Milli İstihbarat Akademisi’nin ağustos ayında yayımladığı bir raporda, Türkiye'nin mevcut sığınak altyapısının yeni tehditlere karşı yetersiz kaldığı değerlendirmesinde bulunmuştu. İran-İsrail arasında yaşanan, ‘’12 Gün Savaşı ve Türkiye İçin Dersler’’ başlıklı raporda, dikkat çeken önemli bir başlık ise sivil savunmanın önemine yapılan vurgu oldu. Modern savaşlarda cephe gerisinin artık doğrudan hedef olduğunu ve sivil savunmanın lüks değil bir zorunluluk olduğu gerçeği, raporda belirtildi. Raporda ayrıca; Türkiye genelini kapsayan erken uyarı sistemlerinin kurulması, büyük şehirlerde nitelikli ve erişilebilir sığınakların inşa edilmesi, halkın bilinçlendirilmesi ve sivil savunmanın kurumsal kapasitesinin daha güçlü hâle getirilmesi hedeflendi.
Bu çerçevede, olası askerî tehditler ve kriz senaryolarına karşı toplumun can güvenliğini sağlamak ve savaşın etkilerini en aza indirmek amacıyla 7 Kasım'da Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren düzenlemeyle mevcut sığınaklara denetim şartı ve yeni standartlar getirildi.
Sığınaklar; savaş, hava saldırısı, nükleer, biyolojik ve kimyasal tehditler sırasında halkın can güvenliğini sağlamak, panik ve kayıpları azaltmak amacıyla inşa edilen, geçici ve güvenli korunma alanlarıdır.
Yönetmelikte, Göze Çarpan Yenilikler:
Yeni yönetmelik değişikliği ile yeni inşa edilecek yapılara kapasitelerine göre sığınak yapma zorunluluğu getirildi. Toplam bağımsız bölüm sayısı 10 ve üzeri olan konutlar, yatak sayısı 50’den fazla olan yurt, koğuş, otel ile diğer konaklama tesisleri, yatak sayısı 25’ten fazla olan engelli, yaşlı, çocuk sürekli bakımevleri, yataklı sağlık tesisleri, emsal hesabına konu alanı 2000 metrekareden fazla olan her türlü imalat ve sanayi tesislerinde sığınak yapılması zorunlu olacak. Ayrıca resmi yapılardan emsal hesabına dahil alanı 1000 metrekare ve üzeri olan tüm yapılara sığınak yapma zorunluluğu getirildi.
Stadyumlara ve Okullara Yeni Şartlar Getirildi:
Yeni yapılacak 5000 kişi ve üzeri seyirci kapasitesine sahip Stadyum ve benzeri açık ve kapalı spor tesislerine sığınak zorunluluğu getirilerek, yapılacak sığınakların kişi sayısı seyirci kapasitesinin en az %3’ü olarak hesaplandı. Yönetmelik kapsamında eğitim yapılarında sığınak yapımına ekstra şartlar eklendi. Bina içinde kalacak olan sığınakların, tavan döşemesinin en az 20 cm ve duvarları en az 30 cm kalınlığında betonarme olarak inşa edilmesi zorunlu hale getirildi.
Metro Tünelleri, Millet Bahçeleri Sığınak Şartlarına Uygun Düzenlenecek
Yeni yapılacak olan metro hattı tünellerinin planlama dahilinde genel sığınak vasfında olacak şekilde projelendirilmesi, mevcutların ise eksikliklerinin giderilerek sığınak vasfında olacak şekilde düzenlenmesi zorunluluğu getirildi.
AVM’ler ile bölge, genel ve ticari otoparkların tabii veya tesviye edilmiş zemin altında kalan bodrum katlarındaki otopark katlarının sığınak vasfında yapılması zorunluluğu getirildi. Mevcutların ise en geç 31 Aralık 2028’e kadar sığınak kullanımına uygun hale getirilmesi zorunlu tutuldu.
Kamu Binalarının Sığınaklarına Ek Önlemler
Kamu binalarında yer alan sığınaklarda, en az 24 saat boyunca kesintisiz elektrik sağlayabilecek kapasitede jeneratörlerin kurulması, uydu telefonu kullanılabilecek, Wi-Fi erişim noktalarının oluşturulması da zorunlu hale getirilmektedir. Sığınakların batarya destekli LED aydınlatma, sabit telefon, radyo ve harici görüntülü iletişim ile haber alma cihazlarıyla donatılması öngörülmektedir. Ayrıca 100 metrekarenin üzerindeki sığınaklarda, içinde bir lavabo ve elektrikli pişirme ünitesi bulunan, en az 2,30 metrekare büyüklüğünde bir mutfak nişi yapılması şart koşulmaktadır Yine yangın söndürme tüpü ve ilk yardım dolabıda zorunlu kılınmıştır.
Sığınak Ruhsatları AFAD’a Bildirilecek
Mevcut, yeni yapılacak ve tadilata konu olacak sığınaklara dair kayıtların ruhsatı İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü’ne bildirilmesi zorunluğu getirildi. Bu sayede Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı’nın olası afet ve acil durum zamanlarında ülke genelinde planlama ve koordinasyon yapması kolaylaşacak.
Sığınaklarda Yöneticiler Sorumlu Olacak
Sığınakların, barış zamanı kullanımına imkân tanınırken, bakımı ve acil durum için her an kullanıma hazır halde tutulmasına dair sorumluluk bina yöneticisine verildi.
Kesintisiz Yayın İçin Ek Tedbirler Alınacak
TRT, acil durumlarda yer üstü ve yeraltı, özel veya genel nitelikli her türlü sığınakta kesintisiz yayın yapmak üzere gereken tedbirleri alması, buna uygun kurumsal hizmete dönük özel sığınaklarını inşa etmesi zorunluluğu da yönetmelikte yer aldı.
Bir Yıl İçinde Tüm Sığınaklar Denetlenecek
Yönetmeliğe getirilen geçici madde ile ilgili idaresi tarafından mevcutta bulunan tüm özel veya genel sığınakların en geç bir yıl içerisinde denetimlerinin tamamlanması, kullanıma hazır halde olmadığı tespit edilen sığınakların yönetmeliğin 14. maddesine göre işlem yapılarak mevzuata uygun hale getirilmesi zorunlu tutuldu.
Savaş konseptinin değiştiği günümüzde, artan tehditler karşısında, sivil halkın can güvenliğini sağlamak, barınma, iletişim ve temel ihtiyaçların karşılanmasını temin ederek güçlü bir sivil Savunma yapısının kurulması gereklidir. Yeni yönetmelikle, sığınaklar kriz ve savaş anlarında sivil halk için hayat kurtaran güvenli alanlar hâline getirilmektedir.