YAZARLAR

Tüm Yazıları Prof. Dr. Bilal Sambur

Medeniyet, akıl ve özgürlük

11.02.2019 00:04

İnsan, yeryüzünde başıboş yaşayan bir varlık değildir. Akıl ve özgürlük sahibi yegane varlık olan insanın temel sorumluluğu yeryüzünü imar ve inşa etmektir. Başka bir ifade ile insanın aklını verimli, işlevsel ve yapıcı bir şekilde kullanarak, yeryüzünü kendine yurt yapma sorumluluğu vardır. Yeryüzünün insana uygun yaşanılabilir bir yer haline gelme durumunu medeniyet dediğimiz kavram ifade etmektedir. İnsanın sahih ve sahici anlamda insanlaşması ve yeryüzünün insan için insanileşmesi süreçleri birbirinden kopartılamaz. Medeniyet olgusunun inşasında insan, akıl ve özgürlük kavramları anahtar yer tutmaktadır. Medeniyetin karşıtı olan barbarlık ve vahşet hali, aklın işlevsizleştirilmesi, bilginin ve düşüncenin değersizleştirilmesi, ahlak ve hukukun ortadan kaldırılması sonucu ortaya çıkmaktadır.

Medeniyet olgusunun olduğu yerde insan ilişkilerinin ahlak ve hukuka uygun bir şekilde yürümesi gerekmektedir. İnsanı yeryüzünde Allah’ın halifesi olarak konulandıran fıtrat dini İslam, insanın akılla, ahlakla ve adaletle yeryüzünde işlerini yerine getirmesini istemektedir. Medeniyet olgusuna akıl ve din birlikte kaynaklık etmektedir. İslam’ın veya aklın, medeniyet sürecinden dışlanması mümkün değildir. Medeniyetin varolması için sahici anlamda akıl ve dinin birlikte varolması gerekmektedir. Bilimin, dinin yerine ikame edilmesi veya bilimin sadece herhangi bir din adına hareket ettiğini iddia eden bir otoritenin tekeline sokulması, bilimi, dini ve medeniyeti birlikte çöküşe götüren bir sürecin oluşmasına kaynaklık etmektedir.

Medeniyetin oluşumunda önemli bir kaynak olan din, otoriteyi veya gücü devam ettirmeye yarayan etkili bir araca indirgenmemelidir. Din, insanın insan üzerinde iktidar kurmasnın aracı olmamalıdır. Din, insana ahlak ve hukuka riayet ederek Allah’a kul olmanın yolunu gösteren bir araçtır. Başka bir ifade ile din, sadece insana Allah’a kul olmanın yolunu göstermelidir. İnsanın insana tahakküm kurmasının aracı haline getirilen dinin, medeniyete kaynaklık etme işlevi ortadan kalkmaktadır. İnsanın, yeryüzünde halife misyonunu icra edebilmesi için akıl ve özgürlüğün hayatının her alanında işlevsel olarak faal olması gerekmektedir. Dinin, insanın insana tahakküm etmesinin yıkıcı bir aracına dönüşmemesi için kişinin, akla ve özgürlüğe her zaman ihtiyacı vardır. Aklın ve özgürlüğün ortadan kalkması halinde din, her türlü aşırılığın ve fanatizmin aracı haline getirilebilmektedir.

Medeniyet, olmuş bitmiş statik bir olgu değildir. Medeniyet, varoluşsal olarak insanın manevi, ahlaki, bilgisel, değersel ve sosyal düzeylerde sürekli olarak kendisini inşa etmesini ve yenilemesini gerekli kılmaktadır. Medeniyet tecrübesi, geçmişe bakan bir tecrübe değildir. Şu ana ve geleceğe bakan bir perspektif oluşturulduğu takdirde medeniyetin canlı bir tecrübeye dönüştürülmesi imkan dahilindedir. Medeniyeti, geçmiş uzak çağlarda aramak veya belirli bir tarih döneminde bulunabileceğini sanmak büyük bir yanılsamadır.

Medeniyet, akla, ahlaka ve adalete uygun bir hayat yaşamanın bütün boyutlarını kapsayan çok geniş bir olgudur. İnsanın, dışarıdan dayatmalarla veya taklit yoluyla medenileşmesi sağlıklı değildir. İnsan, Allah’ın verdiği akıl nimeti sayesinde ahlaklı ve adil bir kişi olmaya çalışarak kendi kendini insanlaştırmak suretiyle medenileşmelidir. Medeni olmanın yolu, insanın kendi fıtri dinamiklerini kullanmasından geçmektedir. Her insanın kendi fıtri dinamiklerini harekete geçirmesi sonucu, ortaya insani çoğulculuk dediğimiz olgu çıkmaktadır. İnsani çoğulculuk, insanlar arası vahşet durumuna yol açmamalıdır. Allah’ın insanlığa bahşettiği çok boyutlu çoğulculuğun nedeni, insanların birbirleriyle tanışması, yardımlaşması ve işbirlği yapması içindir. İnsanlar, farklılıklarını özgürce, akıllıca ve özgünce karşılıklı tanışmanın ve yardımlaşmanın kaynağı haline getirdikçe medeniyet ortaya çıkmakta, fitne, cehalet, vahşet ve barbarlık durumu ortadan kalkmaktadır.

 

Foto Galeri

15 Temmuz dijital ortama aktarıldı

15 Temmuz'un bilinmeyen kareleri

FETÖ'nün gerçek yüzü New York'ta anlatıldı

24 yıl sonra toprağa verilecekler

İhanet gecesinin yeni görüntüleri

Video

Boeing 727 tipi bir yolcu uçağının çarpışma testi

Üçüzleri olan aileler için tasarlanmış bebek arabası

Basit malzemelerle yapılan bir fare kapanı

Bilim insanları yapay akciğer dokusu üretmeyi başardı

Dünyanın gelmiş geçmiş en büyük canlısı

Günün Manşetleri

Son Haberler

  • 1

    DSÖ küresel acil durum ilan etti!

  • 2

    Varlık barışı yıl sonuna kadar uzatıldı

  • 3

    ABD ve İngiltere'den Erbil saldırısı açıklaması

  • 4

    TSK PKK'nın Irak'taki yayılmasını kesti

  • 5

    AYM'den emsal 'emekli maaşı' kararı

Emperyalizmin gönüllü cariyeleri!
Pentagon'dan flaş F-35 açıklaması: Askıya aldık!
Beyaz Saray'dan F-35 açıklaması: İmkansız kılıyor
Spor Toto Süper Lig'de yeni sezon fikstürü çekildi
Rum yönetiminden Türkiye çıkışı: Rakip değil ortak görmek isteriz
İstanbul için korkutan uyarı! 7.2'lik enerji birikmiş
Flaş açıklama! 'Gerekirse heyet göndeririz'
Hükümet harekete geçti! 2 bin aile taşınacak
Hrant Dink davasında 3 sanık hakkında karar
Türk konsolosluk çalışanlarına saldırı!
Atatürk Havalimanı'nı işgal davasında karar çıktı
HDP'li belediyenin astığı, terör suçlusunun adını taşıyan tabela indirildi
Trafikte yeni düzenlemeler planlandı
Sadakataşı Tanzanya'da 225 kişiye ışık oldu!
Brezilya'da sahte lüks araç üreten fabrikaya kilit