenme noktasıdır.