ABD basınında yer alan haberlere göre, Motorlu Taşıtlar Dairesi (DMV), otonom araçların sayısının hızla arttığı California eyaletine yönelik düzenlemeleri duyurdu.

1 Temmuz'da yürürlüğe girecek düzenlemeler uyarınca sürücüsüz araçların hareket halindeyken kırmızı ışık ihlali, hatalı şerit değiştirme gibi trafik kurallarını ihlal etmeleri durumunda polis, doğrudan ilgili şirkete ceza kesebilecek.

Ayrıca şirketlerin, polis ve diğer acil durum ekiplerinden gelen çağrılara 30 saniye içinde yanıt vermeleri zorunlu olacak. Otonom araçlarının acil durum bölgelerine girmesi halinde ise şirkete para cezası kesilecek.

Californialı yetkililer, söz konusu düzenlemeleri 'ülkedeki en kapsamlı otonom araç kuralları' olarak nitelendiriyor.

California'nın San Francisco kentindeki elektrik kesintisi sırasında yaşananlar da dahil, otonom araçların trafik kurallarını ihlal ettiği çok sayıda olay bulunuyor.

Şirketten yapılan açıklamaya göre, modern tasarım anlayışıyla hazırlanan yeni logo, sınırları aşarak iz bırakan ASELSAN'ın küresel liderlik yolunda yükselişini simgeliyor.

50 yıllık teknolojik birikimiyle küresel marka olma yolunda ilerleyen ASELSAN'ın yeni logo ve mottosu, oyun değiştirici teknolojilerle Türkiye'nin sınırlarını aşan şirketin, attığı her adımda iz bıraktığını gösteriyor.

Logonun en altında bulunan yay dünyayı temsil ederken, ok formunun ufuktan yükselişi küresel liderlik vurgusu yapıyor. Dünyanın üzerinde yükselen A formlu ok, ASELSAN'ın ilk amblemine, dolayısıyla bu yükselişin sağlam temeller üzerinde oluşuna gönderme yapıyor. Aynı zamanda ASELSAN'ın yedi kıtadaki varlığının ivmeli bir şekilde güçlenmesini ifade ediyor.

Yedigenin sınırlarını aşan okun tepe noktası, 'ötesi' kavramına gönderme yaparken, ASELSAN'ın faaliyet gösterdiği her alanda bilinen teknolojilerin ötesine geçtiğini anlatıyor. Bütüncül olarak düşünüldüğünde; yeni amblem, kurumsal kimliğin ana unsuru olan yedigenle aynı dili konuşuyor.

Yeni tasarım ASELSAN'ın teknolojisini dünya standartlarının ötesine geçmek adına sürekli geliştirdiğini, kendi ekosistemindeki çerçeveye sığmayan öncü konumunu dünyaya kabul ettirmek için yetkin mühendislik kabiliyetlerini esneklik ve çeviklikle birleştirdiğini ön plana çıkarıyor.

Yeni logo aynı zamanda ASELSAN'ın küresel ölçekteki ağırlığını satışlar ve iş birlikleri aracılığıyla artırarak dünya devleri arasındaki yerini sağlamlaştırma vizyonunu kelime ve çizgilere döken bir anlatı içeriyor.

- Hayal edilenin ötesinde

ASELSAN'ın yeni mottosu 'securing beyond' söylemiyle de dünyanın dört bir yanına sunulan ürünlerle güven veren teknolojilerin sınırsızlığına vurgu yapıyor.

Böylece ürün, sistem platform, yer, zaman, koşul gibi kavramların ötesindeki oyun sahası işaret ediliyor. 'Beyond' kavramıyla ASELSAN'ın geliştirdiği teknolojiler ve yetkin mühendislik gücüyle hayal bile edilemeyenin ötesine, yeni hedeflere hazır olduğuna işaret ediliyor.

Çin Küresel Televizyon Ağının (CGTN) haberine göre, ülkenin doğusundaki Cıciang eyaletinin Şaoşing şehrinde yapımı tamamlanan fabrika parça üretimi, montaj ve test ünitelerini tek çatı altında topluyor.

Sıvı yakıt tankları ve tesisatları, ara aşama yapıları, borular, vanalar ve diğer parçaların üretildiği bantlarla kendine yeten bir tedarik zinciri oluşturması hedeflenen fabrikanın, 3 ila 5 yıl içinde yılda 12 roket üretebilecek kapasiteye ulaşacağı öngörülüyor.

Fabrikanın kurulması, roket sanayinde teknolojik yeterliliği geliştirmeye yönelik tekil üretimden seri üretime geçişi sağlaması bakımından Çin'in ticari uzay sektörü için önemli bir adım olarak görülüyor.

Fabrikada üretilecek roketlerin alçak, orta ve yüksek yer yörüngelerine büyük çaplı takım uydu ağlarının konuşlandırılması için kullanılması amaçlanıyor.

'Güçlü roket'

Çin Bilimler Akademisinin (CAS) Mekanik Enstitüsüne bağlı CAS Space şirketi tarafından geliştirilen Licien-2 roketi, sıvı yakıtla çalışan fırlatma platformu olarak Alçak Yer Yörüngesi'ne 12 ton ve Güneş Eş Zamanlı Yörünge'ye 7,8 ton yük taşıyabiliyor.

53 metre uzunluğunda ve 3,35 metre genişliğinde, sıvı yakıtla çalışan 2 aşamadan oluşan Licien-2 roketiyle ilk fırlatış, 30 Mart'ta yapılmıştı.

Adı Çince 'güçlü roket' anlamına gelen, İngilizcede 'Kinetica' olarak da anılan Licien roketleri, farklı türde ve çok sayıda uydu fırlatılışına yönelik küresel talebi karşılama hedefiyle geliştirildi.

Roketin katı yakıtla çalışan ilk versiyonu Licien-1, 2022-2026 döneminde 12 fırlatışta toplam 92 uyduyu uzaya taşıdı.

Licien roketlerinin gelecekte tek seferde 50'den fazla uydu fırlatabilecek kapasiteye ulaşması hedefleniyor.

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) Konferans Salonu'nda yapılacak INSECSPACE'2026 Konferansı'nda, uzay teknolojilerinden siber güvenliğe ve yeni nesil uydu mimarilerine kadar çeşitli alanlarda uzmanlar gelişmeleri değerlendirecek.

INSECSPACE'2026 Konferans Başkanı Ali Yazıcı, son dönemde uzay ve uydu teknolojilerinin, teknolojik ilerlemenin göstergesi olmaktan öteye geçerek güvenlik, egemenlik, sürdürülebilirlik ve stratejik işbirliğinin merkezinde yer alan kritik bir alana dönüştüğünü söyledi.

Dijital çağda, uzay sistemlerinin güvenli, verimli ve sürdürülebilir kullanımının artık bir tercih meselesi değil, hem ulusal hem de uluslararası düzeyde stratejik bir zorunluluk haline geldiğini vurgulayan Yazıcı, "Bu vizyon doğrultusunda, uzay, uydu sistemleri ve siber güvenlik kesişiminde faaliyet gösteren, uzayda başta yapay zeka, kuantum, çoklu yörünge (multi orbit operation), ikili kullanım (dual-use), robotik enkaz temizleme, uydu ömrü uzatma, tedarik zinciri güvenliği olmak üzere yenilikçi teknolojilerin güvenli kullanımına güçlü bir şekilde odaklanan, yüksek değerli ve stratejik konumlu bir platform olan INSECSPACE'2026 Konferansı yarın BTK Konferans Salonu'nda, 'Uydu Sistemlerinde Yenilikçi Teknolojilerin Güvenli Kullanımı' ana temasıyla gerçekleştirilecek" dedi.

Sektördeki kilit paydaşlar buluşacak

Son yıllarda yaşanan küresel gelişmeler, bölgesel krizler ve artan jeopolitik gerilimlerin uydu sistemlerinin haberleşmeden savunmaya, istihbarattan kritik altyapı yönetimine kadar her alanda önemini gösterdiğini belirten Yazıcı, şunları kaydetti:

"Özellikle siber tehditler, elektronik harp faaliyetleri, sinyal karıştırma girişimleri ve veri güvenliği riskleri, uzay altyapılarının yalnızca performansını değil, aynı zamanda güvenilirliğini ve sürdürülebilirliğini de doğrudan etkilemektedir. Bu kapsamda, INSECSPACE'2026 Konferansı ile ülkemizdeki uzay ekosisteminde güvenlik odaklı bir inovasyon kültürünü geliştirmeyi, bilgi paylaşımını güçlendirmeyi ve disiplinler arası işbirliğini teşvik etmeyi amaçlıyoruz. Bu bağlamda konferans, uzay, havacılık ve savunma sanayi şirketlerini, uydu operatörlerini ve üreticilerini, kamu ve devlet kurumlarını, politika yapıcıları, stratejik planlamacıları, sektör karar vericilerini, akademisyenleri ve AR-GE ekosisteminin kilit paydaşlarını bir araya getirecek."

Yazıcı, konferansta Yenilikçi ve Gelişmekte Olan Uydu Teknolojileri ve Ulusal Savunmadaki Rolleri, Uzay Ekonomisi ve Durumsal Farkındalığı, Dayanıklı ve Güvenli Uydu İletişim Teknolojileri, Gelecek Uydu Teknolojileri başlıklarıyla oturumların düzenleneceğini ifade etti.

Xinhua'nın haberine göre, 'PRSC-E03' uydusu Long March-6 roketiyle ülkenin kuzeybatısındaki Şanşi eyaletindeki Tayyüen Uydu Merkezi'nden fırlatıldı.

Uydunun planlanan konumlarına yerleştiği fırlatış, Long March roketleriyle icra edilen 640'ıncı başarılı taşıma görevi oldu.

Uzaktan algılama özellikli optik yer gözlem uydusu, haritalandırma, toprak kaynaklarının takibi, kent ve kır planlama, çevre ve doğal kaynakların korunması ile doğal afet izleme çalışmaları için kullanılacak.

Pakistan Uzay ve Üst Atmosfer Araştırma Komisyonu (SUPARCO) tarafından, 'Pakistan Uzaktan Algılama Kapasitesi-Yer Gözlem Uydusu' (PRSC-EOS) programı kapsamında geliştirilen uydulardan ilki 'PRSC-E01' 17 Ocak 2025'te, ikincisi 'PRSC-E02' 13 Şubat'ta Çin'den fırlatılmıştı.

Buna göre, İstanbul'un Arnavutköy ilçesi Taşoluk Mahallesi'nde sınırları belirlenen bölge, 'Yıldız Teknik Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi Arnavutköy Ek Alanı' olarak tespit edildi.

Kararın ekinde, bu alana ilişkin kroki ve koordinat listesi de yer aldı.

Buna göre, Konya'nın Seydişehir ilçesindeki yaklaşık 264,98 hektarlık alanın, 'ETİ Alüminyum Anonim Şirketi Seydişehir Özel Endüstri Bölgesi' olması uygun bulundu.

Karar ekinde, bölgeye ilişkin harita ve koordinatlar da yer aldı.

Xinhua'nın haberine göre, Çin Ulusal Uzay İdaresi (CNSA), Mars keşif görevinin tarihleri ve görev kapsamında işbirliği için seçilen projeleri duyurdu.

Uzaya 2028'de yollanacak Mars keşif aracı Tienvın-3'ün, topladığı kaya ve toprak örnekleriyle 2031 yılında Dünya'ya dönmesi planlanıyor.

Uluslararası bilim kurumları ve Hong Kong ile Makau'daki üniversitelerden 5 işbirliği projesi, keşif görevine dahil edilmek üzere seçildi.

Bu kapsamda geliştirilen bilimsel ölçüm ve analiz donanımlarından 3'ü yörünge uydusuna, 1'i hizmet modülüne, 1'i ise gezgin robota eklenecek.

3 analiz donanımı uyduya monte edilecek

Merkezi Paris'te bulunan, uzay araştırmalarıyla ilgili bilimsel çalışmalar yürüten uluslararası sivil toplum kuruluşu Uzay Araştırmaları Komitesinin (COSPAR) geliştirdiği spektometre, Mars yüzeyinin mineral kompozisyonunu inceleyerek, Kızıl Gezegen'de yaşam izlerini arayacak.

Makau Bilim ve Teknoloji Üniversitesinin geliştirdiği moleküler iyon kompozisyonu analiz aracı, Kızıl Gezegen'in atmosferini sürekli kaybetmesine yol açan kaçış fenomenini inceleyecek.

Hong Kong Çin Üniversitesi öncülüğünde geliştirilen lazer heterodin spektometresi ise Mars'ın atmosferinde ve rüzgar alanlarındaki su izotoplarının dağılımını tespit etmeye çalışacak.

Nesne görüntüleyici ve lazer dizisi

Hong Kong Üniversitesi tarafından geliştirilen hiperspektral nesne görüntüleyici, hizmet modülüne eklenerek Kızıl Gezegen'de su moleküllerinin izini sürecek ve kaynak taraması yapacak.

İtalya'nın Ulusal Nükleer Fizik Enstitüsüne bağlı Frascati Ulusal Laboratuvarı'nda geliştirilen geri yansıtıcı lazer dizisi ise gezgin robotun Mars yüzeyinde hassas referans noktaları tayin etmesine yardımcı olacak.

'Tienvın' keşif görevleri

Çince 'göklerdeki hakikati aramak' anlamına gelen 'Tienvın' görevleri, adını milattan önce (MÖ) 4. yüzyılda yaşayan Çinli şair Çü Yüen'in dizelerinden alıyor.

Çin, uydu ve gezgin robottan oluşan 'Tienvın-1' keşif aracını, Temmuz 2020'de Mars'a yollamıştı. Keşif aracı, 202 gün süren yolculuğun ardından Mars yörüngesine ulaşırken robotik gezgin araç Curong, gezegenin yüzeyine inmişti.

Ardından asteroid keşif aracı Tienvın-2, Dünya'ya yakın '2016 HO3' asteroidinden kaya ve toprak örnekleri toplamak ve Mars ile Jüpiter arasındaki ana asteroid kuşağında '311P' asteroidini incelemek üzere Mayıs 2025'te uzaya gönderilmişti.

Rutte, Gölbaşı Teknoloji Üssü Çelikkubbe Etkinlik Merkezi'nde düzenlenen programda ASELSAN mühendislerine hitap etti.

Görgün, programın ardından basın mensuplarının sorularını yanıtladı.

Rutte'ye Türkiye'nin savunma sanayisi altyapısını aktardıklarını belirten Görgün, 'Türkiye'deki bu gelişmişliği, Cumhurbaşkanı'mızın ortaya koyduğu irade ve katettiği yolu ve politikaları bütün NATO müttefiklerinde dile getirmeye ve anlatmaya çalışacağını söyledi.' dedi.

Görgün, Rutte'nin Türkiye'deki tecrübeleri, üretim ve çevik yaklaşım konusundaki katkıları beklediğini ifade ettiğini dile getirerek, 'Bunlar duyduğumuz güzel şeylerdi, kendisi etkilenmiş bir şekilde ayrıldı.' ifadesini kullandı.

'NATO Savunma Sanayi Endüstri Forumu'na ev sahipliği yapacağız'

Rutte'nin ziyareti sırasında en çok neleri dikkatle izlediğine ilişkin soruya karşılık Görgün, kısıtlı zaman diliminde özellikle üretim kapasitesinin artırılmasını, çevik yönetim anlayışını ve sahanın ihtiyaç duyduğu tedarik zinciri yönetimi yaklaşımlarını ASELSAN özelinde anlattıklarını söyledi.

Görgün, Rutte ile daha önce iki kez Türk savunma sanayisini detaylıca ele aldıkları toplantılar yaptıklarını hatırlatarak şöyle konuştu:

'Türk savunma sanayisini paylaştığım toplantı olmuştu. Orada çok etkilenmişti. Oradaki verileri halihazırda çok hatırlıyor ve birçok konuşmasında da onları dile getirdi. Türk savunma sanayisinin gelişmişliğini anlattı. Türkiye ile birlikte çalışmanın bütün NATO müttefikleri için önemli olduğunu, müttefik NATO'nun faydasına olacağını dile getirdi. Önümüzdeki temmuz ayındaki NATO Savunma Sanayi Endüstri Forumu'na ev sahipliği yapacağız. Onunla ilgili bilgilendirmeler yaptık. Bununla beraber geçtiğimiz yıl NATO'nun farklı birimlerine Türkiye'deki ev sahipliği yaptığımız programları ifade ettik. Memnuniyetini, ilgimizi ve Türkiye'nin katkısını önemli bulduğunu ifade etti.'

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın savunma sanayisine, Türk gençlerine ve mühendislerine verdiği önemin Rutte tarafından bizzat yerinde görüldüğünü ifade eden Görgün, toplantının son derece verimli geçtiğini vurguladı.

Envanterlerin hızlı yenilenmesi ve Çelik Kubbe vurgusu

Dünyada artan tehdit algısı ve savunma sanayisi yatırımlarının önemine yönelik soru üzerine Görgün, dünyada sahadaki envanterlerin çok çabuk tükendiğinin fark edildiğine dikkati çekti.

Önemli olanın tüketilen ekipman ve mühimmatın yerine yenilerini koyabilme hızı ve çevikliği olduğunu vurgulayan Görgün, bu kapsamda farklı sektörlerdeki gelişmelerin savunma sanayisine nasıl adapte edildiğini ve özel sektörle koordineli çalışmaları nasıl yönettiklerini Rutte'ye aktardıklarını söyledi.

ASELSAN Genel Müdürü Ahmet Akyol'un da ASELSAN'ın yatırımlarını Rutte'ye detaylı şekilde anlattığını belirten Görgün, sözlerini şöyle tamamladı:

'Özellikle Cumhurbaşkanı'mızın 27 Ağustos 2025 tarihinde ziyaretiyle Çelik Kubbe unsurlarının teslimi ve yatırımların adının konulduğu ziyaretten bahsettik. Çok etkilendi. Özellikle hava savunma ve Çelik Kubbe alt sistemlerinin üretileceği tesisleri ve Türkiye'nin bu alanda yaptığı yatırımları, ASELSAN'ın dünya sıralamalarındaki yeri ve ilerleyişini ifade etti Ahmet Bey. Özellikle yüzde 40'lık büyüme, yatırımlardaki büyüme, bununla beraber teknolojik tercih edilme sebepleri... Yapılan yatırımların sadece bir boyutuyla değil, temel ham madde ve onun işleyişinden son ürüne gelen süreçteki planlamayı açıkçası bir miktar bahsetti. Faydalı bir toplantı oldu.'

Başkent Pekin'de ikinci kez düzenlenen, insanlar ve insansı robotların aynı parkurda yan yana yarıştığı koşu yarışı, spor ve teknolojinin ilginç buluşmasına tanıklık etti.

'Pekin E-Şehir Yarı Maratonu ve İnsansı Robot Yarı Maratonu' olarak adlandırılan organizasyonda, 21,1 kilometrelik parkurda insansı robotlar, bir insanın aynı mesafede elde ettiği en iyi dereceden daha hızlı sürelerde yarışı tamamladı.

Çinli cep telefonu üreticisi Honor'un geliştirdiği aynı insansı robot modeli 50 dakika 26 saniyelik dereceyle yarışta birinci olurken aynı modeldeki, farklı ekiplerce yarıştırılan iki robot, 50 dakika 56 saniyelik ve 53 dakika 1 saniyelik derecelerle onu izledi.

Yarı maraton dünya rekorunu erkeklerde Ugandalı atlet Jacob Kiplimo Mart 2026'da Lisbon'da düzenlenen yarışta 57 dakika 20 saniyelik dereceyle kırmıştı. Kadınlarda ise rekor, 2021'de Valencia'da kaydettiği 1 saat 2 dakika ve 52 saniyelik dereceyle Etiyopyalı Letesenbet Gidey'in elinde bulunuyor.

- Denge ve koordinasyon yetkinliği de arttı

Yarışta bir yanda binlerce insan koşucu ter dökerken aynı parkurda metal bariyerlerle ayrılan paralel hatta insansı robotlar, normal koşucuların yanı başında, kendi aralarında rekabet etti.

Aralarında teknoloji robotik şirketleri, üniversiteler, araştırma enstitüleri, robot kulüpleri ile meraklıların olduğu ekipler, geliştirdikleri 105 insansı robotla katıldı.

Geçen yıl ilk kez düzenlenen İnsansı Robot Yarı Maratonu'nu, Pekin İnsan Robotiği İnovasyon Merkezi tarafından geliştirilen, 'Tiangong Ultra' adlı insansı robot, 2 saat 40 dakika ve 42 saniyelik dereceyle kazanmıştı.

Geçen yılki yarışta yarışı bitirebilenler de dahil çok sayıda robot parkurda bocaladığı, dengesini kaybederek düştüğü ve hasara uğradığı görülmüştü.

Bu yıl ise robotların büyük bölümünün hızın yanında denge ve koordinasyon bakımından yetkinliğinin arttığı, yarışta geçen yıla kıyasla az sayıda robotun sorun yaşadığı gözlendi.

- Çin insansı robotları kritik teknoloji olarak görüyor

İnsansın robotların bir yıl gibi kısa bir zaman içinde gerek hız gerekse de hareket yetkinliği bakımından kaydettiği büyük ilerleme, Çin'in insansı robot teknolojisindeki hızlı gelişimini gözler önüne serdi.

Çin yönetimi, insansı robotları, yapay zeka ile geleceği şekillendirecek teknolojilerden biri olarak görüyor.

Gerçek dünyada zorlu fiziksel şartlara dayanabilecek robotlar yapmanın, afet kurtarma operasyonlarından zehirli atık temizlemeye, akıllı imalattan yaşlı bakımına dek çok sayıda alanda dönüştürücü uygulamalara olanak sağlayabileceği öngörülüyor.

Nurol Makina ile Malezya merkezli Nadicorp Holdings Sdn. Bhd. (Badanbas) arasında DSA 2026 kapsamında yeni bir anlaşma imzalanması planlanıyor. Söz konusu anlaşmanın, iki şirket arasındaki uzun soluklu işbirliğinde önemli bir dönüm noktası oluşturması ve Malezya'da 4x4 zırhlı araçların yerel üretimi ile Asya bölgesine ihracatına yönelik bir çerçeve oluşturması hedefleniyor.

Fuar süresince Nurol Makina standında, dünya genelinde bilinen muharebe tecrübesine sahip EJDER YALÇIN ile sınıfının önde gelen ölçeklenebilir zırh teknolojisine sahip NMS 4x4 ve NMS-L araçları sergilenecek. Bu araçlar, farklı operasyonel ihtiyaçlara cevap verebilecek esnek ve görev odaklı tasarım yaklaşımını yansıtıyor.

Nurol Makina'nın DSA'ya katılımı, şirketin Asya'daki varlığını güçlendirme ve bölgesel iş birliklerini artırma stratejisinin önemli bir parçasını oluşturuyor. Ziyaretçilerin şirketin zırhlı araç çözümlerine ilişkin kapsamlı bilgi edinmesi ve araçların güvenlik kabiliyetlerine katkı potansiyelini değerlendirmesi bekleniyor.

Şirket, bugüne kadar ileri mühendislik kabiliyetlerini sahadaki operasyonel deneyimle birleştirerek küresel ölçekte zırhlı araç üreticileri arasında güçlü bir konuma ulaştı. Yüksek koruma, hareket kabiliyeti ve görev esnekliği sunacak şekilde oluşturulan çözümler, uluslararası alandaki faaliyetlerini genişlemesini sağladı.

Raporda, teknoloji sektöründe faaliyet gösteren yalnızca beş şirketin toplam sermaye harcamalarının, küresel petrol ve doğal gaz üretimine yapılan yatırımları geride bıraktığı belirtildi.

Buna karşın, birçok bölgede veri merkezi projeleri hızla artarken, tüm projelerin hayata geçirilmesinin beklenmediği ifade edildi.

IEA'nın uydu tabanlı izleme verilerine göre, özellikle yapay zeka odaklı veri merkezlerinin kapasitesi son 18 ayda üç katından fazla arttı.

Yapay zekanın yeteneklerindeki hızlı gelişim, ekonomik büyüme, inovasyon ve rekabet gücü üzerinde dönüştürücü etkiler yaratırken, mevcut sektörler ve iş gücü yapısında da önemli değişimlere yol açıyor.

Yapay zekada enerji verimliliği artıyor

Rapora göre, yapay zekanın enerji verimliliği son yıllarda hızla iyileşme gösterdi.

Yazılım ve donanım alanındaki gelişmeler sayesinde bir yapay zeka görevi başına düşen enerji tüketimi her yıl belirgin şekilde azalıyor.

Basit metin tabanlı yapay zeka sorgularının, aynı süre boyunca çalışan bir televizyona kıyasla daha az elektrik tükettiği belirtiliyor.

IEA'ya göre, tüm geleneksel internet aramalarının basit yapay zeka sorgularıyla yapılması halinde yıllık elektrik tüketimi 4 teravatsaatin altında kalacak ve bu miktar veri merkezlerinin toplam tüketiminin yüzde 1'inden daha azına karşılık gelecek.

Bununla birlikte, video üretimi, akıl yürütme ve otonom görevler gibi daha karmaşık yapay zeka uygulamalarının enerji tüketimi daha yüksek seviyelerde bulunuyor.

Bu tür uygulamaların, basit metin işlemlerine kıyasla sorgu başına yüzlerce hatta binlerce kat daha fazla enerji tüketebildiği ifade ediliyor.

Raporda, yapay zekanın enerji talebini belirleyen temel unsurların verimlilik artışı, kullanımın yaygınlaşması ve daha enerji yoğun uygulamaların gelişimi olduğu kaydedildi.

Elektrik talebi hızla artacak

IEA'ya göre, veri merkezlerinin elektrik tüketimi geçen yıl 485 teravatsaat seviyesinde gerçekleşti. Bu tüketimin 2030 yılına kadar yaklaşık iki katına çıkarak 950 teravatsaate ulaşması bekleniyor.

Söz konusu artışın, küresel elektrik talebinin yaklaşık yüzde 3'üne karşılık geleceği hesaplanıyor.

Yapay zeka odaklı veri merkezlerinin elektrik tüketiminin ise bu dönemde üç kat artarak toplam tüketim içindeki payını hızla yükseltmesi öngörülüyor.

Raporda, enerji ekipmanları ve çip üretimindeki darboğazların giderilmesi ile yapay zekanın enerji yoğun kullanım alanlarının yaygınlaşmasının, 2030 sonrasında daha yüksek talep artışına yol açabileceği ifade edildi.

Cang Lu ve Vu Fey, araç dışı işlemleri yürütürken istasyonda kalan Cang Hongcang, ekibe içeriden destek sağladı.

Taykonotlar, yaklaşık 5,5 saat süren uzay yürüyüşünde, istasyonun robotik kolu ve yer kontrolörlerinin yardımıyla, uzay enkazı koruma cihazının kurulumunu tamamladı, diğer dış donanımlar ile araçların bakım işlemlerini yaptı.

Şıncou-21 taykonot ekibi, 31 Ekim 2025'te istasyona gönderilmişti. Ekibin istasyondaki 6 ay olarak planlanan görev süresinin 1 ay daha uzatılması öngörülüyor.

Çin'in uzay istasyonu 'Tiengong'

Çin, ABD'nin uzay araştırmaları alanındaki işbirliğini yasaklaması ve Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) programına katılımını engellemesi nedeniyle Dünya yörüngesinde kendi uzay istasyonunu kurmuştu.

Bir çekirdek modül, iki laboratuvar modülünden oluşan ve bir uzay teleskobunun eklenmesi planlanan 'Tiengong' (Gök Sarayı) İstasyonu, Rusya'nın artık faal olmayan Mir Uzay İstasyonu model alınarak inşa edildi.

İstasyonun ana parçası 'Tienhı' (Göksel Uyum) adı verilen çekirdek modül 29 Nisan 2021'de, ilk laboratuvar modülü 'Vıntien' (Gökleri Aramak) 24 Temmuz 2022'de, ikinci laboratuvar modülü 'Mıngtien' (Gökleri Düşlemek) ise 31 Ekim 2022'de fırlatıldı.

Çekirdek modüle laboratuvar modüllerinin eklenmesiyle 'T' biçimli ana iskeletinin kurulumu tamamlanan istasyon, 'uygulama ve geliştirme aşamasına' geçti.

'Şüntien' (Gökleri Dolaşmak) adı verilen uzay teleskobunun da ayrı modül olarak istasyona eklenmesi planlanıyor.

Üç kişilik taykonot ekibinin dönüşümlü görev yaptığı istasyona 'Şıncou' (Kutsal Gemi) mekikleriyle personel, 'Tiencou' (Gök Gemisi) mekikleriyle de ikmal malzemeleri taşınıyor.

Ulusal basında yer alan haberlere göre, kamuya ait Çin Havacılık Sanayisi Şirketine (AVIC) bağlı Şian Hava Aracı Endüstrisi Grubu tarafından bağımsız geliştirilen insansız kargo uçağının deneme uçuşu, ülkenin kuzeybatısındaki Şaanşi eyaletinin Puçıng ilinde yapıldı.

'HH-200'ün tüm sistemlerinin normal çalıştığı, uçuş irtifasının stabil kaldığı ve tüm test manevralarını başarıyla gerçekleştirdiği belirtildi.

12,2 metre uzunluğunda ve 16,8 metre kanat açıklığına sahip sabit kanatlı insansız uçak, 18 metreküpe kadar genişletilebilen 12 metreküplük yükleme alanı ile 1,5 tona kadar yük taşıyabiliyor.

'HH-200', saatte 310 kilometre seyir hızıyla 2 bin 360 kilometre mesafeye kadar uçabiliyor.

Hizmet ömrünün 50 bin saat uçuş ve 15 bin kalkış-iniş olması hedeflenen uçağın ton başına kargo taşıma maliyetini kilometrede 4,7 yuana (68 sent) düşüreceği hesaplanıyor.

AVIC, daha önce hava taşımacılığı için geliştirdiği 700 kilograma kadar yük taşıyabilen 'HH-100' ve 2 tona kadar yük nakledebilen 'TP-2000' insansız kargo uçağı modellerinin test uçuşlarını gerçekleştirmişti.

Bilimi ihmal eden, teknolojik dönüşüme seyirci kalan toplumların hem ekonomik güçlerini hem de medeniyet iddialarını yitirdiklerini belirten Kacır, 'Yapay zekadan biyoteknolojiye, uzaydan yenilenebilir enerjiye uzanan farklı sahalarda nitelikli insan kaynağı yetiştiren, altyapılar inşa eden ülkelerin dünyanın geleceğini şekillendirdiği bir çağda yaşıyoruz. Bu doğrultuda Milli Teknoloji Hamlesi'ni gerçekleştirmek ve ülkemizi dünyada hak ettiği konuma ulaştırmak için Cumhurbaşkanı'mız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde bilimsel araştırma kapasitemizi dünyada örnek gösterilen bir konuma taşıdık.' dedi.

'Türkiye, bilimsel yayın üreten ülkeler arasında 14'üncü sırada'

Kacır, son 23 yıl içinde Türkiye kaynaklı yıllık bilimsel yayın sayısını 9 binden 52 bine yükselttiklerini, dünya genelinde en fazla bilimsel yayın üreten ülkeler arasında Türkiye'nin 22'nci sıradan 14'üncü sıraya çıktığını ifade etti.

Araştırmacıların, her geçen yıl niceliği ve niteliği artan bilimsel çalışmalarıyla ülkenin fikri mülkiyet kapasitesinde kayda değer bir ilerlemenin önünü açtığına işaret eden Kacır, '2002'de 414 olan yerli patent başvuru sayısı geçtiğimiz yıl 11 bin 394'e ulaştı. Yerli patent başvurularında dünyada 10'uncu sıradayız. Kadın buluşçu oranında dünya birincisiyiz. Elbette araştırmadan ürüne, fikirden patente, laboratuvardan fabrikaya uzanan zinciri kuvvetlendirmek, bilimsel araştırmaların ülkemizin kalkınma yolculuğunu hızlandırması için hayati önem arz ediyor. Bu anlayışla üniversitelerimizle sanayimiz arasındaki sinerjiyi güçlendirmeye yönelik adımlar atıyoruz.' diye konuştu.

Bakan Kacır, üniversitelerdeki bilimsel bilginin ekonomik değere ve yüksek katma değerli ürünlere dönüşmesinde köprü vazifesi gören teknoparkların sayısının 23 yıl önce yalnızca 2 olduğunu, bugün fikirlerin ürüne, projelerin markaya dönüştüğü, nitelikli AR-GE çalışmalarının yürütüldüğü 114 teknoparkı kapsayan güçlü bir AR-GE ekosistemine sahip olduklarını söyledi.

Eklemeli imalat, yerli ilaç ve aşı, sürdürülebilir tarım, elektrikli araç, yenilenebilir enerji, döngüsel ekonomi ve kuantum gibi stratejik alanlarda kurdukları yüksek teknoloji platformlarının, AR-GE faaliyetlerinin ticarileşmesine liderlik ettiğini belirten Kacır, sözlerini şöyle sürdürdü:

'Araştırma Altyapılarının Desteklenmesine Dair Kanun kapsamında faaliyet gösteren ulusal araştırma altyapıları, kritik alanlarda yürüttüğü çalışmalarla sanayimizin ihtiyaç duyduğu AR-GE çalışmalarını sürdürüyor. Bilimde, araştırmada ve inovasyonda attığımız çok boyutlu adımlar, Milli Teknoloji Hamlesi vizyonumuzu hakikate dönüştürecek zemini sunuyor. Bugün insansız hava araçlarından helikopterlere, hava savunma sistemlerinden yeni nesil savaş uçağımıza kadar pek çok kritik platformu kendi mühendislerinin, teknisyenlerinin alın ve akıl fikir teriyle geliştiren bir Türkiye var.'

Kacır, üniversite-sanayi işbirliğini güçlendiren Sektör Kampüste Programı ile öğrencilerin sektör profesyonellerinden ders almalarını sağladıklarını, Milli Teknoloji Uzmanlık Programları ile teknoloji geliştirme ve katma değerli üretim altyapısının ihtiyaç duyduğu alanlarda gençleri geleceğin yetkinlikleriyle donattıklarını söyledi.

Her yaştan vatandaşın bilime olan ilgisini beslediklerini, araştırma ve üretme heyecanını büyüttüklerini dile getiren Kacır, şöyle devam etti:

'TÜBİTAK Stajyer Araştırmacı Burs Programı (STAR) ile genç arkadaşlarımızın AR-GE ve inovasyon dünyasında aktif rol üstlenmelerini sağlıyoruz. Bilimle beslenen, teknolojiyle güçlenen ve üretimle değer kazanan bir gençlik, Türkiye Yüzyılı'nda Milli Teknoloji Hamlesi'ni gerçekleştirmiş bir Türkiye'nin teminatıdır. TÜBİTAK'ın sağladığı 30 milyon lira destekle ODTÜ bünyesinde hayata geçirdiğimiz Milli Teknoloji Atölyesi ile gençlerimizin hayallerini, fikirlerini ve projelerini hayata geçirmelerine olanak sağlayacak bir altyapıyı üniversitemize kazandırmış olduk. Gençlerimizin kampüs içinde edindikleri derin akademik bilgiyi, somut projelere ve yüksek teknolojili işlere dönüştürebileceği bir ortam sunuyoruz.'

Kacır, yetiştirdiği mühendislerle, araştırmacılarla ve bilim insanlarıyla Milli Teknoloji Hamlesi'ne katkı sunan ODTÜ'nün, bilimde, teknolojide ve yenilikte öncü rolünü pekiştirecek her projesine katkı sağlamaya devam edeceklerini belirtti.

TÜBİTAK'ın bilim insanlarına ve öğrencilere yönelik bursları kapsamında 2002'den bu yana ODTÜ'deki 10 bin 600 öğrenci ve araştırmacıya yaklaşık 4,8 milyar lira destek sunduklarını dile getiren Kacır, şunları söyledi:

'Özel sektöre, akademiye ve kamuya yönelik destek programları kapsamında 1936 projede 10,2 milyar lira finansman sağladık. Uluslararası Lider ve Genç Araştırmacılar Programı ile ülkemize gelen 31 araştırmacının çalışmalarını ODTÜ'de sürdürmesini sağladık. Mikro-Elektro-Mekanik Sistemler Merkezi ile Güneş Enerjisi Araştırma ve Uygulama Merkezine ulusal araştırma altyapısı statüsü verdik. Kreatif girişimler ve yenilikçi projeler için özelleştirilmiş çözümler sunan METU CREA ile Rekabetçi Sektörler Programı kapsamında üniversitemiz bünyesinde imalat sanayimizin dijital dönüşüm ihtiyaçlarına yanıt veren Dijital Dönüşüm ve İnovasyon Merkezini kurduk. Bugüne kadar olduğu gibi önümüzdeki yıllarda da yetiştireceği nitelikli insan kaynağı, yürüteceği öncü araştırmalar ve geliştireceği yenilikçi projelerle ODTÜ, ülkemizin bilim ve teknoloji temelli kalkınma yolculuğuna eşsiz katkılar sağlayacak.'

'Bu atölyeleri önemsiyoruz ve öğrenciler burada çok iyi eğitim alıyor'

Ankara Valisi Vasip Şahin de atölyenin hayırlı olması temennisinde bulunarak, 'Üniversitelerdeki bilgi hemen kullanılabiliyorsa faydalı, yararlı bir bilgidir. Öğrenilen bilgiler hayata tatbik edilebilmeli. Öğrenciler bu tür atölyelerle okudukları bilgiyi hayatlarına tatbik ediyor ve öğrenmeleri kolaylaşıyor.' dedi.

TÜBİTAK Başkanı Prof. Dr. Orhan Aydın da ODTÜ'nün eğitim, öğretim ve araştırmalarda ülkenin göğsünü kabarttığını ifade etti.

Milli teknoloji atölyelerini ülkenin dört bir yanına yaydıkları belirten Aydın, 'Bu atölyeleri önemsiyoruz ve öğrenciler burada çok iyi eğitim alıyor, bu gibi eserlerle araştırmalar üniversitelerde lisans düzeyine yayıldı.' diye konuştu.

ODTÜ Rektörü Prof. Dr. Ahmet Yozgatlıgil de 'Bu atölyelerde üretilen projelerin yarışmalarda, uluslararası platformlarda, firmalarda ve ticarileşmede karşılık bulacağına inanıyoruz.' dedi.

Yozgatlıgil, k​​​​​onuşmaların ardından Bakan Kacır'a ODTÜ'nün simgesi olan bilim ağacının maketini hediye etti.

Atölyenin açılışı yapıldı, Bakan Kacır sahayı gezerek bilgi aldı.

Marmara Üniversitesi Milli Teknoloji Atölyesi Açılış Töreni, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Kacır, İstanbul Valisi Davut Gül, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) Başkanı Prof. Dr. Orhan Aydın ve Marmara Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mehmet Emin Okur'un katılımıyla Marmara Üniversitesi Recep Tayyip Erdoğan Külliyesi'nde gerçekleştirildi.

Törende konuşan Bakan Kacır, teknolojinin mevcut dönemde dünyaya her anlamda yön verdiğini kaydederek, yapay zekadan yarı iletken teknolojilere, uzaydan bulut bilişime, biyoteknolojiden enerji teknolojilerine farklı sahalarda gerçekleştirilen özgün çalışmaların insanlığa yeni ufuklar açarken, küresel güç dengelerini de yeniden tanımladığını söyledi.

'4. Sanayi Devrimi' olarak da tanımlanan bu sürecin öneminde değinen Kacır, bu sürecin, AR-GE'ye, teknolojiye ve nitelikli insan kaynağına yatırım yaparak yeniliğe öncülük edenlerin dünya sahnesinde yükseldiği, bu treni kaçıran diğer ülkelerin ise başkalarının ürettiği teknolojinin ancak pazar yeri olmaya mahkum edildiği bir yol ayrımını ifade ettiğini vurguladı.

Kacır, Türkiye'nin geçmiş sanayi devrimlerinin sunduğu fırsatları yeterince değerlendiremediğine işaret ederek, 'Vecihi Hürkuş, Şakir Zümre, Nuri Demirağ gibi milli teknolojinin öncü isimlerinin başlattığı hamleler, 'siz yapamazsınız', 'dışarıdan almak daha ucuz', 'icat çıkarmayın' gibi söylemlerle akamete uğratıldı. 2000'li yılların öncesinde AR-GE ve inovasyon sanayimizin gündeminde yer almıyordu. Üniversitelerimizle sanayimiz arasına adeta görünmez sınırlar örülmüştü. Dünya koşar adım internet devriminin sunduğu imkanlarla yeni bir üretim, iletişim ve rekabet düzeni inşa ederken, biz uzun yıllar boyunca bu dönüşümün asli aktörlerinden biri olmak yerine çoğu zaman dönüşümü geriden takip eden bir konumda kaldık.' diye konuştu.

'Türkiye'nin AR-GE harcamalarını yıllık 1,2 milyar dolardan 20 milyar dolara yükselttik'

Bakan Kacır, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde, son 23 yılda atılan kararlı adımlarla bu tabloyu baştan başa değiştirdiklerini belirterek, AR-GE'yi, inovasyonu, yüksek katma değerli üretimi ve üniversite-sanayi işbirliğini kalkınma politikalarının merkezine yerleştirdiklerini söyledi.

Kacır, bugün Türk mühendislerinin, araştırmacılarının, girişimcilerinin imza attığı projelerin Türkiye'nin öz güvenini, üretim kabiliyetini ve küresel rekabet gücünü tahkim ettiğine dikkati çekti.

Türkiye'nin bu gelişim yolculuğunun dünya tarafından yakından takip edildiğini anlatan Kacır, şöyle devam etti:

'Elbette bunun en çarpıcı örneklerini savunma sanayisinde görüyoruz. Evvelden piyade tüfeğini bile ithal etmek zorunda kalan, savunma sanayisindeki yüksek dışa bağımlılığı nedeniyle en temel ihtiyaçlarının dahi kendisine karşı birer koz olarak kullanılmaya çalışılan bir Türkiye vardı. Bugün kendi insansız hava araçlarını, savaş uçaklarını, deniz platformlarını, uydularını, füzelerini geliştirip üreten bir Türkiye var. Savunma sanayisinde yakaladığımız bu başarılar, milletimizin zihnine vurulmak istenen prangaları parçalayıp attı ve diğer sektörlerde de büyük dönüşümün önünü açtı. Tüm sektörlere yayılan güçlü bir teknoloji ekosisteminin oluşmasına, ülkemizdeki AR-GE kültürünün güçlenmesine vesile oldu.

Kapsamlı AR-GE teşviklerimiz de bu büyük dönüşüm hikayesinin en güçlü kaldıraçlarından biri oldu. 2002'den bu yana Türkiye'nin AR-GE harcamalarını yıllık 1,2 milyar dolardan 20 milyar dolara yükselttik. AR-GE harcamalarının milli gelirimizdeki payı binde 5'ten yüzde 1,5'e çıktı. 2002'de 29 bin olan tam zaman eşdeğer AR-GE personel sayımız şimdi 310 bini aştı. Oluşturduğumuz AR-GE altyapısıyla, eş zamanlı devrimlerle büyük bir dönüşüm geçiren otomotiv sektöründe, fikri ve sınai mülkiyet hakları tümüyle ülkemize ait olan Togg ile küresel sahnede yerimizi aldık. Elektrikli, bağlantılı, otonom ve akıllı mobilite teknolojilerini ülkemiz adına yeni bir atılım sahasına dönüştürdük.'

Kacır, TÜRKSAT 6A ile Türkiye'yi uydu teknolojilerinde dünyada ilk 11'e, yani A takımına taşıdıklarını ifade ederek, bu ivmenin artarak devam edeceğini vurguladı.

' Milli Teknoloji Atölyesi, ortaya koyduğumuz anlayışın somut bir yansıması'

Bakan Kacır, 'TEKNOFEST kuşağı' olarak tarif edilen özgüveni yüksek, 'en iyisini biz yaparız' iradesine sahip, milli şuuru güçlü, tasarlayan, geliştiren, üreten ve önüne çıkan engeller karşısında pes etmeyen bir nesil geldiğini söyledi.

Kendilerine düşenin gençlerin hayallerini desteklemek, fikirlerini ürüne, projelerini girişime ve birikimlerini katma değere dönüştürebilecekleri altyapıları kurarak onları 'Türkiye Yüzyılı'nın mimarları kılmak olduğunu belirten Kacır, bu anlayışla gençlerin erken yaşlardan itibaren bilimle, teknolojiyle ve üretim kültürüyle tanışmasını sağlayan çok yönlü bir ekosistemi hayata geçirdiklerini vurguladı.

Kacır, 2018'den bu yana düzenledikleri TEKNOFEST'lerle gençlerin yenilikçi fikirlerini hayata geçirmelerine imkan tanıdıklarını dile getirerek, 'Sektör Kampüste Programı ile üniversite öğrencilerimizi henüz eğitim süreçleri devam ederken reel sektör profesyonelleriyle üniversitelerde açtığımız derslerde buluşturuyoruz. Milli Teknoloji Uzmanlık programlarımızla ülkemizin yüksek teknoloji atılımında ihtiyaç duyduğu yetkin insan kaynağını destekliyoruz. Bilim şenliklerinden bilim fuarlarına, TÜBİTAK popüler bilim yayınlarından Türkiye'nin dört bir yanında kurduğumuz bilim merkezlerine kadar geniş bir alanda yürüttüğümüz çalışmalarla toplumun her kesiminde bilime olan ilgiyi diri tutuyor, üretme heyecanını büyütüyoruz.' diye konuştu.

Üniversite kampüslerinde kurdukları Milli Teknoloji Atölyeleri ile gençlerin üniversite sıralarında edindiği teorik bilgiyi pratik yetkinliğe dönüştürmelerini, takım ruhuyla hareket ederek yerli ve milli teknoloji çözümleri geliştirmelerini sağladıklarını anlatan Kacır, sözlerini şöyle sürdürdü:

'Marmara Üniversitesi bünyesinde, Recep Tayyip Erdoğan Külliyesi'nde hayata geçirdiğimiz ve bugün birlikte açtığımız Milli Teknoloji Atölyesi, ortaya koyduğumuz bu anlayışın somut bir yansıması. İnanıyoruz ki atölyenin sağladığı imkanlardan yararlanan gençlerimiz, ulusal ve uluslararası platformlarda yeni başarılara imza atacak, yüksek teknoloji odaklı projeleriyle küresel arenada Türkiye'nin adını en üst sıralara yazdıracak. TÜBİTAK aracılığıyla 30 milyon lira destekle hayata geçen bu yatırım, üniversitemizin araştırma ve yenilik kapasitesini daha ileri taşıyacak.'

Bakan Kacır, Marmara Üniversitesinin sahip olduğu akademik birikim, yetiştirdiği insan kaynağı ve ortaya koyduğu projelerle Türkiye'nin teknoloji odaklı kalkınma sürecinde her zaman öncü kurumlardan biri olduğunu aktararak, bugün birçok stratejik alanda elde edilen başarıların arkasında bu köklü kurumun yetiştirdiği mühendislerin, araştırmacıların, bilim insanlarının ve yöneticilerin emeği olduğunu vurguladı.

Kacır, 2002'den bu yana TÜBİTAK'ın bilim insanlarına ve öğrencilere yönelik burs programları kapsamında, Marmara Üniversitesi'nde 3 bin 700'den fazla öğrenci ve araştırmacıya 1 milyar 400 milyon lira destek sağladıklarını kaydederek, 'Özel sektöre, akademiye ve kamuya yönelik destek programları kapsamında üniversitemizin 628 projesine 1 milyar 600 milyon lira kaynak oluşturduk. Üniversitemizdeki bilimsel bilginin ekonomik değere ve yüksek katma değerli ürünlere dönüşmesi için Marmara Üniversitesi TEKNOPARK'ı kurduk. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı olarak üniversite-sanayi işbirliğini geliştirecek, ülkemizi yüksek teknolojide devler ligine taşıyacak projeleri gençlerimizin, milletimizin hizmetine sunmaya devam edeceğiz.' diye konuştu.

'Milli Teknoloji Hamlesi toplumun her alanında gözle görülür hale geldi'

İstanbul Valisi Gül de 'Milli Teknoloji Hamlesi'nin artık toplumun her alanında, ilkokul öğrencisinden üniversite öğrencisine ve sanayiye kadar her alanda gözle görülür hale geldiğini söyledi.

Gül, dünyanın karışık durumunda bu vizyonun ne kadar isabetli olduğunun her geçen gün biraz daha anlaşıldığını belirterek, 'Kendimize yetebilmek, kendi teknolojimizi oluşturabilmek, hani derler ya 'bilgi güçtür, iktidar yapar', bunun altyapısını da üniversitelerimiz hazırlıyorlar. İstanbul'umuz bir üniversiteler şehri. 60 civarında üniversitemiz var, 1 milyondan fazla öğrencimiz var. Bu üniversitelere TÜBİTAK'ın verdiği desteklerle hocalarımızın, öğrencilerimizin potansiyelinin tam olarak ortaya çıkması için onlarca, yüzlerce proje uygulanıyor. Bugün onlardan bir tanesine yine şahitlik ediyoruz.' şeklinde konuştu.

Bakan Kacır ve beraberindeki heyet, öğrencilerin ürettikleri ürünleri sergilediği stantları ziyaret ederek öğrencilerle sohbet etti. Daha sonra Kacır, Milli Teknoloji Atölyesi'nde incelemelerde bulundu.

Xinhua'nın haberine göre, SatNet test uydusu, Sarı Deniz kıyısındaki Hayyang şehri açığında kurulu deniz platformundan fırlatıldı.

Uydunun Alçak Yer Yörüngesi'ndeki planlanan konumuna yerleştiği fırlatış, Cielong-3 roketiyle gerçekleştirilen 11'inci başarılı taşıma görevi oldu.

Çin Fırlatma Aracı Teknolojisi Akademisi (CALT) tarafından geliştirilen Cielong-3 roketi, yerden 500 kilometre irtifadaki Güneş Eşzamanlı Yörünge'ye 1,6 tona kadar yük taşıyabiliyor.

31 metre uzunluğunda ve 2,65 metre çapındaki katı yakıtlı roket, 4 aşamalı ateşleme mekanizmasına sahip. Ticari uydu pazarındaki artan talebe karşılık vermeyi hedefleyen roketin, fırlatma maliyetlerini kilogram başına 10 bin doların altına kadar indireceği öngörülüyor.

CALT, daha önce geliştirdiği Cielong-1 roketi ile 2019'da Güneş Eşzamanlı Yörünge'ye 3 uydu fırlatmıştı. Birinci nesil roket 200 kilogram taşıma kapasitesine sahipti. Sonraki nesil Cielong-4 roketinin ise 2,5 ton taşıma kapasitesine sahip olması planlanıyor.

Çin Ulusal Uzay İdaresinden yapılan açıklamaya göre, Ay keşif aracı fırlatış öncesi testlerinin yapılması için Haynan Adası'ndaki Vınçang Uzay Merkezi'ne getirildi.

Çang'ı 7 görevinde, Ay yüzeyinde yüksek hassasiyette yumuşak iniş, bacaklı hareketler, sıçrama ve daimi gölge altındaki kraterlerin incelenmesi gibi kilit teknolojilerde önemli atılımlar gerçekleştirilmesi hedefleniyor.

Görev kapsamında Ay'ın güney kutbunda çevre ve kaynak incelemeleri yapılacak.

Çin'in Ay keşif görevleri ve üs kurma planı

Çin, 2030 yılına dek Ay'a insanlı sefer düzenleyerek ayak basmayı hedefliyor. CMSA, Ay'da 2050'ye kadar tümüyle işlevsel bir araştırma üssü kurmaya yönelik üç aşamalı planını açıklamıştı.

'Uluslararası Ay Araştırma Üssü' (ILRS) adı verilen proje kapsamında istasyonun temel halinin oluşturulması için ilk aşamada 2028'e kadar 3 keşif görevi planlanıyor.

Bu kapsamda 2024'te Ay'ın karanlık yüzünden kaya ve toprak örnekleri toplamak üzere 'Çang'ı 6' görevi gerçekleştirildi. Ay'ın güney kutbunda keşif yapacak 'Çang'ı 7' görevinin ardından ise 2027'de doğal kaynak kapasitesini ve kullanılabilirliğini doğrulamak ve Ay yüzeyindeki uzay üssü inşası için testler yapmak üzere 'Çang'ı 8' görevi düşünülüyor.

İkinci aşamada, Ay'da araştırma üssünün inşası için 2030-2040 döneminde 5 insanlı sefer yapılması hedefleniyor.

2040-2050 dönemini kapsayan üçüncü aşamada ise ILRS'yi uygulama odaklı bir üsse dönüştürmek üzere daha ileri altyapı çalışmaları yürütülmesi amaçlanıyor.

İstasyonun, 2050'de Mars, Venüs ve ötesindeki uzay görevlerini destekleyecek çok işlevli bir araştırma üssü haline getirilmesi hedefleniyor.

Xinhua'nın haberine göre, internet takım uydu ağının parçasını oluşturacak 5 uydu, Long March-6 roketiyle Şanşi eyaletindeki Tayyüen Uydu Merkezi'nden fırlatıldı.

Uyduların Alçak Yer Yörüngesi ve Kutup Yörüngesindeki planlanan konumlarına yerleştiği fırlatış, Long March roketleriyle icra edilen 637'inci başarılı taşıma görevi oldu.

'Guovang' (ulusal ağ) takım uydu ağının parçasını oluşturacak 'Hualienvang' (internet) uydularının ilk grubu, 16 Aralık 2024'te fırlatılmış, 2025'te 16, bu yıl da 3 grup uydu uzaya gönderilmişti.

'Guovang'

Adı Çincede 'ulusal ağ' anlamına gelen Guovang, ilk kez Çin'in 2020'de Uluslararası Telekomünikasyon Birliğine (ITU) geniş bir takım uydu ağı kurmak için başvuru yapmasıyla gün yüzüne çıkmıştı.

Çin'in ABD'nin SpaceX şirketinin Starlink uydu ağına rakip küresel uydu internet ağı oluşturmayı amaçladığı proje, 2021'de ülkenin kabinesi Devlet Konseyine bağlı kurulan Çin Uydu Ağı Grubu Şirketi (China SatNet) tarafından yürütülüyor.

Çin Havacılık Uzay Bilimi ve Sanayisi Şirketinin (CASIC) ana yüklenici olduğu proje kapsamında 13 bin uydunun, Alçak Yer Yörüngesi'ne konumlandırılması planlanıyor.

ITU düzenlemelerine göre, takım uydu ağı operatörlerinin, frekans hakkı kazanabilmeleri için bazı uydu konuşlandırma eşiklerini belirli sürelerde aşmaları şartı var.

Guovang projesi için ağın yüzde 10'unu oluşturan 1300 uydunun 2029 sonuna kadar, yüzde 50'sini oluşturan 6 bin 500 uydunun ise 2035'e kadar yörüngeye konuşlandırılması gerekiyor.

Çin Siber Uzay İdaresi, bu türden hizmetlere ilişkin kurallar getiren bir düzenleme taslağını istişare için kamuya açtı.

Taslakta, insansı dijital varlıkların yer aldığı içeriklerin açıkça 'sanal insan' etiketi taşımasının zorunlu olacağı belirtildi.

Gerçek insanların hassas kişisel bilgilerinin, kişilerin rızası dışında insansı dijital varlıkların modellenmesi ve geliştirilmesinde kullanılamayacağı ifade edilen taslakta, hiçbir şahıs veya kuruluşun belirli gerçek insanlara ait teşhis edilebilir özellikleri insansı dijital varlıklarda kullanmasına izin verilmeyeceği vurgulandı.

Taslakta, 18 yaşından küçüklerin, aile veya aşk gibi çocukları yanlış yönlendirebilecek ilişki modellerini taklit eden insansı sanal varlıkların sunulduğu, bağımlılığa veya aşırı harcamaya yol açabilecek hizmetleri kullanmasının yasaklanacağı kaydedildi.

Vatandaşlar ve ilgili kuruluşlar, taslak düzenleme için 6 Mayıs'a kadar görüş bildirebilecek.