Gotik ve Barok mimarinin ilk örneği Sivas’ta

Güncelleme: 25.04.2019 00:02

Gotik ve Barok mimari her ne kadar Avrupa ile özleşse de bu sanatın ilk örnekleri Batı’dan yıllar önce Divriği Ulu Camii’nin kapılarında görülüyor. Prof. Dr. Yunus Berkli, Haçlı seferleri ile bu mimarinin Batı’ya taşındığını dile getirdi.

Milat Haber Merkezi / GÜLDEN AĞ

Sivas’ın Divriği ilçesinde yer alan Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası Süleyman Şah'ın oğlu Ahmet Şah tarafından, Darüşşifa ise eşi Melike Turan Melek tarafından yaptırılmıştır. 4 kapısı olan eserin kapılarında;  Gotik, Barok, Tekstil ve Selçuklu mimarisi görülmektedir. 1228 yılında yapılan eserin yapımı 15 yıl sürmüştür. Mimarı Muğis oğlu Ahlatlı Hürrem Şah'tır.  

Tarihe ışık tuttu

Eserin Gotik, Barok üsluplarını kapılarında barındırıyor oluşu ve patenti Avrupa’ya ait bu üslupların Avrupa’daki örneklerinden yıllar önce Divriği Ulu Camii’de görülmesi akla Barok ve Gotik mimarisinin bir Türk İslam Sanatı mı olduğu sorusunu getiriyor. Atatürk Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yunus Berkli, esere dair dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

Bir dönemin eseri değil

Divriği Ulu Camii için bir devrin veya bir dönemin eseri olmadığını söyleyen Berkli, Mengücekli beyliği döneminde yapılan eserin geçmişinin daha eskilere dayandığını kaydetti. Berkli “Eserin Orta Asya’dan başlayarak Anadolu’ya kadar Türk sanatının Avrasya üslubu dediğimiz üslup özelliklerini geçtiği bütün bölgelerdeki daha önceki üsluplarla da zenginleştirerek Anadolu’da böyle bir şaheser oluşturuyor. Buradaki eserin Avrupa’daki sanat üsluplarından önce görülmesi tesadüfi değil. Türk sanatının köklü ve sürekliliğinin yanı sıra aynı zamanda kendini yenileyen bir sanat olmasıyla da izah ediyoruz biz bunu” dedi.

FOTO ALTI: Tarihi cami, mimari özelliklerinin yanı sıra, sergilediği zengin Anadolu geleneksel taş işçiliği örnekleriyle UNESCO Dünya Miras Listesi'nde yer almaktadır.

Anadolu’da filizlendi

Divriği Ulu Camindeki Barok ve Gotik mimarisinin özelliklerini Batı’daki örneklerinden yıllar öncesinde Anadolu topraklarında filizlendiğini dile getiren Berkli, “Özellikle Darüşşifa kapısında gördüğümüz Gotik tasarım Avrupa’da karşımıza çıkan klasik gotik tasarımdan yaklaşık 50 yıl önce görülüyor. Klasik gotik tasarım Avrupa’da 1250’lerden sonra karşımıza çıkacak. Daha önce Gotik örnekler var ama klasik tasarım zirve yapmış kendi içerisinde olgunlaşmış bir gotik tasarım 1250’den sonra Avrupa da karşımıza çıkacak” ifadelerine yer verdi.  

Orta Asya’ya uzanıyor

Gotik mimarinin özelliklerine ve ortaya çıkışına değinen Prof. Dr. Berkli, sözlerine şöyle devam etti; “Çift kademeli sivri kemerli ve kademeler kendi içerisinde biçimlenmiş değerlenmiş bir özellik göstermekte. Bu sivri kemer geleneğinin ki gotik tasarımın giriş kapılardaki vazgeçilmez özelliğidir. Bu sivri kemerli derin nişleri Orta Asya’da Karahanlı döneminde görüyoruz. Özellikle Rıbatı Melik Kervansarayı Karahanlı yapısı. Bu yapıda sivri kemerli nişler bu tasarımın ilk öncüsü olarak Orta Asya’da karşımıza çıktığını gösteriyor. Daha sonra büyük Selçuklularla Anadolu’ya aktarılacak ve Anadolu’da gerek Artuklu dünyasında gerek Mengücekli dünyasında bu sivri kemer tasarımlar zengin örneklerini vermeye başladı.”

Avrupa’ya taşındı

Bu üslup özelliklerinin Haçlı seferleriyle Avrupa’ya taşındığını ilk yerli araştırmacılardan ziyade yabancı araştırmacıların söylediğini ifade eden Berkli, “Bu tasarımlar, sivri kemerler Avrupa’ya hem Haçlı seferleriyle hem de Kuzey Afrika, İspanya üzerinden taşınarak orada kendi içlerindeki daha olgun örneklerini verdiler. Batıda görsellik yüzeysellik ve somut anlatım esas olduğu için bu yarışlar devam etti. Hatta yapılar yüzlerce yıl sürebildi” ifadelerine yer verdi.

 

Örnek Hayatlar'da bilinmeyen detaylar

TYB İstanbul Dönem Açılışı'nı ‘Kudüs'ün Işıkları'yla Yapıyor

Tuna Nehri içini dökecek

'Altın Elbiseli Adam' Ankara'ya geliyor
Cemil Meriç'in kütüphanesindeki eserler Cumhurbaşkanlığına bağışlandı

‘Bağlılık Aslı' sinemaseverlerle buluşacak

Diyanet'in çocuk yayınları HARİKA

K-POP tehdidinin arkasında küresel kirli bir plan var