Kara araçları alanının en prestijli uluslararası organizasyonları arasında gösterilen yarışmada öğrencilerin geliştirdiği "Ayaz" isimli otonom araç, verilen görevleri başarıyla tamamladı.

"Ayaz", zorlu parkurlarda tamamen otonom şekilde hareket ederek engel algılama, rota planlama, otonom navigasyon ve görev tamamlama gibi kritik kabiliyetleriyle jüri üyelerinden yüksek puan aldı.

İTÜ RAKE Takımı, geliştirdiği otonom kara aracıyla finale kalarak dünya ikinci oldu.

"Bir sene boyunca üzerinde çalıştık"

İTÜ RAKE Takımı Kaptanı Ahmet Emre Aktaş, çalışmaya yaklaşık bir yıl önce başladıklarını söyledi.

Çalışma kapsamında arama kurtarma robotları yaptıklarını belirten Aktaş, bu projenin ise otonom algoritmalarını geliştirmek amacıyla hayata geçirildiğini kaydetti.

Aktaş, önce küçük bir prototip araç geliştirdiklerini ifade ederek, "Aracımızın ismi Ayaz. Bu araçta tamamen yazılımımızı ve otonom algoritmalarımızı geliştirdik." dedi.

Takımın farklı mühendislik disiplinlerinden öğrencilerden oluştuğunu dile getiren Aktaş, "Takımımız elektronik, mekanik, organizasyon ve yazılım ekiplerinden oluşuyor. Hepimiz İTÜ'lü öğrencileriz. Buradaki laboratuvarda düzenli çalışmalarımızı yürüttük ve bir sene boyunca çalışarak bu ürünü ortaya çıkardık." ifadelerini kullandı.

Daha önce Türkiye'de farklı araçlarla çeşitli yarışmalarda yer aldıklarını belirten Aktaş, "Ayaz" ile ilk kez Amerika'daki yarışmaya katıldıklarını ve dünya ikincisi olmayı başardıklarını söyledi.

Aktaş, "Dünyanın farklı ülkelerinden birçok takım bir sene boyunca bu yarışma için çalışıyor. Biz de orada ülkemizi ve İTÜ'yü temsil ettik, dünya ikincisi olduk. Bu bizim için mükemmel bir gurur kaynağı. Çok mutlu olduk, emeklerimizin karşılığını aldık. Çok çalışmıştık, hak ettik." diye konuştu.

"Şimdi hava araçları için çalışmalarımıza başladık"

Aktaş, kara ve hava araçlarının birlikte görev yapabileceği otonom bir arama kurtarma sistemi geliştirmeyi hedeflediklerini anlattı.

Bir arama kurtarma robot filosu oluşturmayı amaçladıklarını dile getiren Aktaş, "Havadan ve karadan birlikte birbirleriyle haberleşerek bir operasyon gerçekleştirmelerini hedefliyoruz. Şu ana kadar kara araçlarıyla çalıştık. Otonom olmasını özellikle çok istiyoruz. Bu aracımızla birlikte de otonom algoritmalarımızı kanıtlamış olduk. Şimdi hava araçları için çalışmalarımıza başladık. Bir dron ile başladık, zamanla insansız hava aracına da geçeceğiz." diye konuştu.

Aktaş, projede yapay zeka algoritmalarının da kullanıldığını, araçta bulunan bilgisayara çeşitli engellerin ve engel oluşturabilecek cisimlerin önceden öğretildiğini ifade ederek, "Araçtaki yapay zeka, bu engeldir, bu engel değildir, bu yoldan gidebilirsin, bu yoldan gitmeyebilirsin şeklinde eğitiliyor. Daha sonra gideceği yola kendisi karar veriyor." dedi.

Hava aracının öncelikle afet bölgesini tarayarak tehlikeli alanları ve canlıları tespit edeceğini, oluşturduğu haritayı kara aracına aktaracağını vurgulayan Aktaş, kara aracının ise otonom şekilde güvenli rotayı izleyerek bölgeye giderek oradaki canlılara ulaşacağını anlattı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın katılımıyla gerçekleştirilen törenle 21 Nisan 2025'te resmen hizmete alınan uydunun 42 derece doğu yörüngesindeki görevine başarıyla devam ettiğini vurgulayan Uraloğlu, yüzde 80'in üzerinde yerlilik oranıyla üretilen Türksat 6A'nın geniş kapsama alanıyla Türkiye'nin uzay ve haberleşme kapasitesi için önemli bir kilometre taşı olduğunu kaydetti.

Uraloğlu, Türksat 6A için Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığındaki çalışmaların 15 Aralık 2014'te başladığını ve yaklaşık 10 yıl sürdüğünü hatırlatarak, 21 Mayıs 2015'te TÜRKSAT ve Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) işbirliğiyle TUSAŞ tesislerinde kurulan Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezi'nin (USET) açılmasıyla çalışmalara başlandığını bildirdi.

Türksat 6A Projesi kapsamında yerlilik ve milliliğe verdikleri öneme dikkati çeken Uraloğlu, şu değerlendirmede bulundu:

"Yüzde 80'in üzerinde yerlilik oranına ulaştırdığımız uydumuz için 84 yerli ve milli uydu ekipmanının üretimi yapıldı. TÜBİTAK UZAY, ASELSAN, CTech ve TUSAŞ'ın ürettiği bileşenler testler sonucu uyduya entegre edildi. Tüm testleri başarıyla geçen uydumuzu, ABD'nin Florida eyaletindeki Cape Canaveral Uzay Üssü'ndeki Space X tesislerinden 9 Temmuz 2024'te uzaya fırlattık. 28 Aralık 2024'te ise nihai görev yörüngesi olan 42 derece doğu boylamına ulaşan uydumuzun ilk test yayınını da 17 Şubat 2025’te gerçekleştirdik. Böylece Türksat 6A ile ülkemizi haberleşme uydusu tasarlayıp üretebilen dünyadaki 11 ülke arasına taşıdık."

"TÜRKSAT uydularımız 111 ülkede 5,5 milyar nüfusa hitap ediyor"

Uraloğlu, Türkiye'nin uydu serüveninin 1994'te Türksat 1B uydusuyla başladığını belirterek, bugün TÜRKSAT'ın 31, 42 ve 50 derece yörüngelerindeki 6 aktif uyduyla, dünya uydu operatörleri arasında yer aldığını ve jeosenkron yörüngede görev yapan Türksat 6A'nın, başta televizyon yayıncılığı olmak üzere acil durum haberleşmesi gibi kritik hizmetleri geniş bir coğrafyada sunduğunu bildirdi.

Türksat 6A sayesinde televizyon yayını yapan uyduların yedeklenebilir hale geldiğini ve TÜRKSAT'ın sunduğu hizmet kapasitesinin de arttığını vurgulayan Uraloğlu, şu ifadeleri kullandı:

"Uzay vatanımızdaki egemenliğimizi, teknoloji ihraç eden kabiliyetimizle birleştirdik. Bugün TÜRKSAT, sadece bir uydu operatörü değil, yurt dışında tercih edilen ve güven duyulan bir teknoloji markası haline geldi. Pakistan, Hindistan, Nepal, Bangladeş, Myanmar, Tayland, Malezya ve Endonezya ile Sri Lanka'nın önde gelen platformu Freesat Lanka'nın 50 kanalını Türksat 6A'nın hizmet kapsamına dahil ettik. Bugün yalnızca Türksat 6A üzerinden Güney Asya kapsamasındaki 10 ülkede 69 televizyon kanalına yayın hizmeti sunuyoruz. Tüm TÜRKSAT uydularımız ise artık 111 ülkede 5,5 milyar nüfusa hitap ediyor."

Uraloğlu, TÜRKSAT uyduları üzerinden yayın yapan toplam televizyon kanalı sayısının da 532'ye ulaşıp 10 yılın en yüksek seviyesine çıktığına dikkati çekerek, Türksat 6A uydusunun hizmete girmesiyle sağlanan Güney Asya açılımının, şirketin küresel yayıncılık pazarındaki büyüme ivmesini gösterdiğini anlattı.

TÜRKSAT uyduları üzerinden yayın yapan kanal sayısının sadece bir yılda yüzde 20'lik artış sağladığını aktaran Uraloğlu, yurt dışı merkezli kanal sayısındaki artışın ise 5 yılda yüzde 50 seviyesinde olduğunu ifade etti.

Uraloğlu, 2020 sonunda 114 olan yabancı menşeli kanal sayısının da 2025 yılı sonu itibarıyla 171'e yükseldiği bilgisini paylaştı.

"Türksat 7A, Türkiye'nin dijital gelecek vizyonunun taşıyıcısı olacak"

TÜRKSAT'ın uzaydaki haberleşme kapasitesini artırma hedefi kapsamında Türksat 7A'ya ilişkin finansman desteğini kapsayan protokolün, TÜRKSAT ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Araştırmaları Merkezi Başkanlığı arasında 19 Haziran 2025'te imzalandığını anımsatan Uraloğlu, protokolle Türksat 7A'nın yapım sürecine yönelik olarak Bakanlık tarafından sağlanacak desteğin çerçevesinin belirlendiğini bildirdi.

Uraloğlu, Türksat 7A Projesi'nin, 42 derece doğu yörüngesinde görev yapan Türksat 3A uydusunun tasarım ömrünün sona yaklaşması nedeniyle başladığını belirterek, şunları kaydetti:

"2029'da hizmete almayı planladığımız 7A uydumuz daha yüksek veri kapasitesi, daha güçlü kapsama alanı ve esnek kaynak yönetim kabiliyetiyle Türkiye'nin dijital gelecek vizyonunun taşıyıcısı olacaktır. Bu uydumuz hizmete alındıktan sonra ülkemizin uzaydaki bağımsızlığının güçlü bir simgesi olarak varlığını sürdürecektir."

BİLGE, Türkçe düşünen, dijital egemenliği destekleyen ve global standartlarda yüksek performans sunan milli bir yapay zeka ekosisteminin yapı taşlarından biri olma vizyonuyla hayata geçirildi.

Yapay zeka ekosisteminin gelişimine katkı sunmayı hedefleyen model, veri egemenliğinin korunması, yerli modellerin yaygınlaştırılması, global standartların ilerisinde yeteneklere sahip, yüksek parametreli milli modellerin yerel kaynaklarla geliştirilmesini amaçlıyor.

Türkçe üzerinde "tam hakimiyet"

Doğal ve akıcı bir Türkçe ile raporlar, yazışmalar, içerik taslakları ve özgün metinler oluşturabilen BİLGE, uzun metinleri ve belgeleri ana fikirlerini koruyarak özetleyebiliyor ve içeriklere ilişkin sorulara bağlama uygun yanıtlar üretebiliyor.

Türk yapay zekası olarak tanıtılan BİLGE, Türkçe ve İngilizce arasında çeviri gerçekleştirirken özel adları, deyimleri ve kültürel referansları doğru biçimde aktarıyor. Hukuki metinlerin analizinde, mevzuat sorgulamalarında ve kurumsal bilgi bankalarıyla entegre çalışan uygulamalarda da etkin şekilde kullanılabiliyor.

Sektöre özel çağrı asistanları, danışmanlık sistemleri ve çeşitli uygulamalar için güçlü bir dil altyapısı sunan BİLGE, Türkçenin dilsel inceliklerini, tarihsel arka planını ve kültürel referanslarını dikkate alarak daha isabetli çıktılar üretiyor.

Geniş çapta kullanım alanı

BİLGE, vatandaşlık ve kamu hizmetlerinden bankacılık ve finansa, sağlıktan eğitime, bulut sistemlerinden BT operasyonlarına kadar birçok alanda kullanılabiliyor.

Müşteri hizmetleri, içerik üretimi, doküman analizi ve sektöre özel iş süreçlerinin otomasyonunda değer sağlayan BİLGE, Türkçe doğal dil işleme araştırmaları, "benchmark" çalışmaları ve akademik projeler için güçlü bir araştırma altyapısı sunuyor.

BİLGE, tıbbi kayıtların işlenmesi, klinik dokümanların analiz edilmesi, karar destek uygulamaları ve hasta iletişimi süreçlerinde destekleyici çözümler geliştirilmesine katkı sağlıyor. Müşteri hizmetleri otomasyonu, finansal doküman analizi, raporlama süreçleri ve bilgiye dayalı karar destek mekanizmalarında da bu teknoloji kullanılabiliyor.

"Varsayılan kültür" yerine "Türk" gibi düşünecek

Türkçenin dil yapısını, anlam katmanlarını ve kültürel bağlamını anlamaya odaklanan model, "varsayılan kültür" yerine "Türkiye"yi merkeze alıyor.

Model, Türkçeyi birincil düşünce dili olarak kullanıyor. BİLGE, dili anlamanın yanında akıl yürüterek ve başka bir dilden çeviriyormuş gibi değil, doğal, akıcı ve yerinde ifadeleri tercih edecek.

Sistem, Türkçeyi neredeyse yarı maliyetle daha hızlı, daha verimli ve daha düşük enerji tüketimiyle işleme kapasitesine sahip bulunuyor.

Ulusal veriler güvence altında

BİLGE, kurumlara yerel bağlama uygun, hızlı ve güvenli bir yapay zeka altyapısı sağlayarak, kamu süreçlerinde yüksek verimliliği hedefliyor.

Kritik yapay zeka kabiliyetlerinin yerli kaynaklarla geliştirilmesine katkı veren BİLGE, ulusal verilerin ülke içinde işlenmesini ve depolanmasını sağlayarak dışa bağımlılığı azaltıyor.

Yeni modeller yolda

BİLGE, "sektör öncüsü" büyük dil modellerini de geride bırakıyor.

LLM teknolojilerini sıfırdan eğitebilecek ve optimize edebilecek teknik yetkinliğin ülke içinde geliştirilmesini amaçlayan BİLGE, genel çeviri kategorisinde öncü modeller arasında birinci sırada yer alırken kültürel çeviri kategorisinde diğer büyük dil modellerine kıyasla yüzde 41'e kadar daha yüksek performans gösteriyor.

TÜBİTAK BİLGEM mühendisleri tarafından uçtan uca geliştirilen BİLGE'nin, tüm bileşenleri yerli olarak üretildi. Kültürel çeviri skoru 50 üzerinden 44,44 olarak belirlenen BİLGE, 1 trilyon kelimelik ham veri kullanıyor.

BİLGE ailesi, 1 milyardan 122 milyara uzanan parametre skalasıyla hafif uç cihaz kullanımından yüksek kapasiteli Türkçe düşünme ihtiyaçlarına kadar geniş bir model yelpazesi sunuyor. 1,9 ve 27 milyar parametreli modelleri bulunan BİLGE'nin, 122 milyar parametre modeli ise karmaşık akıl yürütme, çok adımlı problem çözme ve uzmanlık gerektiren görevlerde yüksek performans sunmak üzere geliştiriliyor.

Genel kullanıma açılmaya hazırlanıyor

BİLGE henüz genel kullanıma açılmadı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından kamuoyuna açıklanan Türkiye'nin Yapay Zeka Vizyonu ve Eylem Planı'nın tanıtım töreninde duyurulan BİLGE'ye ilişkin son hazırlıklar yapılıyor.

Erdoğan, "Geliştirme çalışmaları devam eden TÜBİTAK'ın yerli dil modeli BİLGE, bu yönde katettiğimiz mesafenin önemli bir göstergesidir." ifadesini kullanmıştı.

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır da BİLGE ile sohbet ederek ilk tespitlerini kamuoyuyla paylaşmıştı. Kacır, "BİLGE, bundan böyle Sayın Cumhurbaşkanımızın kişisel yapay zeka asistanı olarak devletimize hizmet edecek. İnşallah BİLGE'nin ve diğer yerli yapay zeka çözümlerinin sektörel olarak yaygınlaşmasına dönük de hızlandırıcı programları önümüzdeki dönemde hayata geçireceğiz." değerlendirmesinde bulunmuştu.

BİLGE'nin son rötuşların ardından genel kullanıma açılması bekleniyor.

BİLGE'ye ilişkin erişim süreçleri, kullanım koşulları ve diğer gelişmeler hakkında yapılacak duyurular yalnızca Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile TÜBİTAK'ın resmi iletişim kanalları üzerinden paylaşılacak.

Çin Havacılık Uzay Bilimi ve Teknolojisi Şirketinden (CASC) yapılan açıklamaya göre, 'İletişim Teknolojisi Demonstrasyon Uydusu-26A', Long March 7 roketiyle Haynan Adası'ndaki Vınçang Uzay Fırlatma Merkezi'nden fırlatıldı.

Uydunun planlanan yörünge konumuna yerleştiği fırlatış, Long March roketleriyle gerçekleştirilen 653. taşıma görevi oldu.

CASC'a bağlı Şanghay Uzay Uçuşu Teknolojisi Akademisi tarafından geliştirilen uydu, radyo televizyon sinyalleri ve veri aktarımı ile iletişim teknolojilerinin test edilmesinde kullanılacak.

Xinhua'nın haberine göre, 'CentiSpace-1 05' uydu grubu, 'Kuaycou-11 13Y' roketiyle ülkenin kuzeybatısındaki Ciuçüen Uydu Merkezi'nden fırlatıldı.

Uyduların planlanan yörünge konumuna yerleştiği fırlatış, 'Kuaycou' roketleriyle yapılan 39'uncu taşıma görevi oldu.

Çin Havacılık Uzay Bilimi ve Endüstrisi Şirketine (CASIC) bağlı ExPace şirketi tarafından ticari uydu fırlatışlarında kullanılmak üzere geliştirilen 'Kuaycou-11' roketi, Alçak Yer Yörüngesi'ne 1,5 ton, Güneş Eş Zamanlı Yörünge'ye 1 tona kadar yük taşıyabiliyor.

Merkezi Pekin'de bulunan Future Navigation şirketi tarafından geliştirilen 'CentiSpace-1' uyduları, Çin'in ABD'nin Küresel Konumlama Sistemi'ne (GPS) rakip uydu konumlama sistemi BeiDou'nun geliştirilmesinde kullanılıyor.

Çin, uydu konumlama sistemi için Alçak Yer Yörüngesi'nde 160 parçadan oluşan takım uydu ağı oluşturmayı planlıyor.

Açılışını yaptıkları laboratuvar ve test merkezinin önemine değinen Görgün, ülkede savunma sanayi çalışmalarının yüksek uyum ve koordinasyon içinde 7 gün 24 saat devam ettiğini dile getirdi.

Görgün, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ortaya koyduğu iradenin, sektöre verdiği destek ve güvenin ortada olduğunu vurgulayarak, 'Bunun kıymetini bilen ülkemizin kıymetli akademisyenleri, gençleri, ellerinden geleni yapıyorlar.' dedi.

Bu çalışmaların sonucunda ortaya çıkan ürünlerin uluslararası anlamda tercih edilmesinin doğru yolda olduklarının göstergesi olduğunu söyleyen Görgün, 4 binin üzerindeki şirket ve 150 bine yaklaşan profesyonel çalışanla bu ürünleri geliştirmeye, yenilikler katmaya devam ettiklerini belirtti.

Görgün, Türkiye'nin savunma sanayi alanında 185 ülkeye ürün ihraç eden bir ülke olduğuna dikkati çekerek, 'Bugün burada açılışını yaptığımız bu iki laboratuvar, uygulama alanları ve sonuçları itibarıyla rekabet içinde olduğumuz birçok ülkeyle bizi ön plana çıkaracak birçok sonucu elde etmek üzere çok anlamlı altyapılar.' ifadesini kullandı.

'Geleceğin dünyasında 'biz de varız' dememizi sağlayacak stratejik teknolojiler bu laboratuvarda filizlenecek'

GTÜ Rektörü Prof. Dr. Hacı Ali Mantar da üniversitenin her zaman bilim ve teknolojiyi yakından takip eden, ona yön veren ana araştırma ekosistemi kurmayı hedeflediğini belirterek, bugün ASELSAN'ın katkılarıyla kapılarını açtıkları Kuantum Bilim ve Teknoloji Laboratuvarı'nın bu hedefin en somut göstergelerinden biri olduğunu söyledi.

Fizikten elektroniğe kadar çok geniş, disiplinler arası köprü kurduklarını dile getiren Mantar, 'Kuantum radardan güvenli haberleşmeye, dolanık foton tabanlı algılamadan hibrit kuantum sistemlerine kadar geleceğin dünyasında 'biz de varız' dememizi sağlayacak stratejik teknolojiler bu laboratuvarda filizlenecek, ulusal ve uluslararası ölçekte çekim merkezi olacaktır.' diye konuştu.

Mantar, TRMOTOR Alt Sistemler Test Merkezi'nin de havacılık ve savunma sanayisinde tam bağımsızlık iddialarının en kritik kalelerinden biri olacağını belirterek, 'Bir motoru tasarlamak ne kadar kritikse onun en zorlu ve kritik sistemlerini yerinde, yerli imkanlarla doğrulamak, nitelikli süreçlerini kendi topraklarında yürütmek de o kadar hayatidir. Bu merkezde devreye alınacak altyapı sayesinde motorlarımız gerçek çalışma senaryolarında en ağır performans ve dayanım testlerinden geçecektir.' dedi.

Mantar, üniversite-sanayi işbirliğinin en güzel ve en verimli örneklerinden biri olan bu ortak açılışın, Milli Teknoloji Hamlesi'ne ivme katacağına yürekten inandığını da sözlerine ekledi.

TRMOTOR Alt Sistemler Direktörü Serdar Aksoy ise burada sadece bir test merkezi kurmadıklarını, üniversitedeki hem öğrenciler hem akademisyenlerle yaklaşık 2 yıldır önemli işbirliği yaptıklarını dile getirerek, 'Üniversite hocalarımız bizlere hem danışmanlık veriyorlar hem ortak projeler yapıyoruz. Aynı zamanda üniversite öğrencilerimizle aday mühendislik ve stajyer programlarında birlikte çalışıyoruz. Birçok arkadaşımız da şu anda aday mühendislik programlarını başarıyla tamamladılar ve ekibimize katıldılar.' diye konuştu.

Konuşmaların ardından GTÜ Rektörü Mantar ve TRMOTOR Genel Müdürü Osman Saim Dinç, Görgün'e TF35000 Turbofan Motoru'nun resmedildiği tabloyu hediye etti.

Daha sonra Görgün ve protokol üyeleri, laboratuvar ve test merkezini gezdi.

Bakan Kacır, Fransa ziyareti kapsamında beraberindeki heyetle fuardaki ASELSAN, Roketsan, Makine ve Kimya Endüstrisi AŞ (MKE), HAVELSAN da dahil Türk firmalarının stantlarını ziyaret etti.

Kacır, Türk firma temsilcilerinden fuarda sergiledikleri ürünler ve yaptıkları iş görüşmeleri hakkında bilgi aldı.

Türkiye bu yıl Eurosatory Fuarı'nda, 50'den fazla firmayla temsil ediliyor.

Uyduların Alçak Yer Yörüngesi ve Kutup Yörüngesi'ndeki planlanan konumlarına yerleştiği fırlatış, Long March roketleriyle icra edilen 652'nci başarılı taşıma görevi oldu.

'Guovang' (ulusal ağ) takım uydu ağının parçasını oluşturacak 'Hualienvang' (internet) uydularının ilk grubu, 16 Aralık 2024'te fırlatılmış, 2025'te 16, bu yıl da 4 grup uydu uzaya gönderilmişti.

'Ulusal ağ'

Adı Çincede 'ulusal ağ' anlamına gelen Guovang, ilk kez Çin'in 2020'de Uluslararası Telekomünikasyon Birliğine (ITU) geniş bir takım uydu ağı kurmak için başvuru yapmasıyla gün yüzüne çıkmıştı.

Çin'in ABD'nin SpaceX şirketinin Starlink uydu ağına rakip küresel uydu internet ağı oluşturmayı amaçladığı proje, 2021'de ülkenin kabinesi Devlet Konseyine bağlı kurulan Çin Uydu Ağı Grubu Şirketi (China SatNet) tarafından yürütülüyor.

Çin Havacılık Uzay Bilimi ve Sanayisi Şirketinin (CASIC) ana yüklenici olduğu proje kapsamında 13 bin uydunun, Alçak Yer Yörüngesi'ne konumlandırılması planlanıyor.

ITU düzenlemelerine göre, takım uydu ağı operatörlerinin, frekans hakkı kazanabilmeleri için bazı uydu konuşlandırma eşiklerini belirli sürelerde aşmaları şartı var.

Guovang projesi için ağın yüzde 10'unu oluşturan 1300 uydunun 2029 sonuna kadar, yüzde 50'sini oluşturan 6 bin 500 uydunun ise 2035'e kadar yörüngeye konuşlandırılması gerekiyor.

Xinhua'nın haberine göre, 'Şıcien-31' uydusu, Long March-3B taşıyıcı roketiyle Sıçuan eyaletindeki Şiçang Uydu Merkezi'nden fırlatıldı.

Uydunun planlanan yörünge konumuna yerleştiği fırlatış, Long March roketleriyle gerçekleştirilen 651'inci taşıma görevi oldu.

Çin Uzay Teknolojisi Akademisi (CAST) tarafından geliştirilen Şıcien uyduları, uzay çevresinin izlenmesi ve yörünge uygulamalarının geliştirilmesinde kullanılıyor.

Adı, 'uygulama' anlamına gelen Şıcien uydu programının, Çin'in yörünge teknolojilerini test ettiği Şıyan (deney) ve Çuangşin (yenilik) gibi diğer uydu programlarında erken geliştirme aşamasında olan teknolojilerin uygulamaya geçirilmesine yönelik platform işlevi gördüğü tahmin ediliyor.

Uydu programı, bazı fırlatışların duyurulmadığı, yörüngede konumu belirtilmeyen bağlı uyduların varlığı ve uyduların diğer uyduları yakından incelemek veya sürüklemek amacıyla temas yakınlığında manevralar yaptığı gerekçesiyle zaman zaman eleştirilere konu oluyor.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Görgün, Türkiye ile Japonya arasındaki ilişkilerin köklü bir dostluk, karşılıklı saygı ve güven zemininde geliştiğine işaret etti.

İki ülke arasındaki ilişkilerin, tarihi dostluk ve stratejik ortaklık anlayışıyla bugün çok daha geniş bir işbirliği perspektifine sahip olduğunu belirten Görgün, 'Savunma sanayi alanındaki temaslarımızı da bu anlayışa yakışır şekilde, uzun vadeli ve kurumsal işbirlikleriyle güçlendirmek istiyoruz.' ifadesini kullandı.

Görgün, 'Japonya ile stratejik ortaklığımızı ileri teknoloji, kalite, güven ve karşılıklı fayda temelinde savunma sanayisi alanında daha somut işbirliklerine dönüştürmeyi hedefliyoruz.' değerlendirmesinde bulundu.

Japonya'nın mühendislik, kalite ve teknoloji kültürünün Türkiye'nin yenilikçi savunma sanayisi ekosistemiyle önemli bir tamamlayıcılık sunduğuna dikkati çeken Görgün, şunları kaydetti:

'Japonya'nın yüksek teknolojiye dayalı üretim kabiliyeti ile Türkiye'nin çevik, yenilikçi ve sahada kendini kanıtlamış savunma sanayi birikimi arasında güçlü bir sinerji potansiyeli görüyoruz. Görüşmelerimizde bu potansiyeli AR-GE, tedarik zinciri, sistem entegrasyonu ve ileri teknoloji alanlarında somut başlıklara dönüştürmeyi amaçlıyoruz.'

KHI ve NEC tesislerinde teknik incelemeler

Başkan Görgün, Japonya programı kapsamında Kobe'de KHI Kobe Works, Tokyo'da ise NEC Fuchu tesislerini ziyaret ederek incelemelerde bulundu. Söz konusu ziyaretlerde ileri üretim teknolojileri, elektronik sistemler, haberleşme altyapıları, sistem entegrasyonu ve savunma teknolojilerinde işbirliği imkanları masaya yatırıldı.

Görgün, temaslarına ilişkin, 'ATLA, KHI ve NEC temaslarımızda karşılıklı kabiliyetleri daha yakından değerlendirme fırsatı bulacağız. Amacımız, iki ülkenin sanayi ve teknoloji kurumları arasında sürdürülebilir, güvene dayalı ve karşılıklı fayda üreten bir işbirliği zemini oluşturmaktır.' değerlendirmesinde bulundu.

Türk-Japon Toplumu'nun 100. Yıl Resepsiyonu'na katılım

Haluk Görgün, programı çerçevesinde Prenses Akiko Mikasa'nın teşrifleriyle düzenlenen Türk-Japon Toplumu'nun 100. Yıl Resepsiyonu'na da iştirak etti.

Türkiye-Japonya ilişkilerinin yalnızca kurumsal temaslardan ibaret olmadığını vurgulayan Görgün, 'İki ülke arasındaki dostluk, ilişkilerimizin en kıymetli dayanaklarından biridir. Bu ziyaretin savunma sanayi alanındaki işbirliği arayışlarına katkı sunmasının yanı sıra halklarımız arasındaki gönül bağlarının güçlenmesine de vesile olmasını temenni ediyoruz.' ifadelerini kullandı.

Xinhua'nın haberine göre uydular, 'Licien-1 Y14' roketiyle Gobi Çölü'ndeki Dongfeng Ticari Uzay İnovasyon Pilot Bölgesi'ndeki platformdan fırlatıldı.

Sekiz uydunun planlanan yörünge konumlarına yerleştiği fırlatış, Licien-1 roketleriyle gerçekleştirilen 14'üncü taşıma görevi oldu.

Çin Bilimler Akademisinin (CAS) Mekanik Enstitüsüne bağlı CAS Space şirketince geliştirilen Licien-1 roketi, katı yakıtla çalışan fırlatma platformu olarak Alçak Yer Yörüngesi'ne 1,5 ton, Güneş Eş Zamanlı Yörünge'ye 2 ton yük taşıyabiliyor.

Adı Çince 'güçlü roket' anlamına gelen, İngilizce'de 'Kinetica-1' olarak da anılan Licien-1, farklı türde ve çok sayıda uydu fırlatılışına yönelik küresel talebi karşılama hedefiyle geliştirildi.

Starmer, İngiltere Başbakanlık Ofisi 10 Numara'da yaptığı basın toplantısında, 16 yaşından küçükler için sosyal medya kullanımı yasağına ilişkin açıklamalarda bulundu.

Konuşmasının başında, ABD ile İran arasında imzalanan mutabakattan duyduğu memnuniyeti dile getiren Starmer, tüm tarafların bu fırsatı bölgesel istikrarı inşa etmek, tüm dünyada ve İngiltere'de ekonomik baskısı hissedilen Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüsefer özgürlüğünü yeniden sağlamak için kullanması gerektiğini söyledi.

Starmer, çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin yapılan danışma ve fikir beyanı sürecinde herkesin görüşüne kulak verdiklerini belirterek, şu ifadeleri kullandı:

'Trajik ve korkunç kayıplarının ardından bu konuda kampanyalar yürüten aileler de dahil cesurca çalışan herkese teşekkür ediyorum. Bugün ülkemiz için büyük bir gün. Çocuklarımız ve geleceğimiz için büyük bir değişim adımının atıldığı bir gün. Bugün, hükümetin 16 yaşından küçük tüm çocukların sosyal medyaya erişimini yasaklayacağını duyurabilirim.'

Sosyal medyanın zararları ve faydaları bulunduğunu aktaran Starmer, 'Hükümetlerin işi, seçim yapıp karar vermektir. Bana göre, tam bir yasak uygulamak açık şekilde en doğru seçimdir.' dedi.

Starmer, kendisinin de diğer ebeveynler gibi benzer endişelere sahip olduğunun altını çizerek, 'İstediğim tek şey; çocuklarımın mutluluğu ve güvenliği. Tüm ebeveynler de bunu istiyor. Ancak şu soruyu sormalıyız, sosyal medyanın çocuklar için mutlu bir ortam oluşturduğuna gerçekten inanıyor muyuz?' değerlendirmesinde bulundu.

'Çocuklarımızın güvenliği ve mutluluğundan taviz vermeye hazır değilim'

Sosyal medyanın bağımlılık yapacak şekilde tasarlandığını belirten Starmer, 'Tüm ebeveynler, kendi gözleriyle görüyor. Sosyal medya, çocukları mutsuz ediyor. Zorbaların, çocuklara zarar vermesini ve istismar etmesini kolaylaştırıyor, hatta çocukların akıl sağlığı zarar görüyor. Çocuklar tehlikeli içeriklere maruz kalıyor çünkü bunlar dikkat çekiyor.' diye konuştu.

Starmer, içerikleri sonsuza kadar kaydırma seçeneğinin kullanıcıları ekrana bağımlı hale getirdiğini anlatarak, 'Sosyal medya, çocukları ödev yapmaktan, okumaktan, arkadaşlarıyla dışarıda oynamaktan ve düzgün saatte yatağa gitmekten alıkoyuyor. Öyle gelmeyebilir ancak tüm bunlar bir çocuğu yetişkin olmaya götüren aktiviteler.' ifadesini kullandı.

Ebeveynlerin bu kararı destekleyeceğine inandığını belirten Starmer, 'Çocuklarımızın güvenliği ve mutluluğundan taviz vermeye hazır değilim. Bu yüzden bu yasak gelmeli ve gelecek. Kolay olmayacak çünkü bazı şirketler, sosyal medyanın doğal düzen içinde değişmez bir parça olduğuna inanmamızı istiyor. Bu tür öğrenilmiş çaresizliklere karşı mücadele etmeliyiz. Bunu değiştirebiliriz ve değiştireceğiz.' yorumunu yaptı.

Starmer, oyun ve yayın uygulamalarında da yabancıların çocuklara mesaj atmasını engelleyecek adımlar atacaklarını belirterek, çocukların diğer kuralları ihlal ettiği gibi bu sosyal medya yasağını da ihlal edebileceğini söyledi.

'Çocuklar bir şekilde alkol içiyor, o zaman 'alkol yasağıyla uğraşmayalım' demiyoruz değil mi?' ifadelerini kullanan Starmer, kuralların uygulanması için gereken adımların atılacağının altını çizdi.

VPN gibi uygulamalar da yasak kapsamında olacak

Gazetecilerin ve sosyal medya içerik üreticilerinin sorularını da cevaplandıran Starmer, bu yıl sonu gelmeden konunun yasalaşmasını, yasağın ise gelecek yılın başından itibaren uygulanmasını planladıklarını bildirdi.

Starmer, çocukların yasağı delmek için kullanacağı VPN gibi uygulamaların da yasak kapsamında olmasını planladıklarını belirterek, çocuklara yönelik YouTube Kids ve Google Classroom gibi uygulamalarda ise yasak olmayacağını dile getirdi.

'Ben kesinlikle 'Bu yasaktan sonra hiçbir çocuk, sosyal medya kullanmayacak' demiyorum.' diyen Starmer, bunun denetimini yapacaklarını ve Avustralya'nın deneyimlerinden örnek alacaklarını kaydetti.

Starmer, teknoloji, yapay zeka ve sosyal medyanın faydalı yönlerine desteğini yineleyerek, 'Hem teknoloji ve yapay zekaya destek verip hem de çocukları koruyamazsınız' gibi bir düşünceye katılmıyorum. Bunların ikisini de yapmak mümkün. Hem yapay zekadan hem de çocukların korunmasından yanayım.' diye konuştu.

Yaptırım çocuklara değil platformlara uygulanacak

Sosyal medyaya giren çocuklara uygulanacak yaptırım ve yasağın ifade özgürlüğüne etkisine ilişkin soruyu yanıtlayan Starmer, 'Yasağın yaptırımı, hizmet sağlayıcılara uygulanacak, çocuklara değil. Yetişkinlerin koyduğu kuralları çiğnemenin yollarını arayan 13-14 yaşındaki çocuklara karşı bir adım atmayacağız.' ifadelerini kullandı.

Starmer, ifade özgürlüğüne etkisine ilişkin 'Bu konu, ifade özgürlüğüyle değil, çocukların korunmasıyla alakalıdır. Ben ifade özgürlüğünün güçlü bir savunucusuyum ancak bir çocuğa uygunsuz fotoğraf yollamak ya da ondan böyle bir fotoğraf almak ifade özgürlüğü değildir.' dedi.

İngiltere Başbakanı, yasa değişikliğinin kolay, alışkanlık ve kültür değişiminin ise zamanla olacağını vurguladı.

Sosyal medya ünlüsü çocuk ve ailelere de değinen Starmer, 'Bu yasak, çocuğun ona uygun bir içeriği göremeyeceği anlamına gelmemeli. Okullar da uygulamaları kullanıyor. Çocuklar için zararlı ve onları mutsuz eden içerikler, bizim kırmızı çizgimiz.' dedi.

Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (SUBÜ) ve Sakarya Makine İmalatçıları Birliği (SAMİB) işbirliğinde, gençlerin teknolojik tasarım ve uygulama becerilerini geliştirmeleri ve üreten girişimci bireyler olarak yetişmelerini sağlamak amacıyla SUBÜ Spor Bilimleri Fakültesi'nde düzenlenen olimpiyatlara 740 takım katılıyor.

İlkokuldan üniversite düzeyine kadar öğrenciler, geliştirdikleri projeleri sergiliyor.

'Mini Sumo Robot', 'Çizgi İzleyen Robot', 'Tasarla-Geliştir', 'Robo Futbol Yarışması', 'Savaşan Robot', 'İnsansız Hava Araçları', 'Labirent Çözen' ve 'Serbest Kategori' olmak üzere 8 kategoriden oluşan yarışmalarda derece alan projeler için toplamda 800 bin lira ödül verilecek.

'Binlerce kişi aynı teknoloji havasını soluyor'

SUBÜ Rektörü Prof. Dr. Mehmet Sarıbıyık, açılışta yaptığı konuşmada, yarışmacıların birçok kategoride proje ürettiğini söyledi.

Yarışmacılara başarılar dileyen Sarıbıyık, 'Onları yetiştiren hocalara ve ailelere teşekkür ediyoruz. Burada geleceğin mühendis, teknik eleman ve iş insanları yetişiyor. Birbirini görerek, tanıyarak ve birbirleriyle etkileşim içinde oluyorlar. Geleceğin gençleriyle ilgili ülkemiz adına son derece ümit verici durum ortaya çıkmış oluyor. Bu yarışmanın kategorisi ve ödülleri var ama yarışmaya katılmış olmak aslında bu ödülü hak etmek anlamına geliyor. Burada binlerce kişi aynı teknoloji havasını soluyor.' dedi.

SAMİB Yönetim Kurulu Başkanı Fatih Kar da Sakarya ve Türkiye'nin kurtuluşunun nitelikli ve katma değerli imalattan geçtiğine inandıklarını belirterek, 'Burada yarışacak kardeşlerimiz inşallah ileride katma değerli hedefimize ulaşmamızı sağlayacak kardeşlerimizdir. Hepsine başarılar diliyorum. Çocuklar, hızlı ve güçlü gelin, size çok ihtiyacımız var.' diye konuştu.

Düzenleme Komitesi Başkanı Doç. Dr. Barış Boru da üniversite-sanayi işbirliğinin en güzel örneklerinden birinin yaşandığını dile getirerek, 2 gün boyunca yarışmacıların bilgilerini, hayallerini ve emeklerini sergileyeceğini kaydetti.

Konuşmaların ardından protokol üyeleri ve katılımcılar, öğrencilerin projelerini inceledi.

Organizasyon, yarın yapılacak ödül töreniyle sona erecek.

The Japan Times gazetesinin haberine göre, H3 roketi, JAXA tarafından Kagoshima eyaletindeki Tanegashima Uzay Merkezi'nden fırlatıldı.

Roket, fırlatıldıktan yaklaşık 16 dakika sonra hedeflenen yörüngeye sorunsuz bir şekilde ulaştı.

Bu görevde, H3 roketinin '30 konfigürasyonu' olarak adlandırılan yeni bir versiyonu kullanıldı. Bu model, yalnızca ana gövdedeki üç motorla çalışıyor ve H3 serisinin en düşük maliyetli modeli olarak öne çıkıyor.

H3 roketi, Aralık 2025'te Tanegashima Uzay Merkezi'nden fırlatılmıştı. Fırlatılışından kısa süre sonra ikinci motorun gücünün kesilmesiyle H3 roketi, taşıdığı uyduyu yörüngeye yerleştirememiş ve görev başarısızlıkla sonuçlanmıştı.

- H3 roketi

H3 roketi, 20 yıldan uzun süredir Japonya'nın uzay araştırmalarında önemli rol oynayan H2A roketinin halefi olarak biliniyor.

JAXA ile Mitsubishi Heavy Industries firmasınca geliştirilen H3 roketinin ilk fırlatılma denemesi Mart 2023'te başarısız olmuştu.

Söz konusu roket, ikinci aşama motorunun ateşlenmemesi nedeniyle kalkıştan sonra infilak ettirilmişti.

H3'ün 2, 3 ve 4 numaralı roketleri ise 2024'te başarıyla fırlatılmıştı.

Çin Havacılık Uzay Bilimi ve Teknolojisi Şirketinden (CASC) yapılan açıklamaya göre, 'İletişim Teknolojisi Demonstrasyon Uydusu-25', Long March 5 roketiyle Haynan Adası'ndaki Vınçang Uzay Fırlatma Merkezi'nden fırlatıldı.

Planlanan yörünge konumuna yerleştiği bildirilen uydunun, 'çok bantlı' ve 'yüksek hızlı' uydu iletişimi teknolojilerinin test edilmesi ve doğrulanması için kullanılacağı belirtildi.

Fırlatış, 'Long March' roketleriyle gerçekleştirilen 650'nci taşıma görevi oldu.

Times of India'nın haberine göre, Hindistan'ın başkenti Yeni Delhi yakınlarındaki bir veri merkezinde çıkan yangın, merkezdeki ağ ekipmanlarının kapatılmasına yol açtı.

Bunun ardından Yeni Delhi başta olmak üzere Chennai, Mumbai ve çevre bölgelerde Google Cloud hizmetlerinde erişim sorunları yaşanıyor.

Google'dan yapılan açıklamada, olayın kullanıcılar üzerindeki etkisinin azaltılması için mühendislerin çalışma başlattığı belirtildi.

Rusya Dijital Kalkınma Bakanlığından yapılan açıklamada, Roblox'un Rus mevzuatına uyacağına dair gerekli garantileri sunduğu bildirildi.

Açıklamada, haziran başında Roblox ile Rus kullanıcıların hak ve çıkarlarının korunmasına yönelik gerekli koşullar üzerinde mutabakata varıldığı belirtilerek, platformun çocukları zararlı ve tehlikeli bilgilerle, diğer kullanıcıların istenmeyen davranışlarından korumaya yönelik kapsamlı tedbirler sunduğu kaydedildi.

Roblox'a yönelik erişim engelinin kaldırılması için ilgili güvenlik birimlerine başvuruda bulunulduğuna işaret edilen açıklamada, Rusya'da faaliyetleri sınırlandırılanlar dahil olmak üzere yabancı dijital servislerin operatörleriyle doğrudan görüşmelerin yürütüldüğü belirtildi.

Rusya'da dijital oyun platformu Roblox'a, terör ve LGBT konularında propaganda yapıldığı gerekçesiyle Aralık 2025'te erişim engeli getirilmişti.

Bakan Kacır, yaptığı yazılı açıklamada, forum kapsamında gerçekleştirdiği görüşmelere ilişkin bilgi verdi.

Görüşmelerde, ülkeler arasındaki sanayi, teknoloji, yatırım ve sürdürülebilir kalkınma alanlarındaki işbirliği imkanlarını ele aldıklarını belirten Kacır, Tanzanya Sanayi ve Ticaret Bakanı Judith Kapinga, Somali Ticaret ve Sanayi Bakanı Jamaal Mohamed Hassan, Güney Sudan Ticaret ve Sanayi Bakanı Labanya Margaret Mathya Ugila ve Almanya Çevre, İklim Eylemi, Doğa Koruma ve Nükleer Güvenlik Bakanlığı Parlamenter Müsteşarı Rita Schwarzelühr-Sutter ile verimli temaslarda bulunduklarını kaydetti.

- 'Ortak kalkınma hedefleri için tecrübe paylaşımı artacak'

Kacır, ülkeler arasında tesis edilen güçlü diyalog ve ortaklık mekanizmalarının yeni fırsat kapıları aralayacağına dikkati çekerek, şu ifadeleri kullandı:

'Türkiye olarak yeşil dönüşüm, temiz teknolojiler ve döngüsel ekonomi alanlarında uluslararası işbirliklerimizi güçlendirmeye, ortak kalkınma hedefleri doğrultusunda bilgi, teknoloji ve tecrübe paylaşımını artırmaya kararlılıkla devam edeceğiz.'

Törene Malezya Selangor Eyaleti Sultanı Sharafuddin Idris Shah, Selangor 'Tengku Permaisuri'si Hajah Norashikin, Malezya Savunma Bakan Yardımcısı Haji Adly bin Zahari, Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkan Yardımcıları İhsan Kaya ve Mustafa Murat Şeker, Malezya Kraliyet Deniz Kuvvetleri Komutanı Admiral Tan Sri Zulhelmy bin Ithnain, STM Genel Müdürü Özgür Güleryüz ve iki ülkenin askeri delegasyonları ile savunma sanayi şirketlerinin yetkilileri katıldı.

Malezya Savunma Bakan Yardımcısı Haji Adly bin Zahari, yaptığı konuşmada, Malezya Korvet Projesi'nin iki ülke arasındaki savunma işbirliğinde tarihi dönüm noktası olduğunu, Malezya Kraliyet Donanması için savaş gemisi tedarikinde ilk ortaklığı temsil ettiğini söyledi.

Zahari, projenin, ilk geminin başarıyla denize indirilmesi ve bugünkü törenin planlandığı şekilde gerçekleştirilmesiyle yolunda ilerlemeye devam ettiğini dile getirerek, 'Bu olumlu ivmenin sürerek 2027 yılı sonuna kadar 3 geminin de teslim edilmesiyle projenin başarıyla tamamlanacağına inanıyorum.' değerlendirmesinde bulundu.

Türkiye'nin savunma sanayisindeki önemli ilerlemeleri ve kendi kendine yeten savunma üreticisi olarak geniş çapta tanındığını vurgulayan Zahari, 'Malezya açısından bu işbirliği, gelişmiş bilgi alışverişi ve etkili teknoloji yoluyla savunma sanayimizi güçlendirmede kilit rol oynayacaktır. İşbirliğinin, savunma işbirliğinin ötesine geçerek diğer potansiyel girişimleri de kapsayacak şekilde daha da güçlenerek devam etmesini içtenlikle umuyorum.' dedi.

- 'Projenin ikinci korvetinin denize indirilmesiyle bir diğer önemli kilometre taşına tanık olduk'

Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkan Yardımcısı Mustafa Murat Şeker de proje kapsamında ilk korveti denize indirme töreninin 24 Mayıs'ta gerçekleştirildiğini belirterek, 'Projenin ikinci korvetinin denize indirilmesiyle bir diğer önemli kilometre taşına tanık olduk.' ifadesini kullandı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde, Türk savunma sanayisinin yenilikçi teknolojiler geliştirerek ve ileri çözümler sunarak önemli ilerleme kaydettiğine dikkati çeken Şeker, 'KOBİ'ler, araştırma kurumları, üniversiteler ve nitelikli iş gücü de dahil olmak üzere 4 binden fazla şirket ile ülkemiz, NATO standartlarında çözümler sunabilmekte ve önde gelen küresel savunma ihracatçılarıyla etkin bir şekilde rekabet edebilmektedir.' diye konuştu.

Şeker, Türkiye'nin gemi inşa yeteneklerini istikrarlı şekilde güçlendirdiğine işaret ederek, sözlerini şöyle sürdürdü:

'Modern savaş gemilerinin tasarım, yapım ve entegrasyonunda ileri düzey yetenekler sergileyerek deniz gemi inşasında dünyanın önde gelen ülkelerinden biri olarak tanınıyoruz. Türk tersaneleri, şu anda hem Türk Deniz Kuvvetlerinin hem de dost ve müttefik ülkelerin ihtiyaçlarını karşılayan 50'den fazla deniz platformunun eş zamanlı inşasını başarıyla yönetmektedir. Türkiye, sadece savunma ürünleri tedarikçisi değil teknoloji paylaşımına, ortak üretime, kapasite geliştirmeye ve uzun vadeli stratejik ortaklıkların geliştirilmesine kendini adamış güvenilir bir ortaktır. Kardeş ülkemiz Malezya ile geliştirdiğimiz güçlü savunma sanayi işbirliği, bu ortaklığın açık bir göstergesidir.'

Malezya Korvet Projesi'nin Türkiye-Malezya ilişkilerinde dönüm noktası olduğuna dikkati çeken Şeker, 'Birinci ve ikinci korvetlerin ardından, üçüncü geminin ağustos ayında denize indirilmesi planlanmaktadır. Bu sürdürülebilir üretim hızı, 2027 yılına kadar üç platformun da başarıyla teslim edilmesine olan bağlılığımızın açık bir göstergesidir.' görüşünü paylaştı.

STM Genel Müdürü Özgür Güleryüz de gerçekleştirilen törenin, iki kardeş ülke Malezya ile Türkiye arasındaki köklü işbirliğini daha da güçlendiren önemli bir kilometre taşı olduğunu ifade etti.

Türkiye ile Malezya arasındaki ilk devletten devlete (G2G) savunma ticareti anlaşması ve Türkiye'nin Asya-Pasifik Bölgesi'ne ilk korvet ihracatı olan Malezya Korvet Projesi'nde ilk gemi 'TUNKU LAKSAMANA ABDUL JALIL'i 2 hafta önce suyla buluşturduklarını anlatan Güleryüz, 'Bugün ise projemizin ikinci gemisi 'RAJA LAUT'u da denize indirmiş olmak, STM'nin mühendislik ve lojistik operasyon hızının somut bir göstergesi oldu. Yakaladığımız bu yüksek üretim temposuyla serinin üçüncü gemisini önümüzdeki ağustos ayında denize indirmeyi, her üç platformu da 2027 yılı içinde teslim etmeyi hedefliyoruz.' diye konuştu.

Konuşmaların ardından tören heyetinin katılımıyla geminin suya indirilme süreci tamamlandı.

- Gemilerin inşası ve donatımı, Türk savunma sanayisi şirketlerinin yoğun katılımıyla gerçekleştiriliyor

Proje kapsamındaki gemiler, isimlerini Malezya'nın tarihindeki önemli şahsiyetlerden alıyor. İlk gemiye Malezya Kralı Sultan İbrahim'in 2015 yılında vefat eden ve 'prens-amiral' ünvanını taşıyan oğlu 'TUNKU LAKSAMANA ABDUL JALIL'in adı verilmişti. Bugün denize indirilen ikinci gemiye de 19. yüzyılda Selangor yönetimi ile bölgesel deniz ticaretinde rol oynayan tarihi figür 'RAJA LAUT'un ismi verildi.

Türk Deniz Kuvvetleri ve Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) öncülüğünde geliştirilen MİLGEM Projesi ile dünyada kendi savaş gemisini tasarlayıp üretebilen 10 ülkeden biri konumuna gelen Türkiye, SSB'nin ihracat vizyonu ile Türkiye ekonomisine katkı sunarken dost-kardeş ülkelerin savunma kapasitelerini de geliştiriyor.

Bu çerçevede, Türkiye ile Malezya arasında 'Savunma Ürünleri Tedarikine İlişkin G2G Mutabakat Muhtırası İmza Töreni' ve Malezya Kraliyet Donanması için tedarik edilecek 'Kıyı Görev Gemisi (LMS) Batch 2 Projesi Kabul Mektubu (LoA) Teslim Töreni', 10 Haziran 2024'te Ankara'da gerçekleştirildi. Gemilerin sac kesim töreni 4 Aralık 2024'te, blok koyma töreni de 8 Nisan 2025'te İstanbul'da yapıldı. Projenin ilk gemisi, bu yıl 24 Mayıs'ta düzenlenen törenle denize indirildi.

STM tarafından Malezya Kraliyet Donanmasının gereksinimlerini karşılayacak şekilde tasarlanmış ve özelleştirilmiş üç korvet, 'Kıyı Görev Gemisi İkinci Seri (LMSB2) Projesi' kapsamında İstanbul Denizcilik Tersanesi'nde inşa ediliyor.

STM, tasarımdan performansa, inşadan gemilerin teslimine kadar projenin tüm aşamalarından sorumlu ana yüklenici oldu. STM, gemi tasarımı, proje ve inşaat yönetimi, malzeme/sistem tedariki, entegrasyon tasarımı ve montajı, testler ve Entegre Lojistik Destek (ELD) faaliyetleri ile projeye ilişkin tasarım ve ELD dokümanlarının hazırlanmasını üstleniyor.

Proje kapsamında gemilerin inşası ve donatımı, Türkiye'de Türk savunma sanayisi şirketlerinin yoğun katılımıyla gerçekleştiriliyor.

Projeye göre, STM ana yükleniciliğinde inşa edilecek gemilerde ASELSAN tarafından geliştirilen 30 mm MUHAFIZ (Smash) Uzaktan Komutalı Stabilize Top Sistemi, CENK 3D Arama Radarı, ARES 2D Su Üstü Radar ED Sistemi, Akrep Atış Kontrol Radarı, Chaff Aldatma Sistemi, Dost-Düşman Tanıma Sistemi IFF ve diğer elektronik sensörler, ROKETSAN tarafından geliştirilen ATMACA Gemisavar Füzesi, HAVELSAN tarafından geliştirilen Savaş Yönetim Sistemi (SYS) ve 76 mm top atış kontrol sistemi yer alacak.

Gemiler, 99,56 metre boya, 2 bin 500 ton deplasmana, 26 knot maksimum hıza, helikopter iniş platformuna ve 111 kişilik personel kapasitesine sahip olacak.

Bunun yeni bir tür olabileceğini değerlendiren Demir ve Ölekli, Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım'la iletişime geçti.

Yıldırım tarafından yürütülen ayrıntılı morfolojik ve taksonomik incelemeler neticesinde, popülasyonun bilim dünyası için yeni bir tür olduğu ortaya konuldu.

Elde edilen verilerle tür tanımı, botanik alanında uluslararası otorite kabul edilen Phytotaxa dergisinde yayımlandı.

'Campanula porensis' olarak adlandırılan tür, Türkçe 'Por çanı' adıyla literatüre girdi.

İncekaya Kalderası içerisindeki mağara girişleri ve dik volkanik kaya duvarlarında tespit edilen bitkinin, Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN) kriterlerine göre 'hassas' kategorisinde değerlendirildiği belirtildi.

Prof. Dr. Hasan Yıldırım, AA muhabirine, keşfedilen yeni çan çiçeğini bilim dünyasına tanıtmanın heyecanını yaşadıklarını belirtti.

Bitkinin yakın akrabalarından ve bölgedeki benzer türlerden çiçek, yaprak ve tüy özellikleriyle farklılık gösterdiğini ifade eden Yıldırım, şunları kaydetti:

'Bu türümüz endemik ve dünyada sadece Por Kalderası'nda bulunuyor. Bitki, bu mağara kovuklarının nemli iç kısımlarında yayılış göstermektedir ve sulak alanlarda kayadan aşağı doğru sarkar bir modda gölgelik alanları tercih etmektedir. Oldukça süs potansiyeli yüksek olan, laciverte yakın renklerde çiçeklere sahip özel bir türdür. Ekip olarak yapılan çalışmalar sonucunda yaklaşık 450-500 kök kadar bu alanda yayılışa sahip olduğunu biliyoruz. Yani dünyadaki toplam sayısı 450-500 kök kadar oldukça nadir bir bitki olduğunu söyleyebiliriz.'

Yıldırım, alanda doğrudan bir insan etkisi ya da aşırı otlatma bulunmadığını ancak küresel iklim krizinin sulak ve gölgelik habitatları olumsuz etkilediğini vurguladı.

Bitkinin yok olma tehlikesinin önüne geçilmesi gerektiğini dile getiren Yıldırım, yerel yönetimler, bölgedeki üniversiteler ve bakanlık işbirliğiyle koruma çalışmalarının acilen başlatılmasında büyük fayda olduğunu ifade etti.

Bitkinin süs bitkisi potansiyeline dikkati çeken Yıldırım, sözlerini şöyle sürdürdü:

'Dünyada yaklaşık 450 kadar çan çiçeği türü mevcuttur. Ülkemiz bu anlamda oldukça önemli bir noktadadır, 140 kadar çan çiçeği mevcut. Bizler Ege ekibi olarak yaklaşık 2012 yılından beri TÜBİTAK projeleriyle Türkiye'nin tüm illerinde çan çiçekleri üzerine çalışmalar yapmaktayız. Ülkemizde tespit edilen 140'ı aşan bu türün 72 tanesi dünyada sadece ülkemizde bulunuyor. Bu potansiyele bakarak, süs bitkisi potansiyeli olan bu bitkilerin zarar vermeden üretilmesi ve kültüre alınmasıyla beraber ülke ekonomisine önemli bir yarar sağlayacağını düşünüyorum.'

Yeni türün tip örneği Ege Üniversitesi Herbaryumu'nda, eş örnekleri ise hem Ege Üniversitesi hem de Bitlis Eren Üniversitesi Herbaryumu'nda muhafaza ediliyor.