İki tane Dünya savaşına başkentlik eden Balkanlar, 'dondurulmuş sorun' olarak bekleyen problemleri enerji temelinde, tekrar ısıtılıyor. Yugoslavya'dan ayrılarak bağımsızlığını ilan eden Makedonya(1991), bölge dışı ülkelerin etkisiyle etnik ve siyasi gerilim yaşıyor. Sırbistan-Kosova sınırında, Arnavut ve Makedon nüfusun bir arada yaşadığı Kumanova kentinde, silahlı bir grup ile polis arasında yaşanan çatışmada 8'i polis 22 kişi ölmüştü. Görünürde bir asayiş veya terör saldırısı gibi algılansa da perde arkasında farklı bir mücadele söz konusu. Şunu unutmamakta yarar var. Makro hedeflere ulaşabilmenin yolu, Mikro başarılardan geçer. Makedonya'da yaşanan hadiselerde tam olarak bu!!
Makedonya Başbakanı ve Muhafazakar Parti lideri Nikola Gruevski, yaklaşık 10 yıllık iktidarı süresince, Rusya ve Türkiye ile iyi ilişkiler içinde oldu. Makedonya'nın, Rusya ve Türkiye'nin ortak olduğu 'Türk Akımı' projesine destek vermesiyle, ülkesinde toplumsal olaylar baş gösterdi. Makedonya, 'Türk Akımı' boru hattı güzergahında olan ülkelerden biri. Kumanova'da stratejik konumundan ötürü Balkanları etkileyebilecek bir öneme sahip. Ülkenin nüfusu 2 milyon 200 bin.Nüfusun yarısından fazlası Müslüman'dır. Ancak resmi rakamlarda % 35 olarak gösterilir. Kurucu olarak üç etnik unsur kabul edilir. (Makedonlar, Arnavutlar ve Türkler) Bu kural Anayasa değiştirilerek Makedonlar kurucu, diğerleri 'azınlık' olarak nitelendirildi. Dolayısıyla nüfusunun yarısını oluşturan Arnavutlar, azınlık durumuna düşerek siyasi haklarının bir kısmından mahrum kaldı. Bu uygulamanın sebebi, Büyük Arnavutluk iddiasının sınırları, Batı Makedonya'da olduğundan ötürü, ülkenin parçalanma korkusu. Diğeri ise, sayıca azınlık olan Hıristiyan Ortodoksların Milliyetçi Makedon kimliği sayesinde, ülkenin Müslüman Makedonya yerine, Hıristiyan Makedon devleti gibi ülkeyi yönetmesinden ileri gelmektedir. Kumanova, Sırbistan ve Kosova'ya çok yakın, haliyle yaşanması muhtemel etnik temelli olayların diğer ülkelere sıçraması ihtimal dahilinde. Çünkü Makedonya, etnik ve dini uyum!! bakımından taşıdığı farklı unsurdan ötürü özel konuma sahiptir.
ABD ve Rusya, Yunanistan'ın Peşinde
Türk Akımı'na Nisan ayında Yunanistan, Macaristan, Sırbistan ve Makedonya dışişleri bakanları, Türkiye'den ise AB Bakanı Volkan Bozkır, projeye destek vermek için mutabakat belgesi imzaladı. Diğer Balkan ülkeleri gibi Makedonya'da ekonomik problemler, yoksulluk ve işsizlik sorunlarının üstesinden gelmek için Türk Akımıboru hattı projesinidestekliyor. Ukrayna'daki iç savaş, Kırım'ın İlhakı ve Rusya'ya uygulanan ambargo yüzündenBulgaristan, ABD'nin baskısıyla Güney Akım hattından vazgeçirildi. Rusya, ABD'ye rest çekerek Türk akımını projelendirmişti.Bu hatta en güvenilir ülke Türkiye. Sonrasında Yunanistan gelmektedir. Moskova-Atina yakınlaşması, ABD'yi oldukça rahatsız etmektedir. Öyle ki ABD Yunanistan Büyükelçisi David Pearce, bu yakınlaşamaya engel olamadığı için görevden alınacağı söylentiler arasında. ABD, Yunanistan'ın ekonomik sorunlarını ve enerji ihtiyacını çözmek için yeni vaatlerde bulabilir. Ancak çok fazla seçenek sunamayacaktır. ABD, bu boru hattını istememekte. Haliyle Rus-Yunan yakınlaşmasını hiç istememektedir. (Açıkçası Türkiye'nin politikası da ABD'den farklı değil. Ancak Türkiye, ekonomik ve enerji politikalarıyla stratejik hedeflerini birbirine karıştırmamaktadır.)
ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisi Hochstein New York Times'a verdiği röportajda açıkça Yunanistan'ı tehdit etmiş ve Rus Gazını desteklememesini savunmuş, Makedonya'yı da kadim sorunların tekrar kaşınmaması yönünde adımlar atmamasını söyleyerek, tabiri yerindeyse 'aba altından sopa' göstermiştir. Rusya ise, bir yandan hiçbir şey olmamış gibi önce Türk Akımın Türkiye ayağının 2016'da bitirileceğini, tüm hattın ise 2020'ye kadar tamamlanacağını ilan etti. Sonra Türk Akımı projesinin yapımını yürütecek olan firmanın (Gazprom Russkaya Ltd.) genel müdürlüğüne Andrey Fick'i atadı. Öte yandan da Rusya Maliye Bakanı, Yunanistan'ı BRICS'e bile kabul edebileceklerini söyledi. (Bu hafta Yunanistan IMF'e olan 750 milyon Euro borcu ödedi. Memur ve işçi maaşlarıyla da bir şekilde mücadele ediyor. )
Makedonya, Avrupa'ya enerji akışının Yunanistan'dan sonra, üçüncü ayağında yer aldığından, uluslararası çıkar hesaplarının arasında kaldığını görüyoruz. ABD, Yunanistan'ı nasıl vazgeçirir? Bilemiyorum ama Makedonya'yı vazgeçirmek için birden bire terör gruplarının ortaya çıkması ve Büyük Arnavutluk fikrinin gündeme getirilmesiyle uyarılara başladı bile. Son olarak da Başbakan ve Bakanlar arasında geçen dinleme skandalı, toplumu iyice germiş durumda.Makedonya'da muhtemel bir etnik ve dini gerilim Başbakan ve milliyetçi Makedonları güçlendirebilir ve Balkanization'ı körüklendirir.Yukarıda değindiğimiz gibi Makro hedefler mikro sorunların çözümünden geçer. Evet, Makedonya'da etnik, siyasi ve sosyal bir takım sorunlar var. Makedonya hükümeti bunları çözmek zorundadır. Çünkü Makedonya Balkanlar'daki bütün etnik, mezhebi ve dini gruplar bulunduğundan, Makedonya'daki istikrar tüm Balkan ülkeleri için hayati önem taşımaktadır. Aksi durumda neler olabileceğini iki tane dünya savaşı yeterince göstermiştir.