Mirziyoyev, küresel ekonomide geniş çaplı teknolojik dönüşüm sürecinin yaşandığını belirterek, yapay zeka, dijital teknolojiler, modern lojistik çözümleri ve sanayi işbirliğinin ülkelerin rekabet gücünü belirleyen temel unsurlar haline geldiğini dile getirdi.

- 'AEB ile işbirliği, dış ekonomik politikamızın öncelikleri arasında'

Mirziyoyev, taraflar arasındaki ilişkilerin kapsamlı ekonomik ortaklık düzeyine ulaştığını vurgulayarak, 'Özbekistan için AEB ülkeleriyle işbirliğinin genişletilmesi, dış ekonomik politikamızın en önemli yönlerinden biri olmaya devam ediyor.' dedi.

Karşılıklı ticaret hacminin arttığına, sanayi işbirliğinin derinleştiğine ve lojistik bağlantılarının güçlendiğine işaret eden Mirziyoyev, dijital ekonomi, enerji ve hizmet sektörlerinde de yeni işbirliği alanlarının oluştuğunun altını çizdi.

Özbekistan'ın gözlemci üyesi olduğu AEB'nin temel etkinliklerine aktif katılım sağladığını söyleyen Mirziyoyev, AEB ile yürütülen 3 yıllık işbirliği planının, bu yıl tamamlanacağını, yeni dönem işbirliği planının da sonbaharda Taşkent'te yapılacak ortak çalışma grubu toplantısında kabul edilmesinin planlandığını bildirdi.

Mirziyoyev, Özbekistan ile AEB ülkeleri arasında engelsiz dijital ticaret alanı oluşturulmasının önemine dikkati çekerek, elektronik ticaretin geliştirilmesi, gümrük ve veterinerlik alanlarında dijital veri paylaşımı ile elektronik belgelerin karşılıklı tanınmasına yönelik mekanizmaların kurulmasını önerdi.

Sanayi alanındaki ikili ilişkilerin artırılması amacıyla ortak üretim zincirlerinin oluşturulması gerektiğini belirten Mirziyoyev, sanayi otomasyonu, robot teknolojileri, enerji ekipmanları üretimi, su tasarrufu teknolojileri ve modern yapı malzemeleri alanlarında ortak projeler geliştirilmesini teklif etti.

Mirziyoyev, Özbekistan'da AEB ile ortak proje ofisi kurulmasına hazır olduklarını kaydederek, AEB ülkelerinden gelecek yüksek teknoloji şirketler için ek teşvik mekanizmaları oluşturabileceklerini belirtti.

Turizmin kültürel ve insani işbirliğinin en hızlı gelişen alanlarından biri haline geldiğini, Özbekistan'ın 'Orta Asya Turizm Halkası' girişimini başlattığını ifade eden Mirziyoyev, AEB ülkelerini bu projeye katılmaya davet etti.

Ülkenin doğusundaki Fergana Vadisi'nde yer alan Namangan'da ilki 1961'de düzenlenen ve ülkenin en önemli kültürel organizasyonları arasındaki festivale yerli ve yabancı 500'e yakın yetiştirici, florist ve çiçek tasarımcısı katılıyor, ender türlerin de bulunduğu binden fazla çiçek çeşidi sergileniyor.

Organizasyon kapsamında kent genelinde modern peyzaj ve tasarım çalışmalarıyla hazırlanan stantlar, dekorasyon ürünleri ve minyatürlerde 120 türden yaklaşık 150 milyon fide dikilerek Namangan'ın 'çiçekler şehri' görünümünün pekiştirilmesi hedefleniyor.

Ayrıca Namangan Havalimanı ile Babür Parkı arasında yaklaşık 10 kilometrelik kortej düzenlenecek. Kortejdeki yaklaşık 200 araç, canlı çiçeklerle süslenecek.

Festivalin ana etkinlik alanı Babür Parkı'nın 8 hektarlık bölümünde 250'den fazla yetiştirici, florist ve tasarımcının hazırladığı büyük ölçekli çiçek kompozisyonları sergileniyor. Park genelinde ziyaretçiler için 12 özel fotoğraf noktası oluşturuldu.

Bu yıl festival kapsamında yaklaşık 150 milyon çiçek fidesinin dikilmesi öngörülüyor. Namangan'da 2018'de düzenlenen festivalde 4,5 milyon, 2023'te 35 milyon, 2024'te 45 milyon, 2025'te de yaklaşık 100 milyon çiçek dikildi.

Bu yılki festivale 50'den fazla ülkeden 1 milyondan fazla yabancı turist ile yaklaşık 7 milyon yerli ziyaretçinin katılması bekleniyor.

Organizasyon dolayısıyla kentteki otellerin doluluk oranı yüzde 95'e ulaştı.

- Guinness Dünya Rekoru için başvuru yapıldı

Bu yılki festival kapsamında uluslararası ölçekte dikkati çeken girişimlerden birisi de Guinness Dünya Rekoru için yapılan başvuru oldu.

Festival öncesinde Namangan'da 20 Nisan-20 Mayıs tarihlerinde rekor kırılması amacıyla yaklaşık 30 milyon çiçek dikildi.

Süreç boyunca tüm çalışmalar uluslararası standartlara uygun şekilde kayıt altına alınarak gerekli belge ve veriler Guinness World Records yetkililerine sunularak rekor için başvuru yapıldı.

- Festival kapsamında 150'den fazla etkinlik düzenlenecek

Festival çerçevesinde konserler, tiyatro ve sirk gösterileri, gala etkinlikleri, moda organizasyonları, fuarlar ve kültürel programlar dahil 150'den fazla uluslararası ve ulusal etkinlik gerçekleştirilecek.

Etkinlik programında yerli ve yabancı sanatçılar ile Özbekistan Milli Senfoni Orkestrası'nın açık hava konseri düzenlenecek, 'Fashion Week 2026' kapsamında aralarında Türkiye'nin de bulunduğu çok sayıda ülkenin tasarımcılarının çiçek temalı koleksiyonları sergilenecek.

'Lavanta Festivali', 'Gökyüzünde Bahar' temalı 500'den fazla dronun katılacağı gösteri, 'Dünyanın Tatları Namangan'da' gastronomi etkinliği, 3. Uluslararası Makam Sanatı Konferansı, Uluslararası Etnospor Oyunları, Asya İş Kadınları Forumu, 3. Uluslararası Zanaatkarlar Fuarı ile Hindistan Kültür ve Sinema Günleri gerçekleştirilecek.

Festival boyunca Hollanda, Japonya ve Türkiye'den gelen uzmanların katılımıyla floristik ustalık sınıfları düzenlenecek, çocuklar için çiçek dikimi, ikebana ve resim atölyeleri organize edilecek.

12 Temmuz'a kadar sürecek festival alanındaki 8 giriş kapısında Özbekçe, Rusça, İngilizce ve Türkçe bilen 60'tan fazla gönüllü görev yapacak.

Festivalin kapanış töreni Efsaneler Vadisi Parkı'nda düzenlenecek gala konseriyle gerçekleştirilecek, festivalde farklı kategorilerde kazanan katılımcılar ödüllendirilecek.

- 'Bu yılki festivali Guinness Rekorlar Kitabı'na taşımayı hedefliyoruz'

Namangan Valisi Şevket Abdurazzakov, çiçek festivali ve Türk yatırımcıların faaliyetlerine ilişkin AA muhabirine değerlendirmelerde bulundu.

Bu yıl 65'incisi düzenlenen Uluslararası Namangan Çiçek Festivali'nin önceki yıllardan farklı özellikler taşıdığını ifade eden Abdurazzakov, Guinness Dünya Rekoru'na girmeyi hedeflediklerini söyledi.

Abdurazzakov, 'Bir ay içinde ekip tarafından en fazla çiçek dikimi' kategorisinde Guinness Dünya Rekoru için başvurduklarını belirterek, sertifikanın festivalin açılış töreninde alınmasının planlandığını dile getirdi.

Namangan'ın, Özbekistan'ın önemli tekstil merkezlerinden biri olduğunu vurgulayan Abdurazzakov, Türkiye ile tekstil ve inşaat alanlarındaki sıkı işbirliğinin uzun yıllara dayandığını söyledi.

Abdurazzakov, Namangan'daki girişimcilerin Türk yatırımcılarla pamuktan nihai ürüne kadar uzanan üretim zinciri oluşturulmasına yönelik ortak projeler yürüttüğünü ifade ederek, 2024-2025 yıllarında Namangan'a yapılan 4 milyar dolarlık yabancı yatırımın yaklaşık 600 milyon dolarının Türk ortaklara ait olduğunu anlattı.

Namangan ile Isparta şehirleri arasındaki özel ilişkilere dikkati çeken Abdurazzakov, iki kentin de 'çiçek şehri' olarak tanındığını ve bu nedenle 2018 yılında kardeş şehir protokolünün imzalandığını dile getirdi.

Abdurazzakov, Isparta'da gül yağı ve gül suyu üretimi konusunda edinilen tecrübelerin Namangan'daki girişimciler tarafından aşamalı şekilde uygulanmaya başlandığını söyledi.

Her yıl düzenlenen Çiçek Festivali'ne Türkiye'den yatırımcı, iş insanı ve turistlerin katıldığını anlatan Vali Abdurazzakov, bu yılki festivale de Türk ziyaretçileri davet etti.

Forumda yapay zeka destekli şebeke dönüşümü, 5G modernizasyonu, dijital servis platformları, müşteri deneyimi sistemleri, operasyonel verimlilik ve yeni nesil dijital hizmetler ile ilgili konular ele alındı.

'Dijital İpek Yolları inşa ediyoruz'

Forumda konuşan Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) Başkanı Ömer Abdullah Karagözoğlu, Semerkant'ın tarih boyunca ticaret, bilim ve kültürün merkezlerinden biri olduğunu belirterek, Özbekistan'ın 'Digital Uzbekistan 2030' stratejisi kapsamında Orta Asya'nın dijital merkezlerinden biri haline geldiğini söyledi.

Karagözoğlu, 'Türkiye-Avrasya Dijital Köprüsü' yaklaşımının yalnızca iletişim ağlarından ibaret olmadığını ifade ederek, 'Bugün kadim ticaret yollarının yerini yüksek hızlı fiber optik hatlar, 5G mimarileri ve sınır ötesi veri ağları alıyor. Başka bir ifadeyle, tarihi İpek Yolu'nun merkezinde dijital İpek Yolları inşa ediyoruz.' dedi.

Elektronik haberleşme sektörünün dijital dönüşümün temel unsurlarından biri olduğuna dikkati çeken Karagözoğlu, güçlü iletişim altyapılarının ekonomik büyümeyi hızlandırdığını ve ülkelerin rekabet gücünü artırdığını kaydetti.

Karagözoğlu, 2017 yılında BTK desteğiyle kurulan HTK'nın 160'tan fazla üretici firmayı bünyesinde topladığını aktararak, kümelenme modeli sayesinde Türk şirketlerinin Ar-Ge süreçlerini daha verimli yürüttüğünü ve uluslararası pazarlarda daha rekabetçi hale geldiğini vurguladı.

Özbekistan dijital dönüşümde öncelikli ortaklarımızdan biri'

Ticaret Bakanlığı Uluslararası Hizmet Ticareti Genel Müdürü Tarık Sönmez de forumda yaptığı konuşmada, Türkiye'nin ekonomik ilişkilerde hizmet ticareti, dijital teknolojiler ve inovasyon odaklı işbirliklerine öncelik verdiğini söyledi.

Özbekistan'ın Türkiye açısından dost ve kardeş bir ülke olmasının yanı sıra dijital dönüşümde Orta Asya'daki öncelikli ekonomik ve stratejik ortaklardan biri olduğunu belirten Sönmez, iki ülke arasındaki ilişkilerin son yıllarda önemli ivme kazandığını ifade etti.

Sönmez, Özbekistan'ın genç nüfusu, büyüyen ekonomisi ve dijitalleşme hedeflerinin Türk şirketleri için önemli fırsatlar sunduğunu kaydederek, iletişim altyapısı, yazılım geliştirme, elektronik ticaret, finans teknolojileri ve mobil teknolojiler alanlarında işbirliklerinin derinleştirilmesinin hedeflendiğini dile getirdi.

Mobil iletişim operatörleri ile teknoloji şirketlerinin dijital dönüşüm sürecinin temel aktörleri haline geldiğini ifade eden Sönmez, veri merkezleri, akıllı şehir uygulamaları, bulut hizmetleri ve siber güvenlik alanlarında bölgesel işbirliği fırsatlarının bulunduğunu kaydetti.

Sönmez, Türk şirketlerinin kamu ve özel sektör ihtiyaçlarına yönelik farklı ve rekabetçi çözümler geliştirdiğini belirterek, bu çözümlerin Orta Asya ve Avrasya ülkelerinin ihtiyaçlarıyla birleşmesinin karşılıklı fayda sağlayacağını ifade etti.

Forum kapsamında düzenlenen ikili iş görüşmelerinde Türk teknoloji firmalarıyla bölgesel operatörler arasında yeni işbirliği imkanları değerlendirildi, ayrıca sektör temsilcileri bir araya gelerek görüşmelerde bulundu.

Yaklaşık 38 milyon nüfusa sahip Orta Asya ülkesi, özellikle genç sporculara yönelik devlet destekli programlar, altyapı yatırımları ve uluslararası organizasyonlara verdiği önem sayesinde son dönemde dikkati çeken sportif başarılara imza attı.

Paris 2024 Olimpiyatlarına 90 sporcu ile katılan Özbekistan, bu oyunlarda tarihinin en başarılı sonucunu elde etti. Paris Olimpiyatları'nda 8'i altın 13 madalya kazanarak madalya sıralamasında dünya 13'üncüsü olan Özbekistan,Tokyo 2020'ye göre 19 basamak yükseldi.

Bu olimpiyatlarda 3 Özbek sporcu ikinci kez olimpiyat şampiyonu olmayı başarırken Özbek sporcular, boksta 5 altın madalya kazanarak Paris Olimpiyatları'nda bu branşın en başarılı ülkesi oldu. Özbek boksörler Bahadır Calalov ve Hasanboy Dusmatov arka arkaya ikinci kez olimpiyat şampiyonu ünvanını elde ederken tekvandocu Uluğbek Raşitov da üst üste ikinci olimpiyat altınını kazanan sporcular arasa girdi.

Özbekistan ilk kez Dünya Kupası finallerinde

Futbolda da tarihi başarıya imza atan Özbekistan Milli Takımı, ilk defa 2026 FIFA Dünya Kupası'na katılma hakkı elde ederek ülke spor tarihine geçti.

Dünya Kupası Asya Elemeleri 3. Tur A Grubu'nu ikinci sırada tamamlayan Özbekistan, tarihinde ilk kez futbolun en büyük organizasyonunda yer alma başarısı gösterdi.

1994 yılında ilk kez resmi turnuvaya katılan Özbekistan Milli Takımı, 31 yıl boyunca mücadele ettiği Dünya Kupası elemelerinde sekizinci denemesinde finallere yükselmeyi başardı.

Özbekistan'da milli takımın başarısı ülke genelinde büyük coşkuyla kutlanırken Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, teknik heyet ve futbolcuları devlet nişanlarıyla ödüllendirdi.

Son yıllarda genç futbolculara yönelik yatırımların artırıldığı Özbekistan'da, altyapı projeleri ve genç milli takımların başarıları da dikkati çekiyor.

Özbekistan genç milli takımı 2024'te ilk defa Olimpiyat Oyunları'na katılma hakkı elde ederken, 17 Yaş Altı Milli Takımı ise geçen yıl Suudi Arabistan'da düzenlenen Asya Kupası'nda galip oldu.

Satrançta dünyanın yükselen güçlerinden biri oldu

Özbekistan, satrançta da son yıllarda dünyanın yükselen ülkeleri arasında yer alırken 'ustalarının' uluslararası turnuvalarda sergilediği başarılar öne çıkıyor.

Özbekistan Satranç Milli Takımı, 2022 Dünya Satranç Olimpiyatı'nda şampiyon olurken takım turnuvayı yenilgisiz tamamlayarak spor kamuoyunun dikkatini çekti.

Özbek büyükustalar, son yıllarda uluslararası turnuvalarda elde ettikleri derecelerle dünya satrancında önemli konuma ulaştı. 2004 doğumlu genç yıldız Nodirbek Abdusattorov 2021'de Dünya Hızlı Satranç Şampiyonu olarak tüm zamanların en genç dünya şampiyonu ünvanını elde etti.

2005 doğumlu Özbek büyükusta Cavohir Sindarov ise 2025 Dünya Kupası'nı kazanarak turnuva tarihinin en genç şampiyonu oldu. Sindarov ayrıca 2026 Adaylar Turnuvası'nı kazanarak büyük başarıya imza attı.

Sindarov, Adaylar Turnuvası'nda puan rekorunu kırarak turnuva bitimine bir tur kala birinciliği garantiledi. Bu yıl düzenlenecek Dünya Satranç Şampiyonası'nda mevcut Dünya Şampiyonu Gukesh Dommaraju'ye karşı oynama hakkı kazandı.

'Başarıların temelinde devlet destekli spor politikaları ve güçlü altyapı bulunuyor'

Uzmanlar, Özbek sporcuların son yıllarda olimpiyatlardan futbola, bokstan satranca kadar farklı branşlarda elde ettiği uluslararası başarıların arkasında devlet destekli spor politikaları, kurumsallaşmış altyapı ve uzun vadeli planlamanın bulunduğunu belirtiyor.

Özbek spor yazarı Aybek Yunusov, AA muhabirine yaptığı açıklamada, bu başarıda, hükümetin spora verdiği önemin, altyapıya ayrılan mali kaynakların ve sporun toplumdaki prestijinin artmasının önemli rol oynadığını söyledi.

Ülkede genç nüfus oranının oldukça yüksek olduğuna dikkati çeken Yunusov, devlet destekli spor okulları sayesinde çocukların erken yaşta keşfedilerek uygun branşlara yönlendirildiğini, birçok spor dalında sistemli tarama programlarının uygulandığını aktardı.

Yunusov, Özbek futbolunun uzun yıllar büyük potansiyele rağmen Dünya Kupası'na katılamadığını anımsatarak, son dönemde altyapı akademileri, yabancı teknik direktörler ve genç milli takım projelerinin sonuç vermeye başladığını belirtti.

Genç milli takımların Asya'daki başarılarının A Milli Takım'ın tarihinde ilk kez 2026 FIFA Dünya Kupası'na katılma hakkı elde etmesinin temelini oluşturduğunu ifade eden Yunusov, 'Özbekistan, güçlü spor politikası, azim ve akıllı stratejiyle futbol tarihine adını altın harflerle yazdırdı.' dedi.

Spor yazarı Rustam Sulaymonov da ülkedeki spor okullarında güçlü antrenörlük ve spor eğitimi geleneğinin bulunduğunu, özellikle boks, güreş, halter ve satrançta geleneksel spor metodolojisinin modern sistemlerle birleştirildiğini belirtti.

Bu yaklaşımın disiplinli ve teknik açıdan güçlü sporcuların yetişmesini sağladığına işaret eden Sulaymonov, birçok spor branşında kurumsallaşmış altyapının oluşturulduğunu söyledi.

Sulaymonov, Özbekistan'da adeta milli spor haline gelen boksta il ve ilçe düzeyinde çok sayıda bölgesel spor okulunun faaliyet gösterdiğini, ulusal şampiyonalar ve uluslararası kamp programları sayesinde sürekli yeni yeteneklerin yetiştirildiğini dile getirdi.

Satrancın ülkede yalnızca bir spor dalı değil aynı zamanda eğitim aracı olarak da görüldüğünü belirten Sulaymonov, okullarda satranç eğitiminin yaygınlaştırıldığını ve ülke genelinde çok sayıda satranç okulunun açıldığını aktardı.

Hükümetin satrancın gelişimine büyük önem verdiğini ve sporculara ciddi maddi destek sağladığını ifade eden Sulaymonov, 'Bu destekler sayesinde Nodirbek Abdusattorov ve Cavohir Sindarov gibi genç büyükustalar, Özbekistan'ı dünya satrancının önemli merkezlerinden biri haline getirdi.' diye konuştu.

Sulaymonov, sporun toplumdaki prestiji ve başarılı sporculara verilen devlet desteğinin, Özbekistan'ın spor alanındaki yükselişinde önemli pay sahibi olduğunu vurgulayarak 'Özbekistan'ın başarısı yalnızca bireysel yeteneklerden değil, devlet politikası, altyapı yatırımları, genç nüfus, disiplinli eğitim sistemi ve uzun vadeli planlamanın birleşiminden kaynaklanıyor.' ifadelerini kullandı.

Hadis Tarihi Derneği, İmam Buhari Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Merkezi, Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) ile bazı Türk üniversitelerinin işbirliğiyle düzenlenen 'Uluslararası Akademik Hadis Tarihi Toplantıları: Buhari'yi Yeniden Düşünmek' başlıklı sempozyuma aralarında Türkiye ve Özbekistan'ın da bulunduğu birçok ülkeden çok sayıda akademisyen katıldı.

İmam Buhari Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Merkezi Müdür Yardımcısı Doç. Dr. Otabek Muhammadiyev, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. İrfan Aycan, Hadis Tarihi Derneği Başkanı Prof. Dr. Mehmet Emin Özafşar, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ferhat Gökçe ve Hadis İlmi Yüksekokulu Rektörü Dr. Barot Amonov, sempozyumun açılışında yaptıkları konuşmalarda İmam Buhari'nin İslam düşünce tarihindeki önemine dikkati çekti.

Etkinlik kapsamında Buhari'nin yaşadığı dönemin siyasi, sosyal ve kültürel yapısı, Sahih-i Buhari'nin bugüne ulaşan yazma nüshaları ve şerh literatürü, hadis rivayet sistemi ve metodolojisi ile Buhari'nin ahlak, züht, eğitim, fıkıh ve dil anlayışına ilişkin oturumlar düzenlendi.

Sempozyumda çağdaş dönemde Buhari'ye yönelik eleştiriler de ele alındı.

Üç gün süren program boyunca akademisyenler arasında ilmi müzakereler yapılırken Buhari'nin hadis metodolojisi, rivayet sistemi, fıkhi yaklaşımı ve eserlerinin yazma nüshalarına ilişkin çeşitli sunumlar gerçekleştirildi.

Özbekistan'da faaliyet gösteren Taşkent Yunus Emre Türk Kültür Merkezi'nde, Yunus Emre Kültür ve Sanat Haftası etkinlikleri kapsamında 'Ötelerden Bir Ses: Yunus Emre ve Sevgi Dili' konulu konferans düzenlendi.

Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Muvaffak Eflatun'un konuşmacı olarak yer aldığı konferansta Alişir Nevai Özbek Dili ve Edebiyatı Üniversitesi öğrencileri ile öğretim görevlileri yer aldı.

Konferansın açılışında konuşan Taşkent Yunus Emre Türk Kültür Merkezi Koordinatörü Ahmet Özkan, Türkiye'nin yanı sıra dünyanın birçok ülkesinde Yunus Emre Haftası etkinliklerinin düzenlenmekte olduğunu kaydederek, bu konferansın da söz konusu hafta kapsamında tertip edilmekte olduğunu belirtti.

Konferansta konuşan Eflatun da Yunus Emre'nin yaşadığı dönem, hayatı, eserleri ve eserlerinin dili ile Türkçenin gelişmesindeki rolüyle ilgili bilgiler verdi.

Eflatun, Yunus Emre'nin 13. ve 14. yüzyılda Anadolu'da yaşayan ve tasavvufi düşünceyi halkın anlayacağı dille şiire dökerek Türk dili ve edebiyatının en önemli temellerinden birini atan büyük bir şair ve mutasavvıf olduğunu vurguladı.

Yunus Emre'nin Arapça ve Farsçanın etkili olduğu bir dönemde Anadolu'da Oğuz Türkçesinin yazı dili ve edebi dil olarak yerleşmesinde önemli bir rol oynadığını kaydeden Eflatun, Yunus Emre'nin Türkçe şiirler yazarak Türkçenin edebi bir dil olarak gelişmesine öncülük ettiğini dile getirdi.

Burada bulunan sergi salonlarını gezen ve nadir el yazması eserleri inceleyen Destici, merkezde yürütülen çalışmalar ile sergilenen tarihi eserler hakkında yetkililerden bilgi aldı.

Destici, ziyaretin ardından AA muhabirine yaptığı açıklamada, Özbekistan'da ve merkezde bulunmanın çok önemli, kıymetli olduğunu belirterek, şunları kaydetti:

'Burası İslam, özellikle Türk-İslam dünyasındaki müstesna müzelerden, müstesna yerlerden bir tanesi. Peygamber Efendimiz Hazreti Muhammed'in (SAV) doğduğu topraklar olan Mekke'de Kur'an-ı Kerim indirildi. İşte burada Kur'an-ı Kerim'in indirilişi tasvir ediliyor. Burada halk 1,5-2 dakikalık zaman diliminde büyük bir heyecanla sanki kendilerini Mekke'de, adeta Hira Mağarası'nda hissederek o vahyin, İkra suresinin indirilişini izlediler. Biz de o törene katıldık. Gerçekten ben de ilk defa böyle bir şey gördüm. Çok güzel yapmışlar, tebrik ediyorum. Çok kıymetli bir yer. Ve burada Hz. Osman döneminde yazılmış olan Kur'an-ı Kerim'in el yazması nüshasının kırk sayfası var.'

Özbekistan'ın, İslam ve Türk-İslam medeniyetinin neşet ettiği ve şekillendiği topraklar olduğunu belirten Destici, bu bölgede İmam Buhari, Tirmizi ve İmam Maturidi gibi hem dini hem pozitif ilimlerde önemli alimlerin yetiştiğini söyledi.

'Her Müslüman'ın ziyaret etmesi gereken yer Semerkant, Buhara'

Destici, mezhepçiliğin İslam dünyasının en büyük sorunlarından biri olduğunun altını çizerek, özellikle bazı mezhep anlayışlarına sahip kesimler tarafından bunun sürdürüldüğünü kaydetti.

Ehlisünnet anlayışının Ebu Hanife'nin fıkhı ile İmam Maturidi'nin itikadının birleşmesiyle şekillendiğini anlatan Destici, ehlisünnetin hakim olmadığı bir İslam dünyasında daha büyük ayrışmaların yaşanabileceğini söyledi.

Destici, her Müslüman'ın öncelikli ziyaret noktalarının Mekke, Kabe ve Kudüs olduğunu belirterek, 'Onlardan sonra mutlaka her Müslüman'ın ziyaret etmesi gereken yer Semerkant, Buhara. Çünkü İslam medeniyeti buradan neşet etmiş. Burada doğan, buradaki medreselerde ilmini devam ettiren büyük düşünürler, yazarlar, ilim adamları ve alimler tarafından İslam medeniyetinin temelleri atılmıştır. Cümlesini rahmetle, minnetle, şükranla yad ediyorum.' diye konuştu.

Söz konusu merkezin Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev'in öncülüğünde inşa edildiğini anımsatan Destici, 'Mirziyoyev her alanda atılım gerçekleştiren bir lider. Bu konuda da tarihine, İslam düşüncesine, Türk-İslam medeniyetine sahip çıkmış ve böyle muazzam bir İslam Medeniyetleri Müzesi kurmuş, buna öncelik etmiş. Bundan dolayı da kendilerini tebrik ediyorum. Türk ve İslam dünyası adına da şükranlarımı sunuyorum.' dedi.

Özbekistan Madencilik ve Jeoloji; Yatırım, Sanayi ve Ticaret bakanlıkları, Teknolojik Metaller Fabrikası ve OSTİM Organize Sanayi Bölgesi ile Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Türkiye Madencilik Meclisi tarafından organize edilen foruma, maden sanayi sektöründe faaliyet yapan 30'dan fazla Türk şirketinin yanı sıra çok sayıda Özbek iş adamı ile üst düzey yetkililer katıldı.

Forumun açılışında konuşan Özbekistan Madencilik ve Jeoloji Bakan Yardımcısı Ural Yusupov, ülkesinde hayata geçirilen reform ve değişimler ile yabancı yatırımcılara sağlanan imtiyazlar hakkında bilgi verdi.

Yusupov, Özbekistan'da madencilik sektöründe Türk şirketlerinin çok başarılı projeler yürüttüğünü kaydederek, forumun bu alandaki işbirliğinin daha da gelişmesi için yeni ufuklar açacağını belirtti.

Son yıllarda hükümetin madencilik alanına yatırım yapacak yabancı işletmeler için bir dizi imtiyazlar sağladığını anımsatan Yusupov, yabancı yatırımcılara işbirliği çağrısında bulundu.

TOBB Türkiye Madencilik Meclisi Başkanı İbrahim Halil Kırşan da Türkiye ile Özbekistan'ın ortak kültürü, dil yakınlığı ve tarihin derinliklerinden gelen kardeşlik bağlarıyla birbirine kenetlenmiş ülkeler olduğunu vurgulayarak, son yıllarda iki ülke arasındaki ticaret hacminin arttığını, Türk özel sektörünün ülkede binlerce istihdam yaratan yatırımlarıyla sektörlerin büyümesine ciddi katkılar sunduğunu aktardı.

Kırşan, 'Türk iş dünyasının Özbekistan'a olan ilgisi ve güveni her geçen gün artmaktadır. Bu toplantı, büyüyen ilginin madencilik sektörüne yansımasının önemli bir adımını teşkil etmektedir.' dedi.

Türkiye Varlık Fonu (TVF) Madencilik Yatırımları Direktörü Mutlu Zengin, fonun temel görev ve faaliyetleri hakkında bilgi verdi.

Zengin, iki ülke arasındaki ilişkilerin son dönemde cumhurbaşkanlarının desteği ve vizyonuyla, kapsamlı stratejik ortaklık seviyesine ulaştığını hatırlatarak, 'Artık çok daha somut ve icra odaklı projelerin hayata geçirildiği bir döneme girdik. Türkiye Varlık Fonu olarak sürdürülebilir ve her iki taraf için katma değer sağlayan projelere katkı sunmayı hedefliyoruz.' diye konuştu.

TVF'nin yalnızca finansal yatırımcı olarak değil, aynı zamanda teknik uzmanlık ve işletme deneyimiyle projelerde yer aldığına dikkat çeken Zengin, teknik bilgiye dayalı işbirliklerine açık olduklarını sözlerine ekledi.

Özbekistan'ın madencilik alanındaki potansiyeline ilişkin farklı sunumların yapıldığı forumda Özbek ve Türk iş insanları baş başa görüşmeler yaparak, karşılıklı işbirliği ve iş fırsatlarını ele aldı.

Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev'in girişimiyle geçen ay faaliyete geçen merkez, İslam'ın ilim, barış ve hoşgörü temelli değerlerini esas alan anlayış doğrultusunda kurulmasıyla öne çıkıyor.

Merkez, milattan önceki (MÖ) dönemden itibaren bu topraklarda kurulan devletler, yaşayan büyük şahsiyetler, tarihi eşyalar ve buluntular, önemli gelişmeler ve bölgede yapılan iki rönesans ile ülkedeki son reform ve değişimleri bir arada yansıtıyor.

Mirziyoyev'in göreve gelmesinin ardından 2017'de Taşkent'in eski şehir kısmında inşaatı başlatılan merkez, 8 yılı aşkın çalışmaların ardından 17 Mart'ta hizmete açıldı.

10 hektarlık alanda inşa edilen merkez, 161'e 118 metrelik ebadı ve 65 metre yüksekliğindeki kubbesiyle öne çıkarken üç katlı yapının toplam kullanım alanı 40 bin metrekareyi aşıyor.

Bünyesinde 50 bin tarihi eser, nadir el yazmaları ve arkeolojik buluntuların yer aldığı merkez, müze işlevinin yanı sıra araştırma enstitüsü, kütüphane ve uluslararası işbirliği platformu olarak da öne çıkıyor.

Dört büyük dönem tek çatı altında

Merkez İslam Öncesi Dönem, Birinci Rönesans, İkinci Rönesans ve Yeni Özbekistan başlıklı bölümlerden oluşurken bu bölümler Özbekistan topraklarının binlerce yıllık tarihini kronolojik ve tematik bir bütünlük içinde sunuyor.

Bu bölümler, ziyaretçiye yalnızca bilgi değil, farklı dillerde bilgiler sunan ses, ışık ve dijital teknolojilerle desteklenen anlatım sayesinde adeta 'yaşayan tarih' deneyimi sunmasıyla dikkati çekiyor.

İslam Öncesi Dönem bölümünde bu topraklarda kurulan Soğd, Baktriya ve Harezm medeniyetlerine ait arkeolojik buluntular sergileniyor.

Bölümün tasarımı bir Türk şirketi tarafından gerçekleştirilirken Türk tasarım ekibi Özbek tarihçiler, arkeologlar ve akademisyenlerle işbirliğinde tarihsel sürekliliği bütüncül bir anlatı halinde kurgulamış bulunuyor.

Birinci Rönesans olarak adlandırılan 9 ila 12. yüzyılları kapsayan bölümde de Muhammed el-Harezmi, Ebu Reyhan el-Biruni ve İbn Sina gibi alimlerin eserlerinin el yazması nüshaları, astronomi aletleri, matematiksel çizimler ve tıp metinleri sergileniyor.

İkinci Rönesans bölümünde ise Emir Timur ve Timurlular dönemine ait minyatürler, mimari süslemeler, çini örnekleri ile Uluğ Bey'in astronomi çalışmalarını yansıtan eserler yer alıyor.

Yeni Özbekistan başlıklı bölümde ise bağımsızlık sonrasında yapılan reform ve değişimler yapay zeka destekli sunumlarla gösteriliyor.

Kuran-ı Kerim salonu öne çıkıyor

Merkezin en dikkati çekici bölümlerinden biri olan Kuran-ı Kerim salonunda ise İslam dünyasının en eski mushaflarından biri kabul edilen Osman Mushafı ile 114 nadir Kuran-ı Kerim el yazması sergileniyor.

Bu bölümde her 40 dakikada bir Kuran ayetleri ışıklandırılarak gökten iniyor gibi bir yansıtma ortaya çıkarılıyor. Kubbe altında oluşturulan özel holografik sistemde, yıldız haritası yansıtılarak ziyaretçilere görsel bir deneyim sunuluyor.

Merkezdeki Şeref Salonu'nda ise tarihte bu topraklarda yaşanan önemli gelişmeler ile büyük şahsiyetleri yansıtan 14 büyük pano yer alıyor. Panolar, Timurlu Devleti'nin kurucusu Emir Timur, Babür Devleti'nin kurucusu Babür Şah, Uluğ Bey, Biruni, Harezmi ve diğer büyük şahsiyetleri yansıtıyor.

Guinness Dünya Rekorları listesine girdi

Merkez, mimari büyüklüğü, koleksiyon kapasitesi ve çok yönlü yapısıyla Guinness Dünya Rekorları tarafından 13 Nisan'da 'dünyanın en büyük İslam medeniyeti müzesi' olarak tescillendi.

Rekor değerlendirmesinde merkezin toplam alanı, 65 metreyi bulan kubbesi, 40 bini aşkın eserden oluşan koleksiyonu ve müze, araştırma ve eğitim işlevlerini aynı çatı altında toplaması, ayrıca merkezin konsept bütünlüğü ve modern müzecilik anlayışı belirleyici oldu.

'Merkezin esas amacı, Özbekistan'ın 3 bin yıllık köklü ve zengin tarihini tüm dünyaya göstermek'

Özbekistan İslam Medeniyeti Merkezi Basın Müşaviri Oktam Usmanov, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Şevket Mirziyoyev'in inisiyatifleriyle kurularak 17 Mart'tan itibaren ziyaretçilere açılan merkezin, günlük ziyaretçi sayısının 5 bine ulaştığını söyledi.

Merkezin yalnızca bir müze olarak değil, aynı zamanda bilimsel bir platform olarak da faaliyet gösterdiğini vurgulayan Usmanov, 'Merkezin esas amacı, Özbekistan'ın 3 bin yıllık köklü ve zengin tarihini tüm dünyaya göstermektir.' dedi.

Merkezin Bilimsel Sekreteri Rustam Cabbarov da 8 yıldan uzun süren inşaatın Aralık 2025'te tamamlandığını, bu yılın başından itibaren ise merkezin donatılması için çalışmalar yapıldığını belirtti.

Cabbarov, bu süreçte Özbekistan'a ait tarihi eserlerin bulunduğu 20'den fazla ülkeyle temas kurularak bu eserlerin kopyalarının temin edildiğini, bu çalışmalar sonucunda müze bünyesinde 3 binden fazla tarihi buluntu ve eşyanın toplandığını ifade etti.

Toplanan eserlerin ilgili bölümlerde sergilendiğini aktaran Cabbarov, merkez kütüphanesinde ayrıca 50 bin civarında el yazması eser ile 500 binden fazla dijital kaynağın yer aldığını kaydetti.

Cabbarov, merkez bünyesinde çocuklara yönelik oyun ve eğitim programlarını içeren özel bir platformun da yer aldığını belirterek ayrıca Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı (TÜRKSOY), İslam İşbirliği Teşkilatı İslam Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Merkezi (IRCICA) ve diğer uluslararası kuruluşların ülkedeki ofislerinin de merkezde bulunduğunu söyledi.

Başkent Taşkent'te, Türkiye'nin Taşkent Büyükelçiliği ile Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Taşkent Türk Okulu işbirliğinde Milli Sinema Sanatı Sarayı'nda program düzenlendi.

Bu yıl 7. kez uluslararası festival olarak düzenlenen etkinliğe yaklaşık 3 bin davetli katıldı. Programda, Türkiye ve Özbekistan'daki Türk kurumlarının temsilcileri ile yabancı misyon şefleri de yer aldı.

Saygı duruşu ve Türkiye ile Özbekistan milli marşlarının okunmasıyla başlayan programda, Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin'in kutlama mesajı paylaşıldı.

Etkinlikte Taşkent Türk Okulu öğrencilerinin yanı sıra Özbek sanat okullarının öğrencileri ile Azerbaycan, Kazak, Kırgız, Türkmen, Uygur, Kırım Tatar ve Türk milli kültür merkezlerinin çocuk halk oyunları ekipleri sahne aldı. Programda dans gösterileri sergilendi, şarkılar ve türküler seslendirildi.

Türkiye'nin Taşkent Büyükelçisi Ufuk Ulutaş, etkinlikte yaptığı konuşmada, hem Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) kuruluşunun 106. yıl dönümünü hem de 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı'nı kutladı.

Konuşmasına Mustafa Kemal Atatürk başta olmak üzere tüm şehit ve gazileri anarak devam eden Ulutaş, Türkiye Büyük Millet Meclisinin, Milli Mücadele döneminde milletin bağımsızlık iradesinin en güçlü temsilcisi olduğunu vurguladı.

Ulutaş, 'Türkiye Büyük Millet Meclisi, milletimizin işgale boyun eğmeyeceğini ve hürriyetinden taviz vermeyeceğini, birlik, beraberlik ve kardeşliğine sahip çıktığını tüm dünyaya ilan ederek, milli iradenin tecelligahı olmuştur.' dedi.

- 'Sizler yarınların büyükleri değil, bugünün de kahramanlarısınız'

23 Nisan'ın çocuklara armağan edilen bir bayram olmasının anlamına işaret eden Ulutaş, şöyle devam etti:

'Bizler millet egemenliğimizin sizlere emanet olduğunu, şanlı bayrağımızın sizlerin sayesinde layık olduğu en yükseklerde dalgalanacağını, ülkemizin sizlerin omuzlarında yükseleceğini ve gelişeceğini gayet iyi biliyoruz. Çünkü gelecek sizsiniz. Sizleri yalnızca yarınların büyükleri olarak değil, bugünün, ülkemizin ve milletimizin en önemli parçaları olarak görüyoruz. Sizler bugünün de kahramanlarısınız.'

Ulutaş, kendilerinin büyük bir ailenin parçaları olduğunun altını çizerek 'Bu ailenin adı Türk dünyasıdır. Bu ailenin kolları Özbekistan'dan Azerbaycan'a, Kazakistan'dan Kırgızistan'a, Altay Dağları'ndan Balkanlar'a kadar uzanmaktadır. Bu büyük ailede sizler gibi düşünen, birden ona kadar sizler gibi sayan, aynı hikayeleri dinleyen, bayramlarını, özel günlerini sizler gibi kutlayan, aynı kültürü ve aynı gelenekleri yaşayan milyonlarca kardeşiniz var. Yani bugün sadece burada değil kocaman bir coğrafyada bayram var.' ifadelerini kullandı.

Konuşmasının sonunda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın vizyonuyla şekillenen Türkiye Yüzyılı ve Türk Dünyası Yüzyılı hedeflerinin çocuklara emanet edildiğini belirten Ulutaş, tüm çocukların bayramını kutladı ve etkinliğe katkı sunanlara teşekkür etti.

Şenlik kapsamında çocuklar, şarkı, şiir ve dans gösterileriyle bayram coşkusunu doyasıya yaşarken festivale katılan çocuklara çeşitli hediyeler verildi.

Buhara Uluslararası Üniversitesinin ev sahipliğinde, Kafkas Üniversitesi Ebu'l-Hasan Harakani Uygulama ve Araştırma Merkezi ve İlahiyat Fakültesi ile Azerbaycan'ın Hazar Üniversitesi Mevlana Edebi-Felsefi Araştırmalar Enstitüsünün ortak organizasyonuyla hazırlanan sempozyum 6-9 Nisan'da düzenlendi.

Sempozyuma, Türkiye, Azerbaycan, Özbekistan, Kazakistan, Malezya, Pakistan ve İngiltere'den çok sayıda akademisyen ve bilim insanı katıldı.

Açılışta konuşan Buhara Uluslararası Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Şarif Barotov, üniversitenin faaliyetleri hakkında bilgi vererek, etkinliğin Türk dünyasının entegrasyonu açısından önemli olduğunu belirtti.

Sempozyum Düzenleme Kurulu Başkanı ve Kafkas Üniversitesi Ebu'l-Hasan Harakani Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Doç. Dr. Muhammed Alparslan Kartal da sempozyumun Türk dünyasına hizmet amacı taşıdığını belirterek, akademik işbirliğinin güçlendirilmesinde bu tür organizasyonların önemli rol oynadığını kaydetti.

Taşkent Büyükelçiliği İletişim Müşaviri Prof. Dr. Mehmet Yüce ise Türk devletlerinin ortak tarihine değinerek, kültürel mirasın yaşatılmasının yanı sıra bilim ve teknoloji alanındaki gelişme ve yeniliklere ayak uydurmanın da büyük önem arz ettiğini dile getirdi.

Bazı akademisyenlerin çevrim içi olarak da yer aldığı sempozyum kapsamında 'dil ve eğitim, kültür ve edebiyat, tarih ve toplumsal yapılar, ekonomi ve entegrasyon, Türk kültüründe edebiyat, sanat ve gelenekler ile Türk dünyasında dini ilimler, fıkıh ve din eğitimi' başlıklarıyla farklı oturumlar tertip edildi.

50'ye yakın bildirinin sunulduğu oturumlarda Türk dünyasının ortak kültürel değerleri dil, edebiyat, folklor, tarih, din ve toplumsal hafıza ekseninde değerlendirilirken, disiplinler arası yaklaşımlarla bilimsel tartışmalar gerçekleştirildi.

Sempozyumda öğrenciler tarafından Özbek kültürünü tanıtan gösteriler sunuldu.

Özbekistan Dışişleri Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada, ABD-İran arasındaki geçici ateşkesin, bölgedeki gerilimin azaltılması ve siyasi-diplomatik diyaloğun yeniden tesis edilmesi açısından önemli bir adım olduğu vurgulandı.

Açıklamada, tüm taraflara itidal çağrısı yapılarak, durumun yeniden tırmanmasına yol açabilecek her türlü eylemden kaçınılması gerektiği kaydedildi.

Tarafların kalıcı barış ve istikrarın sağlanması amacıyla yapıcı diyalog ve işbirliğini sürdürmesi gerektiği belirtilen açıklamada, Özbekistan'ın çatışmaların yalnızca barışçıl yollarla ve Birleşmiş Milletler Antlaşması ilkeleri doğrultusunda çözülmesi yönündeki tutumunu yinelediği ifade edildi.

Toplantıda Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Genel Sekreteri Büyükelçi Kubanıçbek Ömüraliyev, Türkiye Uzay Ajansı Başkanı Yusuf Kıraç, TÜRKSAT AŞ Genel Müdürü Ahmet Hamdi Atalay ve astronot Alper Gezeravcı da yer aldı.

Orta Avrasya'da uzay ekosisteminin gelişimini destekleyen önemli uluslararası platformlardan biri olarak öne çıkan etkinliğin açılışında konuşan Ömüraliyev, uzayın artık sadece bilimsel keşif alanı olmaktan çıkarak ekonomik kalkınma, teknolojik ilerleme ve stratejik ortaklıkların önemli bir unsuru haline geldiğini belirtti.

Ömüraliyev, bölgenin güçlü bilimsel altyapı, gelişen teknolojik kapasite ve genç nüfusuyla uzay çalışmalarında önemli bir potansiyele sahip olduğunu ifade ederek, üye ülkelerin bu alandaki işbirliğini stratejik öncelik haline getirdiğini dile getirdi.

Konferans kapsamında yürütülen ortak girişimlere de değinen Ömüraliyev, ortak uydu projelerinin bölgesel işbirliğinin somut bir göstergesi olduğunu vurgulayarak, 'Bu projeler, diyalogdan somut uygulamalara geçişte önemli bir adım niteliği taşıyor.' dedi.

Ömüraliyev, uzay alanında sürdürülebilir ilerleme için bölgesel koordinasyonun artırılması, araştırma ve geliştirme yatırımlarının genişletilmesi, veri paylaşım mekanizmalarının güçlendirilmesi ve uzay sanayisinin desteklenmesi gerektiğinin altını çizdi.

Orta Avrasya'da uzayın geleceğinin bireysel çabalardan ziyade ortak hareket ve yenilikçi işbirlikleriyle şekilleneceğini söyleyen Ömüraliyev, bölge ülkelerinin küresel uzay çalışmalarında yalnızca katılımcı değil, aynı zamanda öncü bir rol üstlenmesi gerektiğine dikkati çekti.

Uzayda işbirliği barış ve kalkınmayı güçlendirir

Türkiye Uzay Ajansı Başkanı Kıraç da Orta Asya'nın bilim tarihinde önemli bir yere sahip olduğunu vurgulayarak, bölgede yetişen Muhammed el-Harezmi, Ebu Reyhan Biruni ve Uluğ Bey gibi büyük alimlerin çalışmalarının çağdaş bilimin temelini oluşturduğunu ifade etti.

Uzayın ülkeleri ortak hedefler etrafında bir araya getiren özel bir alan olduğunu belirten Kıraç, 'Hiçbir ülke uzayı tek başına keşfedemez ancak birlikte çalışarak bilgi, deneyim ve teknolojiyi paylaşabiliriz.' diye konuştu.

Kıraç, uzay alanında uluslararası işbirliğinin yalnızca teknolojik gelişim değil, aynı zamanda küresel barış ve sürdürülebilir kalkınma açısından da kritik rol oynadığına işaret ederek, Türkiye Uzay Ajansı olarak uzay çalışmalarını yalnızca teknolojiyle sınırlı görmediklerini, bu alanın eğitim, inovasyon ve uluslararası işbirliğini de kapsadığını dile getirdi.

Uzay teknolojilerinin iletişimden tarıma, afet yönetiminden bilimsel araştırmalara kadar birçok alanda fayda sağladığına değinen Kıraç, Türkiye'nin bu doğrultuda çalışmalarını sürdürdüğünü aktardı.

Kıraç, uzay çalışmalarının ekonomik kalkınma, bilimsel ilerleme ve bölgesel istikrar açısından önemli fırsatlar sunduğunu söyleyerek, Türkiye'nin bu alanda dost ve kardeş ülkelerle işbirliğini geliştirmeye hazır olduğunu vurguladı.

'Uzayda izi olanın dünyada sözü olur'

TÜRKSAT AŞ Genel Müdürü Atalay da bugün burada ülkeler arasındaki ortaklığı, çağımızın en stratejik alanlarından biri olan uzay alanına taşımak için bulunduklarını belirterek, 'Türkiye'de şöyle bir söz vardır, 'uzayda izi olanın, dünyada sözü olur.'' ifadesini kullandı.

Bugün uzayın artık 'uzak bir alan' olmaktan çıktığını dile getiren Atalay, uzayın, bölgenin geleceğinin şekillendiği bir alan olduğuna işaret etti.

Atalay, Orta Avrasya'nın yalnızca coğrafi bir bölge değil, doğu ile batıyı, kuzey ile güneyi, gelenek ile inovasyonu birbirine bağlayan stratejik bir köprü olduğunu vurgulayarak, bu potansiyelin bölge ülkeleri arasındaki işbirliğiyle daha da güçlenmekte olduğunu söyledi.

Bölgenin uzay destekli bir ekonomik ve teknolojik merkeze dönüşmesi için tarihi fırsata sahip olduğuna dikkati çeken Atalay, Türkiye olarak, uzayın geleceğinin ülkelerin tek başlarına değil, kapsayıcı bölgesel işbirlikleri, güvene dayalı ortaklıklar ve paylaşılan kabiliyetler sayesinde şekilleneceğinin altını çizdi.

Atalay ayrıca, Türkiye'nin bu alandaki 40 yılı aşkın tecrübesini Orta Asya ülkeleriyle paylaşmaya hazır olduğunu da sözlerine ekledi.

Özbekistan Cumhurbaşkanlığı Basın Ofisinden yapılan açıklamada, ülkede kutlanacak Ramazan ve Nevruz bayramları kapsamında, 'işledikleri suçtan pişman olan ve düzelme yoluna giren mahkumların' affedilmesine ilişkin kararname imzalandığı bildirildi.

Kararnameye göre, af kapsamında 223 hükümlü tahliye edilecek, 169 hükümlünün ise ceza süreleri kısaltılacak.

Açıklamada, affedilenler arasında 24 yasa dışı örgüt mensubu, 60 yaş üstü 14 kişi, 26 kadın ile 3 yabancı uyruklunun bulunduğu bildirildi.

Ülkede son olarak Aralık 2025'te, anayasanın kabul edilişinin 33. yılı dolayısıyla Cumhurbaşkanı Mirziyoyev tarafından imzalanan kararnameyle 615 mahkum affedilmişti.

Özbekistan'da Cumhurbaşkanı tarafından, ulusal ve dini bayramlar dolayısıyla 'işledikleri suçtan pişman olan ve düzelme yoluna giren' mahkumlar için af ilan ediliyor.

Özbekistan Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, hükümet tarafından gönderilen insani yardım malzemelerinin birkaç kamyonla Türkmenistan üzerinden kara yoluyla İran'a ulaştırıldığı bildirildi.

Açıklamada un, pirinç, şeker, makarna, ayçiçek yağı ve konserve gibi temel gıda ürünlerinin yanı sıra ilaç ve tıbbi malzemelerin yer aldığı insani yardımların Özbek yetkililer tarafından İran tarafına teslim edildiği belirtildi.

İnsani yardımları teslim alan İranlı yetkililer, Özbekistan hükümeti ve Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev'e teşekkür ederken, bu yardımların iki ülke arasındaki dostluk, dayanışma ve karşılıklı destek geleneğinin bir göstergesi olduğunu ifade etti.

Özbekistan Milli İstatistik Komitesi, 2025'te Türkiye'yi ziyaret eden Özbekistan vatandaşlarının sayısını açıkladı.

Söz konusu verilere göre, geçen sene 268 bin 976 Özbekistan vatandaşı Türkiye'yi ziyaret etti, Türkiye'ye gelen Özbek vatandaşı sayısı da 2024'e göre yüzde 17,4 artış göstererek 39 bin 400 kişi olarak kayıtlara geçti.

Özbekistan vatandaşlarının 201 bin 838'i turizm amaçlı, 58 bin 983'ü akraba ziyareti için, 3 bin 704'ü tedavi için, 2 bin 496'sı eğitim amaçlı Türkiye'de bulundu.

2023'te 188 bine yakın Özbekistan vatandaşı Türkiye'yi ziyaret ederken, 2024'te bu rakam yüzde 22 artışla 229 bin 300'e ulaşmıştı.

Ramazan ayının yarın başlayacağı Özbekistan'da bulunan tüm camilerde temizlik ve çevre düzenlemeleri yapılarak ramazan için hazır hale getirildi. Ülkenin farklı bölgelerinde ramazan öncesinde birçok yeni cami ibadete açılırken, bazılarında ise onarım çalışmaları yapıldı.

Özbekistan Müslümanları Dini İdaresi yetkilileri, ramazan hazırlıklarını yerinde incelemek amacıyla teravih namazı kılınacak camilere giderek, buralardaki temizlik ve çevre düzenlemelerini gözden geçirdi.

Ülkedeki camilerde teravih namazları ve Kur'an-ı Kerim hatimleri için gerekli organizasyonlar gerçekleştirilirken, ramazan hazırlıkları yapılan yaklaşık 2 bin 200 caminin tamamında bu akşam ilk teravih namazı kılınacak.

Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, ramazan öncesinde ilgili devlet kurumlarının yetkilileri ile toplantı yaparak vatandaşların bu ayı huzur içinde geçirmeleri için gerekli tedbirlerin alınmasını istedi.

Mirziyoyev, bu ayda ihtiyaç sahibi ailelerin desteklenmesi ve toplumda dayanışma ortamının güçlendirilmesi amacıyla 'Ramazan, merhamet ve dayanışma ayı' sloganı ile farklı etkinliklerin düzenlenmesi talimatını verdi. Mirziyoyev, bu çerçevede ihtiyaç sahibi ailelerin maddi olarak desteklenmesi, bu aile bireylerinin tedavi ve ameliyat masraflarının karşılanması amacıyla hükümet tarafından 8,5 milyon dolar kaynak ayrılmasına karar verdi.

Ülkedeki yaklaşık 2 bin camide Kur'an-ı Kerim hatmedilecek

Özbekistan Müslümanları Dini İdaresi yetkilileri, AA muhabirine yaptığı açıklamada, ülkedeki hafızlarla ramazan öncesinde toplantılar yapıldığını söyledi.

Yetkililer, bu toplantılarda Kur'an-ı Kerim'i hatmedecek hafızlara kutsal ayın manevi atmosferinin en iyi şekilde yaşatılması ve vatandaşlara ramazanın önemi konusunda bilgilendirme yapılması yönünde tavsiyelerde bulunulduğunu belirtti.

Ramazan ayı boyunca yaklaşık 2 bin camide Kur'an-ı Kerim'in hatmedileceğini kaydeden yetkililer, bu kapsamda Özbekistan Müslümanları Dini İdaresi tarafından 3 bin 500'den fazla hafızın görevlendirildiğini vurguladı.

Yetkililer, ayrıca gelen talepler doğrultusunda birçok Özbek hafızın ramazan boyunca teravih namazlarında Kur'an-ı Kerim'i hatmetmek üzere başka ülkelere gönderildiğini aktardı.

İdare bünyesinde vatandaşların ramazanla ilgili sorularını yanıtlamak amacıyla bir çağrı merkezi kurulduğunu söyleyen Özbek yetkililer, 24 saat hizmet verecek merkez aracılığıyla oruç, zekat ve diğer dini konularda bilgi verileceğini dile getirdi.

Bu arada özellikle büyük şehirlerde teravih namazlarının kılınacağı camilerin çevresindeki caddelerde trafik düzenlemeleri yapılacağı duyurulurken, başkent Taşkent'te teravih namazı kılınacak camilerin bulunduğu caddelerin trafik güvenliğinin sağlanması amacıyla akşam saatlerinde geçici olarak araç trafiğine kapatılacağı belirtildi.

Öte yandan, Taşkent başta olmak üzere büyük şehirlerde ramazan öncesi alışveriş hareketliliği dikkati çekti. Vatandaşların iftar ve sahur hazırlıkları için pazar yerleri ve gıda satış noktalarına yöneldiği gözlendi.

Taşkent'teki bir pazarda manav olan Rustam Taşmatov, yaptığı açıklamada, ramazan öncesinde alışverişlerin arttığını belirterek, buna göre hazırlık yaptıklarını ve sattıkları meyve çeşitlerini artırdıklarını kaydetti.

Taşmatov, ramazan boyunca çalışma saatlerini yeniden düzenlediklerini vurgulayarak, oruçluların ihtiyaçlarını karşılamak ve uygun saatlerde hizmet vermek için özen gösterdiklerini de söyledi.

Deniz ürünleri tüketiminin düşük olması, iyot açısından fakir toprak yapısı ve iyotlu tuz kullanımındaki yetersizlikler, iyot eksikliğinin yaygın görülmesinde başlıca etkenler arasında gösteriliyor. İthal edilen bazı deniz ürünlerine rağmen kişi başına iyot alımının, Dünya Sağlık Örgütü'nün önerdiği seviyelerin altında kaldığı ifade ediliyor.

İyot eksikliğiyle mücadele kapsamında hükümet tarafından sistemli çalışmalar yürütülürken, ülkede iyot yetersizliğine bağlı hastalıkların önlenmesi amacıyla yürürlüğe giren 'İyot Yetersizliği Hastalıklarının Önlenmesine İlişkin Yasa', iyotlu tuz ve iyotla zenginleştirilmiş gıda ürünlerinin üretimi ve işlenmesinde standartlara uyulmasını zorunlu kılıyor.

Yasa kapsamında, iyotlu tuz ile iyotla zenginleştirilmiş gıda ürünlerini üreten ve işleyen tüm işletmelerin ulusal ve teknik standartlara uygun faaliyet göstermesi şart koşuluyor. Üretimden paketlemeye, depolamadan satışa kadar tüm aşamalar devlet denetimi altında yürütülüyor.

Bu düzenleme ile halkın günlük iyot ihtiyacının güvenli ve düzenli şekilde karşılanması amaçlanırken, özellikle çocuklar, hamile ve emziren kadınlar ile risk grubundaki bireylerin korunması hedefleniyor.

Nüfusun yaklaşık yüzde 30'unda iyot eksikliği görülüyor

Bilimsel çalışmalara göre Özbekistan genelinde nüfusun yaklaşık yüzde 30'unda farklı derecelerde iyot eksikliği bulunuyor. Bazı bölgelerde bu oranın daha yüksek olduğu, riskin özellikle çocuklar ve kadınlar arasında yoğunlaştığı da bilinenler arasında.

İyot eksikliğine bağlı olarak ülkede endemik guatr, hipotiroidizm, tiroid bezinde yapısal bozukluklar ile çocuklarda zihinsel ve fiziksel gelişim geriliği gibi sağlık sorunları görülebiliyor. Özellikle hamile ve emziren kadınlarda iyot yetersizliği, anne ve bebek sağlığı üzerinde olumsuz sonuçlara yol açıyor.

Organik iyotlu un mamulleri yeni bir yaklaşım sunuyor

Bu tablo karşısında Özbek bilim insanları, iyot eksikliğine karşı yerli ve sürdürülebilir çözümler geliştirmeye yönelik çalışmalara devam ederken, sağlık bilimleri uzmanı Dr. Şükrane Saidova ve ekibi tarafından geliştirilen biyoteknoloji temelli çalışmalar, iyot eksikliğiyle mücadelede yeni bir yaklaşım sunuyor.

Saidova'nın 2019 yılında yerel hammaddelerle geliştirdiği organik iyotla zenginleştirilmiş gıda ürünleri, özellikle çocukların ve toplumun genel sağlığını desteklemeyi amaçlıyor.

İyotla zenginleştirilmiş un ve un mamullerinin üretildiği fabrika kuruldu

AA muhabirine konuşan Saidova, Özbekistan'ın coğrafi konumunun iyot eksikliğinde etkili olduğunu belirterek, 'Ülkemiz deniz ve okyanuslardan uzakta yer alıyor. Bu nedenle halk arasında iyot eksikliği yaygın görülüyor. İyotlu tuz üretiliyor ancak araştırmalar bunun insanın günlük iyot ihtiyacını tam olarak karşılamadığını gösteriyor.' dedi.

İyotlu tuzda bulunan iyodun vücutta yeterince tutulamadığını ifade eden Saidova, organik iyodun emiliminin daha yüksek olduğunu ve organik ürünlerde iyodun vücuda sinmesine yardımcı olan mikro elementlerin bulunduğunu söyledi.

Saidova, Almanya'daki laboratuvarlarda yapılan testlerde organik iyodun un ve un ürünlerinde kaybolmadığının bilimsel olarak kanıtlandığını aktardı.

Organik ürünlerden elde edilen iyotla zenginleştirilen un ve un mamullerini üretme tekniğinin 2019 yılında Özbekistan'daki ilgili kurumlar tarafından patentle tescil edildiğini anımsatan Saidova, 159 ülkede geçerli uluslararası patent başvurularının da sürdüğünü bildirdi.

Bu çalışmaların ardından 2022 yılında iyotla zenginleştirilmiş un ve un mamullerinin üretildiği bir fabrika kurduklarını belirten Saidova, Kazakistan'dan ithal edilen buğdayın una dönüştürüldüğü tesiste, unun yanı sıra bisküvi, baharat ve şekerleme gibi günlük tüketimi yaygın ürünlerin de iyotla zenginleştirilerek üretildiğini kaydetti.

Saidova, fabrikanın, Bağımsız Devletler Topluluğu ülkeleri arasında organik iyotla zenginleştirilmiş fonksiyonel gıda üreten ilk tesis olma özelliğini taşıdığına dikkati çekerken, 'Organik iyotla zenginleştirilen un ve un ürünleri iyot eksikliğine bağlı hastalıkların önlenmesine büyük ölçüde katkı sağlayabilir.' ifadesini kullandı.

Un ve un ürünleri tüketimi yoluyla iyot eksikliğinin giderilmesinin daha kolay olabileceğini savunan Saidova, 'İyot ilaç olarak alınabilir ama insan ilacı unutabilir. Ekmek yemeyi ise unutmaz.' diye konuştu.

Özbekistan'da ilk büyükelçiliği açan ülke Türkiye oldu. Türkiye'nin Taşkent Büyükelçiliği Nisan 1992'de, Özbekistan'ın Ankara Büyükelçiliği ise Ocak 1993'te faaliyete geçti.

Özbekistan'ın bağımsızlığını kazanmasının ardından geçen yaklaşık 24 yıllık süreçte, iki ülke ilişkilerinde çeşitli nedenlerle inişli çıkışlı dönemler yaşandı.

Jeostratejik konumu, köklü tarihi, zengin kültürel mirası, ekonomik potansiyeli, 38 milyonu aşan nüfusu ve Orta Asya'daki tüm ülkelerle ortak sınırlara sahip olması nedeniyle bölgenin kilit ülkelerinden olan Özbekistan ile Türkiye arasındaki ilişkilerde yeni dönem, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Kasım 2016'da Semerkant'a yaptığı ziyaretle başladı.

Erdoğan'ın bu ziyareti sırasında Özbekistan Cumhurbaşkanı Mirziyoyev ile gerçekleştirdiği görüşmelerle ikili ilişkiler canlandırıldı ve yeni bir ivme kazandı. Bunun ardından Mirziyoyev, Ekim 2017'de Cumhurbaşkanı sıfatıyla 21 yıl aradan sonra Türkiye'yi ziyaret eden en üst düzey Özbek yetkili oldu.

İlişkiler yüksek düzeyli stratejik ortaklık seviyesine çıkarıldı

İki ülke cumhurbaşkanları arasındaki yakın dostluk ve güçlü siyasi irade doğrultusunda, Türkiye-Özbekistan ilişkileri 2017'de stratejik ortaklık seviyesine yükseltildi. Uzun yıllar düzenlenemeyen Türkiye-Özbekistan Karma Ekonomik Komisyonu Toplantıları yeniden yapılmaya başlandı.

2018'de iki liderin başkanlığında Türkiye-Özbekistan Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi kuruldu. Konseyin ilk toplantısı Şubat 2020'de Ankara'da, ikinci toplantısı ise Mart 2022'de Taşkent'te gerçekleştirildi.

Son yıllarda iki ülke arasında üst düzey karşılıklı ziyaretler ve temaslar yoğunlaşırken, iki cumhurbaşkanı son üç yılda dört kez karşılıklı ziyaretlerde bulundu.

Son olarak Özbekistan Cumhurbaşkanı Mirziyoyev, Haziran 2024'te resmi ziyaret kapsamında Ankara'ya gitti. Ziyaret sırasında, Türkiye-Özbekistan Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi'nin üçüncü toplantısı düzenlendi.

Toplantıda, Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Mirziyoyev tarafından kapsamlı stratejik ortaklık ilişkilerinin derinleştirilmesini öngören 'Kapsamlı Stratejik Ortaklığın Derinleştirilmesine İlişkin Ortak Bildiri' imzalanırken, farklı alanlarda işbirliğini kapsayan 20'ye yakın anlaşmaya da imza atıldı.

Geçen hafta Ankara'da Türkiye-Özbekistan Ortak Stratejik Planlama Grubu Dördüncü Toplantısı ile iki ülkenin dışişleri, içişleri ve savunma bakanları ile istihbarat başkanlarının katılımıyla Türkiye-Özbekistan 4+4 Mekanizması Birinci Toplantısı tertip edildi.

Cumhurbaşkanı Mirziyoyev'in bugün Ankara'ya yapacağı ziyaret kapsamında Türkiye-Özbekistan Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi'nin dördüncü toplantısının da gerçekleştirilmesi öngörülüyor. Ziyaret sırasında imzalanacak yeni anlaşmalarla, iki ülke arasındaki yüksek düzeyli stratejik ortaklık ilişkilerinin daha da güçlendirilmesi hedefleniyor.

Mirziyoyev'in ziyareti kapsamında ayrıca Özbekistan hükümetinin ilk kez yurt dışında açacağı okulun temel atma ve Özbek hükümetince Hatay'daki depremzedeler için inşa edilen konutların teslim törenlerinin de yapılması planlanıyor.

Türkiye, Özbekistan'ın en büyük 4. ticari ortağı

Türkiye ile Özbekistan arasındaki ticari ilişkilerde de son yıllarda önemli bir ivme yakalandı. 2016'da 1 milyar 242 milyon dolar olan ikili ticaret hacmi, 2025'te 3 milyar doları aştı. Taraflar, bu rakamın kısa vadede 5 milyar, uzun vadede ise 10 milyar dolara çıkarılmasını hedefliyor.

Türkiye, Özbekistan'ın dış ticaretinde yüzde 3,7'lik payla en büyük dördüncü ticari ortağı konumuna yükseldi.

Türkiye'nin Özbekistan'a 2025 yılındaki ihracatı 1 milyar 888 milyon 100 bin dolar olurken, Özbekistan'dan ithalatı 1 milyar 136 milyon 400 bin dolar olarak kayıtlara geçti.

Türkiye, Özbekistan'a başta makine, elektronik eşya, mobilya ve aydınlatma cihazları, prefabrik yapılar, motorlu kara taşıtları, tekstil, gıda ve tüketim ürünleri ihraç ederken, Özbekistan'dan plastik mamuller, bakır, çinko ve pamuk ipliği ithal ediyor.

Özbekistan, 'kara gün dostu' olduğunu gösterdi

Türkiye'de Şubat 2023'te meydana gelen depremlerin ardından Özbekistan, iki ülke arasındaki güçlü ilişkilerin bir yansıması olarak hızlı bir dayanışma örneği sergileyerek 'kara gün dostu' olduğunu gösterdi.

Depremin hemen ardından arama kurtarma ve sağlık ekiplerini Türkiye'ye gönderen Özbekistan, yaklaşık 700 ton yardım malzemesi ulaştırdı. Ayrıca çok sayıda Özbekistan vatandaşı afet bölgelerinde gönüllü olarak çalışmalara katıldı.

Özbekistan hükümeti tarafından, Hatay'da depremzedeler için 306 daireden oluşan konut projesinin inşasına başlandı.

Eğitim alanındaki işbirliği hızla gelişiyor

İki ülke arasında eğitim, sağlık ve kültür alanlarındaki işbirliği de son dönemde önemli ölçüde gelişti. Bu kapsamda sağlık ve eğitim forumları düzenlenirken, somut projeler hayata geçirildi.

Halen Özbekistan'da TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Taşkent Şubesi, Buhara'da Sağlık Bilimleri Üniversitesi İbni Sina Tıp Fakültesi ve Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu, Semerkant'ta SBÜ Tıp Fakültesi ile Taşkent'te SBÜ Hemşirelik Akademisi faaliyet gösteriyor.

Ayrıca Taşkent'te Yunus Emre Türk Kültür Merkezi hizmet verirken, Semerkant İnşaat ve Mimarlık Üniversitesi'nde Türk akademisyen rektörlük görevini yürütüyor.

Geçen yıl Taşkent'te faaliyete geçen Uluslararası Türk Devletleri Üniversitesi'nde ise İstanbul Teknik Üniversitesi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Hacettepe Üniversitesi ve Ege Üniversitesi müfredatlarına göre mühendislik, bilişim, sağlık ve tarım programlarında eğitim veriliyor.

Haftada 100'e yakın tarifeli uçak seferi

Mirziyoyev'in göreve gelmesinin ardından vize konusunda da önemli kolaylıklar sağlandı. 2018'de Türk vatandaşlarına 30 günlük vize muafiyeti tanınmasının ardından karşılıklı ziyaretlerde ciddi artış yaşandı.

2016'da yaklaşık 150 bin olan Türkiye'ye giden Özbekistanlı sayısı son yıllarda 500 bine yaklaştı. İki ülke arasında 2016'ya kadar haftada 5 olan tarifeli uçak seferleri ise 100'e yaklaştı.

Karşılıklı ilişkilerin gelişmesiyle iki ülke hava yolu şirketlerinin uçuş düzenlediği güzergahların sayısı da çoğaldı. Taşkent-İstanbul hattının yanı sıra Ankara, İzmir ve Trabzon ile Semerkant, Buhara, Ürgenç, Namangan ve Fergana arasında da uçuşlar gerçekleştiriliyor.

Geçen yıl iki ülke arasında imzalanan Turizm Alanında Niyet Protokolü ve Eylem Planı ile uçak seferlerinin artırılması ve karşılıklı ziyaretçi sayısının 1 milyona çıkarılması hedefleniyor.

Özbekistan Cumhurbaşkanlığı Ofisinden yapılan açıklamaya göre, Milli Güvenlik Kurulu toplantısında Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev'e bilgi veren Kurbanov, ülkedeki sınır koruma birliklerinin çağdaş teknolojilerle donatılmasına ilişkin çalışmaları anlattı.

Kurbanov, sınır koruma birlikleri bünyesinde Bayraktar İHA'larla donatılan özel bir birimin oluşturulduğunu belirterek 'Bayraktar insansız hava araçlarıyla donatılan yeni bir özel birim devreye alındı.' dedi.

Kasım 2023'te Cumhurbaşkanı Mirziyoyev'in, Afganistan sınırında bulunan Surhanderya'daki bir askeri birliğe yaptığı ziyaret sırasında, Bayraktar TB2 İHA uçuşları gösterilmişti ancak bugüne kadar Özbek makamlarınca Bayraktar İHA'larının alındığına ilişkin herhangi bir açıklama yapılmamıştı.​​​​​​​