Dünya artık eski dünya değil.
Atlantik’in iki yakası arasındaki güven çatlıyor, Avrupa kendi güvenliğinin maliyetini tartışıyor, Rusya-Ukrayna savaşı kıtanın bütün dengelerini sarsıyor. İran merkezli gerilim Hürmüz Boğazı’ndan Akdeniz’e kadar uzanırken savaşın, enerjinin, ticaretin ve diplomasinin sınırları birbirine karışıyor.
NATO, tam da böyle bir tarihsel kırılmanın ortasında Ankara’da toplandı.
7-8 Temmuz 2026 tarihlerinde gerçekleştirilen NATO Zirvesi, Türkiye’nin ev sahipliği yaptığı sıradan bir uluslararası toplantı değildi. Ankara’da yalnızca bir zirve düzenlenmedi; Batı güvenlik mimarisinin geleceği, ittifakın iç dengeleri ve Avrupa’nın savunma sorumluluğu yeniden tartışıldı.
Ve bu tartışmanın merkezi Ankara oldu.
Türkiye, 1952 yılından bu yana NATO üyesi.
Soğuk Savaş yıllarında Türkiye’ye biçilen rol belliydi: Sovyetler Birliği’ne karşı güneydoğu kanadını koruyan askerî bir cephe ülkesi olmak.
Türkiye’nin ordusu önemliydi, coğrafyası stratejikti; fakat karar mekanizmalarındaki ağırlığı çoğu zaman askerî katkısının gerisinde kalıyordu.
Bugün ise tablo değişti.
Karadeniz’e kıyısı bulunan, Kafkasya’ya açılan, Balkanlar’la tarihsel bağlarını koruyan, Orta Doğu’nun merkezinde yer alan ve Akdeniz güvenliğinde belirleyici olan bir Türkiye’den söz ediyoruz.
Üstelik Türkiye artık yalnızca güçlü ordusuyla değil; savunma sanayisi, diplomatik kapasitesi, enerji koridorları ve kriz bölgeleriyle kurabildiği temaslarla da öne çıkıyor.
2004 İstanbul Zirvesi’nden 22 yıl sonra NATO’nun yeniden Türkiye’de toplanması, bu dönüşümün güçlü bir sembolüdür. Ankara Zirvesi, Türkiye’nin cephe ülkesi olmaktan çıkarak merkez ülke konumuna yükseldiğini gösterdi. Türkiye, 2026 zirvesiyle NATO’ya ikinci kez ev sahipliği yaptı.
Ankara Zirvesi’nin en önemli gündem maddesi, NATO içerisindeki güven kriziydi.
ABD Başkanı Donald Trump’ın Avrupa ülkelerine yönelik savunma harcamaları eleştirileri, Washington’un Avrupa’daki askerî varlığının geleceği, İran savaşı, Grönland tartışmaları ve İspanya ile yaşanan gerilimler ittifakın iç bütünlüğünü zorluyordu.
Avrupa, ABD’nin güvenlik garantisinin eskisi kadar koşulsuz olup olmadığını sorguluyordu.
ABD ise Avrupa’ya açıkça şunu söylüyordu:
“Güvenliğinizin bedelini daha fazla ödemelisiniz.”
Dolayısıyla Ankara’daki zirvenin temel meselesi sadece Rusya değildi. Asıl mesele, NATO’nun kendi içindeki siyasi ve stratejik çatlağı yönetip yönetemeyeceğiydi.
Zirvenin sonunda ABD’nin NATO’nun 5. maddesine bağlılığını yeniden teyit etmesi, Avrupa başkentlerinde rahatlama oluşturdu. İttifak, “Bir üyeye yapılan saldırı bütün üyelere yapılmış sayılır” ilkesinin tartışmaya açık olmadığını Ankara’dan yeniden ilan etti.
Ancak meseleyi yalnızca yayımlanan bildirinin diplomatik cümleleri üzerinden okumak eksik olur.
Ankara Zirvesi, NATO’nun içinde hâlâ ciddi görüş ayrılıklarının bulunduğunu; fakat bütün bu çatlaklara rağmen ittifakın dağılmak yerine yeni bir görev paylaşımına yöneldiğini gösterdi.
Bir başka ifadeyle NATO’da birlik sağlandı, fakat sorunlar ortadan kalkmadı.
Zirvede kabul edilen Ankara Bildirisi’nin merkezinde kolektif savunma, savunma harcamalarının artırılması, savunma sanayisi üretiminin genişletilmesi ve Ukrayna’ya desteğin devam ettirilmesi yer aldı.
Müttefikler, 2035 yılına kadar gayrisafi yurt içi hasılalarının yüzde 5’ine ulaşacak savunma ve güvenlik harcaması hedefini sürdürme iradesi gösterdi. Avrupa ülkeleri ve Kanada’nın, 2025 Lahey Zirvesi’nden bu yana temel savunma yatırımlarını 139 milyar doların üzerinde artırdığı açıklandı.
Ankara Bildirisi’nde Ukrayna’ya verilen destek ayrıca teyit edildi.
NATO müttefikleri, 2026 yılı içerisinde Ukrayna’ya askerî malzeme, yardım ve eğitim için 70 milyar avro ayırmayı taahhüt etti. En az aynı düzeydeki desteğin 2027 yılında da sürdürülmesi yönünde irade ortaya konuldu.
Bu karar, Rusya’ya verilmiş açık bir mesajdır:
NATO, Ukrayna meselesinden çekilmiyor.
Ancak burada Türkiye’nin pozisyonu özellikle önemlidir.
Türkiye, Ukrayna’nın toprak bütünlüğünü savunurken Rusya ile diplomatik kanallarını tamamen kapatmayan nadir NATO ülkelerinden biridir. Karadeniz’de çatışmanın genişlemesini istememekte, aynı zamanda tahıl koridoru ve esir takası gibi başlıklarda arabuluculuk kapasitesini korumaktadır.
Türkiye’nin farkı buradadır.
Ankara, ne Rusya’nın uydusudur ne de Batı’nın sorgusuz uygulayıcısıdır.
Türkiye, kendi güvenlik çıkarlarını esas alan bağımsız bir denge siyaseti yürütmektedir.
Bu nedenle Ankara Zirvesi’nin ev sahibi yalnızca coğrafi olarak Türkiye değildir. Türkiye aynı zamanda Doğu ile Batı arasında kurulması gereken diplomatik dengenin de merkezindedir.
Zirve bildirisinde İran’ın nükleer silaha sahip olmaması gerektiği vurgulandı. İran’a Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüsefer serbestisine tam olarak saygı gösterme çağrısı yapıldı.
Bu vurgu tesadüf değildir.
Hürmüz Boğazı yalnızca bölgesel bir su yolu değildir. Dünya enerji ticaretinin güvenliğiyle doğrudan bağlantılı stratejik bir geçiş noktasıdır.
Hürmüz’de yaşanacak her kriz petrol fiyatlarından küresel enflasyona, deniz taşımacılığından Avrupa’nın enerji güvenliğine kadar bütün dünyayı etkiler.
Türkiye ise İran’a komşu, Körfez’e yakın, Kafkasya’ya açılan ve enerji güzergâhlarının kesiştiği bir ülkedir.
Bu nedenle NATO’nun Orta Doğu’ya dair konuşacağı her güvenlik denkleminde Türkiye’nin bilgisine, kapasitesine ve coğrafyasına ihtiyaç vardır.
Türkiye olmadan Karadeniz güvenliği kurulamaz.
Türkiye olmadan Kafkasya okunamaz.
Türkiye olmadan Orta Doğu yönetilemez.
Türkiye olmadan NATO’nun güney kanadı korunamaz.
Ankara Zirvesi, bu gerçeği bir kez daha ortaya koymuştur.
Türkiye ne kazandı?
Türkiye’nin ilk ve en görünür kazanımı diplomatik prestijdir.
ABD Başkanı’ndan Avrupa’nın en güçlü devletlerinin liderlerine kadar NATO üyesi 32 ülkenin devlet ve hükûmet başkanlarının Ankara’da buluşması, Türkiye’nin uluslararası sistemdeki ağırlığını gösterdi.
Üstelik Donald Trump’ın zirveye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ev sahibi olduğu için katıldığını söylemesi, Türkiye’nin diplomatik etkisini açık biçimde ortaya koydu. Reuters’ın aktardığına göre bu durum, zirve öncesinde Washington’un katılımını sağlamaya çalışan Ankara açısından başlı başına diplomatik bir başarı olarak değerlendirildi.
İkinci önemli kazanım, Türk-Amerikan ilişkilerinde yeni bir pencerenin açılmasıdır.
Trump, S-400 alımı nedeniyle Türkiye’ye uygulanan yaptırımların kaldırılabileceğini açıkladı ve F-35 satışına ilişkin olumlu mesajlar verdi.
Elbette bu açıklamaları kesinleşmiş kararlar gibi sunmak doğru değildir. Yaptırımların kaldırılması ve F-35 sürecinin yeniden başlatılması Amerikan Kongresi’nin tutumuna ve S-400 meselesinde ortaya çıkacak formüle bağlıdır.
Ancak yıllardır kapalı tutulan bir kapının Ankara Zirvesi’nde yeniden aralanması bile önemlidir.
Üçüncü kazanım, savunma sanayisi alanındadır.
Ankara Bildirisi’nde NATO içerisindeki savunma ticaretinin önündeki engellerin kaldırılması, üretim kapasitesinin genişletilmesi ve müttefikler arasındaki sanayi iş birliğinin artırılması kararlaştırıldı.
Ankara Zirvesi Türkiye’de iki farklı bakış açısıyla karşılandı.
Bir kesim, zirveyi Türkiye’nin diplomatik gücünün göstergesi olarak değerlendirdi.
Diğer kesim ise şehirde uygulanan güvenlik önlemleri, kapatılan yollar, protestolara getirilen sınırlamalar ve bazı liderlerin Anıtkabir’i ziyaret etmemesi üzerinden tartışma yürüttü.
Elbette böylesine büyük bir organizasyonun günlük hayata etkileri, güvenlik uygulamaları ve demokratik haklar konuşulabilir.
Ancak zirveyi yalnızca trafik düzenlemelerine veya protokol tartışmalarına indirgemek, büyük resmi ıskalamaktır.
Uluslararası siyasette esas soru şudur:
Türkiye masada mı, değil mi?
Sözü dinleniyor mu, dinlenmiyor mu?
Kararların alındığı yerde bulunuyor mu, dışarıda mı bırakılıyor?
Ankara Zirvesi’nin verdiği cevap açıktır:
Türkiye masadadır.
Üstelik bu defa masa Türkiye’de kurulmuştur.
Ankara Zirvesi’nin dünya siyasetine verdiği esas mesaj, NATO’nun bütün iç tartışmalarına rağmen varlığını sürdürmekte kararlı olduğudur.
Bir dönem savunma ürünlerini Türkiye’ye vermeyenler, bugün Türkiye savunma sanayisiyle ortaklık kurmanın yollarını arıyor.
Diplomaside bazen yayımlanan bildiriden daha önemli bir şey vardır:
Bildirinin nerede yayımlandığı.
Bu defa bildirinin adı Ankara Bildirisi’ydi.
Masa Ankara’da kuruldu.
Dünyanın en büyük askerî ittifakı geleceğini Ankara’da konuştu.
Ve Türkiye o masada yalnızca ev sahibi değil, vazgeçilmez aktör olarak yer aldı.
Çünkü yeni dünyanın güvenlik haritası çizilirken Ankara’yı dışarıda bırakan hiçbir denklem ayakta kalamaz.