Çin'in ABD'nin ulusal güvenlik kavramının sınırlarını aşırı genişletmesine karşı olduğunu belirten Sözcü Mao, 'Bu türden bir eylem, Çin ve ABD şirketleri arasındaki normal ekonomik ve ticari alışverişlere engel oluşturacaktır. Bu, Amerikan şirketleri ve tüketicileri dahil kimsenin çıkarına değildir.' ifadelerini kullandı.

Mao, Çin'in meşru ve yasal hakları ile çıkarlarını koruyacağını sözlerine ekledi.

FCC, dün yaptığı açıklamada, Çinli şirketlere ait laboratuvarların ABD'de kullanılan akıllı telefon, kamera ve bilgisayarları test etmesinin yasaklanmasına ilişkin önerinin bu ay içinde oylanacağını duyurmuştu.

Kurum, geçen yıl Çin hükümetinin sahibi olduğu ve kontrol ettiği laboratuvarların ABD'de kullanılan elektronik aletleri test etmesini yasaklamış, bu kapsamda 23 laboratuvara yasak getirilmişti.

Taraflara itidalle hareket etme ve bölgedeki gerilimi düşürme çağrısı yapan Sözcü Mao, 'Lübnan'ın egemenliği ve güvenliği ihlal edilmemeli.' dedi.

Mao, sivillerin ve onlara ait mülklerin korunması gerektiğine dikkati çekerek, 'Umarız ilgili taraflar geçici ateşkes düzenlemesini anlaşmazlıkları siyasi ve diplomatik araçlarla çözmek ve çatışmayı sonlandırmak için fırsat olarak görür.' diye konuştu.

Çin'in ateşkes sürecinde ABD ve İran ile doğrudan temaslarda bulunduğuna yönelik iddialara yanıt veren Mao, Çin'in krizin başından bu yana, çatışmanın sonlandırılması için ilgili taraflarla aktif şekilde iletişim kurduğunu, bu yönde çaba göstermeye devam edeceğini belirtti.

Mao, Çin'in, Pakistan arabuluculuğunda gerçekleşen ateşkes görüşmelerinde bir tür garantör rolü oynadığı, İranlı üst düzey isimlerin gelecek müzakere sürecinde suikasta uğramayacağına dair güvence verdiği iddiasını doğrulamaktan kaçındı.

ABD-İran arasında İsrail'i de kapsayan geçici ateşkes

ABD ve İsrail'in İran'a 28 Şubat'ta başlattığı saldırıların ardından İran'ın misillemeleriyle bazı bölge ülkelerine düzenlediği saldırılarla savaşa dönüşen süreçte, ABD Başkanı Donald Trump, 8 Nisan'da 01.30 sularında ateşkesi kabul ettiğini duyurdu.

Trump, Hürmüz Boğazı'nın açılması şartıyla 2 haftalık ateşkesi kabul ettiklerini, İran'dan 10 maddelik teklif aldıklarını ve bunun müzakere için uygulanabilir bir temel olduğunu ifade etti.

'İran'ın savaştaki hedeflerine ulaştığı' açıklamasında bulunan İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi de nihai müzakerelerin İslamabad'da en fazla 15 gün içinde sonuçlandırılmasının hedeflendiğini bildirdi.

Türkiye, Pakistan ve Mısır, ABD-İran arasındaki mesaj alışverişinin sürmesi ve sonuca ulaşması için yoğun çaba gösterdi.

Geçici ateşkesi desteklediğini açıklayan İsrail yönetimi ise uzlaşmaya Lübnan konusunun dahil olmadığını savunarak Lübnan'a yönelik saldırılarını sürdürüyor.

Bu, Vang'ın, 6,5 yıl aradan sonra Kuzey Kore'ye yaptığı ilk ziyaret olma özelliği taşıyor. Çinli Bakan, en son, Kovid-19 salgını başlamadan önce, Eylül 2019'da bu ülkeyi ziyaret etmişti.

Ziyarette mevkidaşı Choe Son-hui ile bir araya gelecek olan Vang'ın Kuzey Kore lideri Kim-Jong-un ile de görüşmesi bekleniyor.

Kuzey Kore lideri geçen yıl Çin'i ziyaret etmişti

Kuzey Kore lideri Kim Jong-Un, İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesinin 80. yıl dönümü dolayısıyla 3 Eylül 2025'te Pekin'de Tienanmın Meydanı'nda düzenlenen askeri geçit törenine katılmak için Çin'i ziyaret etmişti.

Törende, aralarında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in de olduğu liderlerle bir araya gelen Kim, ilk defa çok taraflı buluşmada yer almıştı.

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in, törende, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Kim ile poz vermesi, ABD ve müttefiklerine yönelik meydan okuma olarak yorumlanmıştı.

Çin Başbakanı Li Çiang, bundan yaklaşık bir ay sonra, Kore İşçi Partisinin (KİP) 80. kuruluş yılı kutlamalarına katılmak üzere 9-11 Ekim 2025 tarihlerinde Kuzey Kore'yi ziyaret etmişti.

Çin Devlet Başkanı Şi, KİP'in şubatta yapılan 9. Ulusal Kongresi'nde yeniden parti genel sekreterliğine seçilen Kuzey Kore lideri Kim'e tebrik mesajı yollamıştı.

Çin ve Kuzey Kore, Vietnam, Laos ve Küba'nın da aralarında bulunduğu, dünyada komünist rejimle yönetilen 5 ülkeden 2'si.

Xinhua'nın haberine göre, internet takım uydu ağının parçasını oluşturacak 5 uydu, Long March-6 roketiyle Şanşi eyaletindeki Tayyüen Uydu Merkezi'nden fırlatıldı.

Uyduların Alçak Yer Yörüngesi ve Kutup Yörüngesindeki planlanan konumlarına yerleştiği fırlatış, Long March roketleriyle icra edilen 637'inci başarılı taşıma görevi oldu.

'Guovang' (ulusal ağ) takım uydu ağının parçasını oluşturacak 'Hualienvang' (internet) uydularının ilk grubu, 16 Aralık 2024'te fırlatılmış, 2025'te 16, bu yıl da 3 grup uydu uzaya gönderilmişti.

'Guovang'

Adı Çincede 'ulusal ağ' anlamına gelen Guovang, ilk kez Çin'in 2020'de Uluslararası Telekomünikasyon Birliğine (ITU) geniş bir takım uydu ağı kurmak için başvuru yapmasıyla gün yüzüne çıkmıştı.

Çin'in ABD'nin SpaceX şirketinin Starlink uydu ağına rakip küresel uydu internet ağı oluşturmayı amaçladığı proje, 2021'de ülkenin kabinesi Devlet Konseyine bağlı kurulan Çin Uydu Ağı Grubu Şirketi (China SatNet) tarafından yürütülüyor.

Çin Havacılık Uzay Bilimi ve Sanayisi Şirketinin (CASIC) ana yüklenici olduğu proje kapsamında 13 bin uydunun, Alçak Yer Yörüngesi'ne konumlandırılması planlanıyor.

ITU düzenlemelerine göre, takım uydu ağı operatörlerinin, frekans hakkı kazanabilmeleri için bazı uydu konuşlandırma eşiklerini belirli sürelerde aşmaları şartı var.

Guovang projesi için ağın yüzde 10'unu oluşturan 1300 uydunun 2029 sonuna kadar, yüzde 50'sini oluşturan 6 bin 500 uydunun ise 2035'e kadar yörüngeye konuşlandırılması gerekiyor.

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning, Pekin'de düzenlenen olağan basın toplantısında, Pekin'in krizin başından bu yana ateşkesi ve çatışmanın siyasi yollarla çözümünü savunduğunu belirtti.

Sözcü Mao, AA muhabirinin Çin'in Pakistan arabuluculuğundaki ateşkes sürecinde herhangi bir tarafla doğrudan temas kurup önerilerde bulunup bulunmadığına ilişkin sorusuna verdiği yanıtta, ateşkesi memnuniyetle karşıladıklarını ve Pakistan ve diğer ülkelerin çabalarını takdir ettiklerini ifade etti.

Çin'in doğrudan dahli olup olmadığını doğrulamaktan kaçınan Mao, 'Çin, Körfez'de ve Orta Doğu'da uzun dönemli istikrarın sağlanması için başından beri ateşkesi ve çatışmanın siyasi araçlarla çözümünü savunuyor ve bu yönde çaba gösteriyor.' diye konuştu.

ABD Başkanı Donald Trump, AFP haber ajansının Çin'in ateşkes sürecine dahil olup olmadığına ilişkin sorusuna, 'Olduklarını duydum.' diyerek, İran'ı müzakereye Pekin yönetiminin teşvik ettiğini ima etmişti.

AP haber ajansı da İran kaynaklarına dayandırdığı haberinde, Çinli yetkililerin müzakereler sırasında İranlı yetkilileri ateşkes için bir yol bulmaya teşvik ettiği, öte yandan Pakistan, Türkiye ve Mısır aracılığıyla müzakerelerde etkili olduğu iddialarına yer vermişti.

ABD Başkanı Donald Trump Hürmüz Boğazı'nın tamamen açılması şartıyla İran'la 2 haftalık karşılıklı ateşkesi kabul ettiklerini duyursa da Basra Körfezi'ndeki çatışmaların devamı halinde Boğaz'daki gemi trafiğinde sürebilecek kesintiler, enerji ithalatı açısından bu bölgeye yoğun şekilde bağımlı Çin için riskleri beraberinde getiriyor.

Öte yandan gübre ticareti açısından önemli bir güzergah olan Boğaz'daki trafik aksaklıkları, Pekin yönetimini gübre tedariki alanında da tedbirler almaya yöneltti.

Çinli uzmanlar, krizin kısa ve orta vadeli sonuçları açısından Çin'e etkilerinin sınırlı kalacağını öngörürken ülke ekonomisinin enerji çeşitliliği, üretim kapasitesi ve fiyat eğilimleri bakımından göreli avantajlarına işaret etti.

Çin, bölgeden büyük miktarda petrol ve doğal gaz ithal ediyor

İran, Irak, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt, Bahreyn, Katar ve Umman'ı dünya pazarlarına bağlayan Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25'inin, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin ve gübre ticaretinin yaklaşık yüzde 30'unun ana güzergahı konumunda bulunuyor.

ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlayan savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiğinde yaşanan kesintiler, halihazırda küresel petrol tedarikinde aksamalara ve petrol fiyatlarında artışa yol açtı.

Dünyanın en büyük ikinci ekonomisi Çin'in ithal ettiği petrolün yaklaşık yüzde 45'i, sıvılaştırılmış doğal gazın yüzde 30'u Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı'ndan geçerek ülkeye ulaşıyor.

Çin, Orta Doğu petrolünün en büyük alıcısı konumunda bulunuyor. Çin Gümrükler Genel İdaresi verilerine göre, ülkenin en fazla petrol ithal ettiği 11 ülkeden 4'ü Basra Körfezi'nde yer alıyor. Çin, petrol ithalatının yüzde 45'ini bu bölgede Suudi Arabistan, Irak, BAE ve Kuveyt'ten sağlıyor.

Çin ayrıca BAE ve Katar'dan sıvılaştırılmış doğal gaz alıyor. Bu da ülkenin toplam ithalatının yüzde 30'unu oluşturuyor.

Resmi gümrük rakamlarında görünmese de Çin'in, İran'ın ihraç ettiği petrolün yüzde 80'ini satın aldığı tahmin ediliyor.

Enerji alanındaki tedbirler

Çin hükümetinin, krizin başlamasının ardından kamuya ait büyük petrol şirketlerine talimat vererek rafine petrol ihracatını derhal durdurduğu bildirildi.

Öte yandan hükümet, bir yandan içerde enerji arzını yeterli seviyede tutmaya çalışırken, diğer yanda akaryakıt fiyatlarını kontrol ederek uluslararası fiyatlardaki ani artışın iç piyasaya doğrudan yansımasını sınırladı.

Çatışmanın başlamasından önce de Çin'in Hürmüz Boğazı'ndan gelen ham petrole bağımlılığını azaltmaya yönelik adımlar attığı görüldü.

Çin'in 2025 yılında Hürmüz Boğazı'ndan ithal petrole bağımlılığı yüzde 51 düzeyindeyken, bu oran Ocak-Şubat 2026 döneminde yüzde 45 seviyesine geriledi.

Ülke bu dönemde Rusya'dan ham petrol ithalatını da artırdı. Çin, 2025 yılında Rusya'dan günde ortalama 1,2 milyon varil petrol ithal ederken bu miktar Ocak-Şubat 2026'da 1,8 milyon varile çıktı.

Bunun yanı sıra Çin, yaklaşık 400 milyon ton olduğu tahmin edilen petrol rezerviyle olası tedarik sıkıntılarına karşı kısa vadede korunaklı bir konumda bulunuyor.

'Çin'e etkisi göreli olarak daha az olacak'

Pekin Üniversitesi Ulusal Kalkınma Fakültesi Öğretim Üyesi, eski Dünya Bankası Başkan Yardımcısı ve Baş Ekonomisti Profesör Lin Yifu, çatışmanın gerçekleştiği bölge itibarıyla küresel enerji tedarikinde kesintilere ve petrol fiyatlarında artışa yol açtığını belirterek, bunun uzaması halinde 1970'lerdeki petrol krizine benzer bir sıkışmaya yol açabileceği uyarısında bulundu.

Böyle bir krizin Çin dahil tüm ülkeleri etkileyeceğini ifade eden Lin, ancak ülkelerin bundan farklı oranlarda etkileneceğini, Çin'e etkisinin ise sınırlı kalacağını savundu.

Lin, Çin'in petrol tedarikini çeşitlendirdiğini ve ithalatta bölgeye bağımlılığını Japonya ve Güney Kore gibi diğer büyük Asya ekonomilerine kıyasla azalttığını, geniş petrol rezervleri ve akaryakıt fiyat kontrol rejimi sayesinde uluslararası fiyatlardaki değişimin iç piyasaya etkisini sınırlayabildiğini vurguladı.

Enerji fiyatlarındaki artışın 1970'lerdeki petrol krizinde olduğu gibi küresel ekonomide daralmaya yol açabileceğine işaret eden Lin, Çin'in büyük bir iç pazara sahip olması nedeniyle iç talep güçlü kaldığı sürece dış şoklardan daha az etkilenebileceğini ifade etti. Lin, 2008'deki Küresel Mali Kriz'i örnek göstererek, Çin'in o dönemde Batı ekonomilerindeki sarsıntılara rağmen yüzde 9'a varan büyüme kaydettiğini hatırlattı.

Lin, Çin'in fosil kaynak üretimindeki dezavantajlarına karşı son yıllarda yenilenebilir enerji kaynaklarına ve elektrikli araçlar gibi yeni enerji çözümlerine yöneldiğini, yenilenebilir enerjinin toplam üretim içindeki payının arttığını belirterek, bunun hem küresel iklim değişikliğiyle mücadeleye katkı sunduğunu hem de enerji krizlerine karşı yeni bir büyüme alanı oluşturabileceğini ifade etti.

Çinli ekonomist, '(Hürmüz Boğazı'ndaki kesintiler ve enerji fiyatlarındaki artışa bağlı) Krizin genel bir etkisi olacağı gerçek. Ancak diğer ülkelerle kıyaslandığında Çin'e etkisi göreli olarak daha az olacaktır.' dedi.

Gübre ihracatı durduruldu

Dünya gübre ticaretinin yaklaşık üçte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki kesinti, kuzey yarım kürede bahar ekim mevsimi öncesinde küresel gübre tedariki açısından da risk oluşturuyor.

Küresel gübre tedarikinin yaklaşık yüzde 28'ini sağlayan Çin, Rusya ile birlikte en büyük üreticiler arasında yer alıyor.

Rusya krizin başlamasının ardından amonyum nitrat cinsi gübre ihracatını yasaklarken Çin de azot-potasyum bileşikleri ile fosfat cinsi gübrelerin ihracatını durdurdu.

Çin'in ürettiği gübrenin yaklaşık yüzde 40'ı ülke içinde tüketilirken Pekin yönetiminin küresel fiyatlardaki yükselişe karşı iç piyasada fiyat istikrarını korumaya yöneldiği gözleniyor.

Ülkenin gübre ihracatının halihazırda yasaklar ve kota kısıtlamalarına tabi olduğu göz önünde bulundurulduğunda, ihracatı kısıtlamaya yönelik tedbirlerin uluslararası fiyatlar üzerinde baskıyı daha da artıracağı öngörülüyor.

'Gübre üretiminde kullanılan doğal sülfürün büyük bölümü Orta Doğu'dan'

Çin'in planlama organı Ulusal Reform ve Kalkınma Komisyonuna (NDRC) bağlı Uluslararası Ekonomik Araştırmalar Enstitüsü (IIER) ile Çin Makroekonomik Araştırmalar Akademisinde (CAMR) Direktör Yardımcısı ve kıdemli araştırmacı olarak görev yapan ekonomist Liu Yüe, ülkenin bu konudaki tutumunu değerlendirdi.

Liu, bir uçak kazasında kişinin başkalarına yardım etmeden önce oksijen maskesini kendi yüzüne takması gerektiğini belirterek, '(Gübre ticareti ve gıda güvenliği kaynaklı) Böyle bir krizde, ülkeler öncelikle kendi konumlarını güvence almalı ve sonra başkalarına yardım etmeli.' diye konuştu.

Hiçbir ülkenin tek başına bir ada olmadığına, çıkan bir yangından herkesin etkileneceğine dikkati çeken Liu, bu krizin Çin ve Rusya gibi büyük üreticilere tedarik zincirlerini güçlendirme gerekliliğini de hatırlattığını ifade etti.

Liu, Çin'in fosfat bazlı gübrelerin yapımında kullanılan doğal sülfürün yüzde 4,2'sini İran'dan, yüzde 53'ünü ise diğer Orta Doğu ülkelerinden ithal ettiğinin altını çizerek, bölgedeki çatışma ve Hürmüz Boğazı'ndaki kesintilerin ülkenin gübre üretimini ve bahar ekim sezonu hazırlıklarını olumsuz etkileyebileceğini vurguladı.

Çin'in aldığı tedbirlerin iç talebi karşılamak açısından zorunlu olduğunu belirten Liu, iç talep karşılandıktan sonra diğer ülkelerin ihtiyacını karşılamak üzere gübre tedariki yapılabileceğini kaydetti.

'Enflasyon riski kısa vadede taşınabilir'

Petrol fiyatlarındaki yükselişin ulaştırma maliyetlerini artırması ve gübre gibi ürünlerdeki fiyat artışlarının gıda fiyatlarına yansımasıyla dünya genelinde enflasyonu artıracağı, bölgedeki kargaşanın küresel ekonomik büyümeyi olumsuz etkileyebileceği öngörülüyor.

Pekin Üniversitesi Ulusal Kalkınma Fakültesi Dekanı, Çin Merkez Bankası (PBoC) Para Politikası Kurulu Üyesi Profesör Huang Yiping, bu durumun Çin'deki enflasyon ve makroekonomik göstergelere etkisinin, çatışmanın süresi ve belirsizliklerin seyrine bağlı olduğunu belirtti.

Huang, enerjinin önemli bir üretim faktörü olduğunu, enerji fiyatlarındaki artışın şirketlerin karlılığını olumsuz etkilediğini ve yüksek enerji fiyatlarının dış ticarete de olumsuz yansıdığını ifade etti.

Enflasyon açısından Çin'in uzun süredir tüketici fiyatlarında durgunlukla karşı karşıya olduğuna dikkati çeken Huang, krizin kısa sürmesi durumunda ülkenin enflasyonist riskleri taşıyabilecek durumda olduğunu vurguladı.