YABANCILAŞTIRMA EFEKTİ

0

Tiyatrolar bir zamanlar, egemen sınıfların işine geldiğigibi dünyaya bakmasını seyircilere öğreten kurumlardı. Egemen sınıflar bir türlü aralarında uzlaşamadığı için, tiyatro da sergilenen dünyada, birbirlerini değişik görünümlerle ifade etmekteydiler. Egemenlik üzerinde hak iddia eden ve egemenliği eline geçirmiş olan taraf, tiyatro oyunlarında sahnelerde etkinliğini göstermekteydi. Fakat bir vakitler insanların dünyayı algılaması ve anlaması için indirek yollardan ifade biçimi bulan tiyatro oyunları ve politik tiyatrolar da vardı. Bazı politik tiyatrolarda da "yabancılaştırma efekti" bir yöntem olarak kullanılmaktaydı. Bu yöntem, genellikle seyircinin gerçeklik algısını yitirmemesi için tercih edilmekteydi. Tiyatronun sunmuş olduğu büyülü oratmın dışına taşımak için oyuncuların ansızın yaptığı eylemler yer almaktaydı. Yabancılaştırma efektinin kullanıldığı tiyatro oyunlarında seyirciler, tiyatro oyuncularının ansızın yapmış olduğu efektlerle gerçek dünyaya davet edilmekteydi.
Tiyatro, toplumun aynası olarak hayatın içinde varlığını sürdürmekteydi. Bir vakitler egemen güçlerin kendilerini ifade ettikleri tiyatroların yerine geçebilecek bir çok araç var. Televizyon, Böylece şimdi egemen güçleri ifade eden bir çok televizyon kanalı, sosyal medya ve gazeteler var. Medyanın sunduğu enformasyon, insanların olayları farklı bir cihetle değerlendirmesine neden olabilmektedir. Bu enformasyonun sunumu yapılırken, yanlış veya doğru olması önemli değildir. Önemli olan, seyircinin veya sosyal takipçilerin var olmayan bir durumun içerisine bir şekilde çekilmeye çalışılmasıdır. Netice itibari ile, kişilerin medya aracılığı ile sunulan bilgi karşısında çok fazla etkilenmekte ve bu yüzden bireylerin ruh sağlığı bozulmaktadır. İnsanlar toplum içinde yaşarken birbirlerine olan güven duygularını çok kısa zamanda yitirebilmektedir. Egemen gücün elinde tuttuğu medyanın etkisi ile toplum 2'ye, 3'e, 5'e bölünebilmektedir. İşte bu yüzden medyada sunulan ve doğru olmayan gerçek dışı bilgilerin insan zihninde süzgecten geçirilebilmesi için yabancılaştırma efektlerine ihtiyaç duyulmaktadır.
ESKİ Çin Tiyatrosunda yabancılaştırma efekti, ustaca kullanılmaktaydı. Bir sanat ürününü seyrederken, seyircinin sanatı bir bütün olarak algılaması ve kendisini normal algılma alışkanlığından koparması anlamına gelmektedir. Yabancılaştırma efektinin yer aldığı tiyatro oyunlarında, kişi büyülü ve gerçek dışı bir alemin içine çekilmez. İşte tam da şu anda yaşadığımız toplum düzeni içerisinde, güvensiz bir dünyada, tehlike ve tehditlerle dolu bir ortamda, gelecekten ümitsiz bir hal içinde yaşamı sürdürme empoze edilmektedir. Bireylerin bağlamından değerlendirildiğinde ise insan neyin yanlış, neyin doğru olduğunu ayırt edemeden bir tür var olma savaşının içinde kendisini yerleştirmeye çalışmaktadır. İşte bu moral bozucu tabloda, insanlar birbirini ya düşman olarak, ya da her an birbirine düşman olabileceğini düşündüğü bir atmosfer içerisinde yaşamakta olduğunu düşünerek, bozuk bir ruh durumu içerisinde hayatını sürdürmektedir. Şu zaman diliminde ülkemizde yaşananlardan ötürü, birilerinin bir tür yabancılaştırma efekti uygulayarak, medya takipçilerinin ve seyircilerinin gerçeklik algılarını tekrar kazandırmalıdırlar. Çünkü bu olup bitenlerden dolayı insanların önce kendilerine ve sonra da dış dünyaya olan güvenleri sarsılmaktadır. İşte bu durum, psikolojik istismarın ta kendisidir.