Şehirlerin de, sakinleri olan insanlar gibi kalbi, gönlü ve ruhu vardır. Mesele bunu hissedebilmek! Sanatkârlar, bilhassa şair ve yazarlar bu hissi güçlü duyarlar. Mekke, Medine, Kudüs, İstanbul, Şam, Bağdat, Horasan, Semerkant, Urumçi, Grozni, Bosna, Musul, Kerkük, Gazze, Konya, Bursa ve Edirne kalbi, gönlü ve ruhu olan şehirlerimizdendir. Hepsinin ulu tarihleri yazıldı, yazılmaktadır.
Nurettin Doğan’ın daha önce yazdığı Şehrin Kalbine Yolculuk kitabını okumuştum. Kayseri’nin iç âlemine yaptığı kutlu yolculuğun ilk istasyonuydu. Yazarımız şimdi de Şehrin Gönlüne Yolculuk ve Şehrin Ruhuna Yolculuk eserlerine imza attı. Şiirli dille kaleme alınan bu üçleme, nefis ve muhtevalı bir şehrengizdir. Şehrimize, Kayserililere büyük hizmettir. Her üç kitap, Mete Gıda-Mehmet Conağası Ortakları şirketinin katkısıyla hayata kazandırıldı. Kültüre sahip çıkan işadamlarımıza gönülden selam. Sağ olsun, var olsunlar.
Nurettin Doğan hisli bir şair, mükemmel bir nâsir. Yüreğinin sesini duyan ve duyurabilen bir sanatkâr. Erciyes eteklerinde hayata merhaba dedi. Çocukluğunun büyük kısmı Kayseri’de geçti. Seyyah, Bursa’da yaşıyor. Vefa timsalidir. Memleketini üç kalın cilt hâlinde yazdı. Hepimiz doğup büyüdüğümüz şehirlerin değişimine hüzünle tanık oluyoruz. Doğan da bu değişimin/dönüşümün şahitlerindendir, acısını ve sancısını ta yüreğinde hissedebilen nadir kalem erbabıdır.
Anadolu’nun kalbi ve merkezi gibi gördüğüm Kayseri’miz, muhteşem bir medeniyetin mirasçısıdır. Dünyanın en büyük sanatkârı, mimarların üstadı Sinan’ın memleketidir. Eseri okurken şehrin dünden bugüne miras kalan/kalabilen eserleri arz-ı endam ediyor. Hiçbir kıymetli teferruat gözden kaçmamış. Camiler, medreseler, çeşmeler, türbeler, sebiller, mezarlıklar, çarşılar, eski/meyen evler velhasıl bütünüyle Kayseri mimarisi, gönlümüzün önünden geçip gidiyor.
Medeniyetlerin mimariden sonraki asli unsurlarından dile, Kayseri şivesine, şehir ağzına büyük önem verilmiş. Bugün belki de yeni nesillerin tam olarak konuşamayacağı lisanın toplumda nasıl canlı şekilde yaşatıldığı vurgulanıyor. Her yazar bir irfan köprüsüdür. Nurettin Doğan da bu mesuliyeti hisseden bir aydın olarak dün bu şehrimizde halkımızın nasıl konuştuğunu, en ince ayrıntısına kadar gösteriyor. Özgün diyaloglar, inanıyorum ki Kayseri Ağzı hakkında araştırma yapacak bilim insanlarına mühim kaynaklık edecektir.
Ve musikimiz, türkülerimiz. Bütün haşmetiyle, derinliğiyle, renkliliğiyle müzik kâinatımız. Dünden bugüne ahenk âlemine katılan değerler. Zaten eserlerdeki billur metinler, bir dere çağıltısı gibi akıp gidiyor. Arada boy gösteren şiirler. Yazarımız, ışıltılı nesrini şiirle destekliyor. Esasen doğrusu şudur: Görkemli nesrini şiirle besliyor.
İlk sayfalarda, hepimizin rüyalarını süsleyen, uzun kış gecelerinin biricik nazenini gaz lambasını görüyoruz. Metinler elbette sarıp sarmalayıcı ama fotoğraflar da o gizemli dünyaya yolculukta bize eşlik ediyor, ışık oluyor. Soğuk gecelerde saç soba üstünde fokurdayan çaydanlığın huzuru, başka nerede bulunabilir? Asideler, kurabiyeler, kaynatılan sütler, kabak çiçeği dolmaları, mantılar, yüksük çorbaları, gül şerbetleri, pekmez helvaları, tandır börekleri…
Yazarımız eski zamanların bütün güzelliklerini usta bir ressam gibi zihin dünyamıza nakşederken aile büyüklerinin bu muazzam kültüre olan katkılarını da hatıralar eşliğinde metne ekliyor. Yani kitap sadece edebî bir eser değil, bir sözlü kültür tarihi çalışmasıdır. Eskiden evlerin baş tacı olan dikiş makinalarını kim unutabilir? Annelerimizin, teyzelerimizin, ablalarımızın diktiği elbiseleri hatırlamamak kabil mi?
Bazı eserlerin özeti zor yapılır. Bu üç millî hatıra kitabında vereceğim bazı konu başlıkları, rüyalar, hülyalar ve dualar şehrine doğru unutulmaz bir yolculuk yaptığımızı bize hatırlatacaktır: Kuru Nane Kokusu, Erciyes’e Karşı Bir Fincan Kahve İçmek, Tiritler, Talas Bahçelerinde Gece Ayışığı Gül Kokusu, Kuyunun Başında Sabah Namazı, Bizim Dağlar Güzeldir. “Yorgancı” yazısı güzeldir. Sondaki şu ifade ise samimi ve doğru: “Hatıralarımızla avunuyoruz dostlar.”
Yazarımızın hepimiz gibi ilk okudukları, o dönemin yaygın çizgi romanlarıdır: “Tommiks, Teksas, Kinova, Zagor, Kit Taylor, Redkit. Çocukluğumuzun ve yeni yetmeliğimizin vazgeçilmez kitaplarıydı. Çelik Bilek, Rodi, Suzi, Doktor Sallaso, Konyakçı, Red Kit’in atı Düldül karakterleri aklımda kalanlar. Kızılderili yerlilerini katleden İrlanda göçmeni Amerikalılar, kırmızı ceketli İngiliz askerleri daha neler neler. Bu kitaplar okunur, değiştirilir satılır ya da babalar tarafından yırtılır atılırdı.” Bunu da ben ekleyeyim: Amerika kıtasını işgal edip masum Kızılderilileri katleden beyaz ve kötü adamlar, vahşi kovboylar hırsızlık yapmaya, ülke çalmaya ve seri cinayetler, soykırımlar uygulamaya devam ediyor. ABD, 200 yıldır canilikte berdevam. Daha şehrin kuşlarından, çiçeklerinden, düğünlerinden, ozanlarından, Ramazanlarından, bayramlarından bahsedecektim. Ama nerde! Azımızı çoğa sayın aziz okuyucular. Kayseri Valiliği, Belediyesi, Milli Eğitim Müdürlüğü, STK’ları ve bütün vatandaşları bu hazineye sahip çıkmalı. Öncelikle şehrimizdeki ve il dışındaki bütün Kayserililer bu kültür definesini hemen alıp okumalı, kütüphanelerine kazandırmalıdır. Nurettin Bey, elinize, kaleminize, gönlünüze, bedeninize sıhhat afiyet diliyorum. Nice eserlere inşallah.