YAZARLAR

Tüm Yazıları İsmail Güvenç

​​​​​​​Türk-İslam Dünyası Düşerken: İnsan Sermayesi…

09.01.2019 00:02

Daha önce bu köşede “Eğitim, Bilim ve Yükselme” başlıklı dört yazımda toplumların kalkınma ve gelişmesinde bireylerin bilgi ve becerilerinin geliştirilmesi çerçevesinde “Beşeri Sermayenin” önemine dikkat çekmiştim…

Elbette toplumların niçin geri kaldıklarını veya gelişemediklerini açıklamaya çalışan birçok teori vardır. Bu teorilerle Türk-Müslüman ülkelerinin geliş(me)mişliğini açıklamak mümkündür…

Ancak bir akademisyen olarak eğitimin toplumun değişme ve dönüşmesinde önemli olduğunu düşünmekteyim.

Beşeri Sermaye

Beşeri Sermayenin Teorinin temel varsayımlarını (tezlerini) şu şekilde özet olarak hatırlatmak  mümkündür (Şimşek H., 2008. Eğitim Sosyolojisi ve Felsefesi, S: 66):

-Eğitimli insan daha üretkendir.

-Daha üretken birey daha fazla kazanır.

-Daha üretken ve daha fazla kazanan bireylerde oluşan toplumlar daha hızlı kalkınır.

Türk-İslam Dünyası geri mi kaldı

Dünyada Birleşmiş Milletler (BM) üyesi 193 ülke bulunmaktadır. Devlet benzeri özel bölgeler dikkate alındığında bile yeryüzünde 210 ülkeden/devletten bahis etmek mümkündür. Bu ülkeler arasında gelişmiş ülke (GÜ) sayısı 35 kadardır. Türk-Müslüman ülkeleri arasında GÜ sınıfında bir ülke bulunmamaktadır. Dünyada en az gelişmiş ülke sayısı ise 49’dur. Maalesef Türk-Müslüman ülkeleri bu grup içerisinde yer bulmaktadır.

Her ülkede eğitim sistemi/kurumları olmakla birlikte her ülkede bilimsel/teknoloji üretimi yeterince yoktur. Türk-İslam dünyasında da benzer bir durum vardır. Bu ülkelerde insan sermayesi kalkınma ve gelişmeyi sağlamak için yeterli değildir. Özellikle 18. yy ve sonrasında üniversite devriminin gerçekleştirilememesi ihtiyaç duyulan beşeri sermayenin yokluğu ile sonuçlanmıştır. Bu yazımda ise bu yüzyıldan önceki düşüşe dikkat çekmek istiyorum.

Üniversiteler yükselirken

Türk-İslam dünyasının yükseliş ve düşüşünün anlamak için üniversitenin yükselişi/düşüşünü bilmek gerekir.

Dünyada ilk üniversiteler 9-10 yy’da kurulmaya başlamış ve Türk-İslam dünyasında önemli üniversiteler/ilim merkezleri kurulmuştur. Bu merkezlerde 13. yy’a kadar önemli bilim insanları yetişmiş; 13-15 yy arasında (Geçiş dönemi) sınırlı sayıda bilim insanı yetişirken; 15-18 yy arasında edebiyat, tarih alanında iyi örnekler olmakla birlikte fen bilimleri alanında kısır bir dönem olmuştur.

Üniversiteler bu durumda iken aynı dönemlerde Türk-İslam Dünyası’nın siyasal durumu nedir?

Dünyada Türk-İslam toplumları 15 yy. kadar siyasal anlamda yükseliş yaşamış ve son başarılı örnek olarak Osmanlılar dünya siyasetinde belirleyici olmuştur…  

Üniversiteler düşerken.

Birinci Kuşak Üniversiteler 14. yüzyılda bir değişim yaşamaya başlamıştır. Bundan sonra geçiş dönemi olarak adlandırılan yıllar 18. yy’la kadar sürmüştür. Birinci kuşak üniversiteler 17-18 yüzyılda önemli bir paradigma değişiklik yaşamıştır: Ar-Ge üniversiteye girmiştir. Yüksek lisans ve doktora eğitimi önem kazanmıştır. Bu model üniversite eğitimi batıda gelişmiştir… Batıda bu üniversite modeline geçiş yaşanırken 18. yy’ın ortalarında “İkinci Kuşak Üniversite” kurulması düşüncesi/çalışması Osmanlı Devleti’nde de başlamıştır.

Aynı yıllar Türk-İslam Dünyası ise siyasal anlamda duraklama-gerileme dönemine girmiş; rol veren değil rol verilen bir konuma yerleşmiştir. Bu durumu açıklayacak başka faktör yok mudur? Elbette vardır ama temelde eğitim (insan sermayesi) sorunu bulunmaktadır. Kaldı ki, 20-21 yy.’da Nobel Ödülü kazananların sadece 3 tanesinin Türk-İslam Dünyası’ndan çıkması beşeri sermaye yetersizliğinin hala sorun olduğunu göstermektedir.

Sonuç olarak Türk-İslam dünyasının düşüşü ve hala yükselmemesi ile eğitim sistemi (üniversiteler vd) arasında bir paralellik vardır.  

 

Foto Galeri

Türkiye tarihi yayına kilitlendi!

Türkiye'nin en değerli markaları belli oldu! İşte o liste

A Milli Futbol Takımı'na İzlanda'da saygısızlık

Almanya'da camilere saldırı

New York'ta Türk Günü

Video

Daha önce buz tsunamisi görmüş müydünüz?

Trump, röportaj sırasında öksüren birini dışarı attırdı

İşte Milli Muharip Uçağımız!

Mursi'nin son sözleri tarihe geçti

Japonların bina yapımında kullandığı tuğlaya bakın

Günün Manşetleri

Son Haberler

  • 1

    İran ile Rusya arasında bölgeyi etkileyecek kritik anlaşma

  • 2

    Facebook bununla üyelerin cebini boşaltacak

  • 3

    ABD'de Trump'a şok: Adaylıktan çekildi

  • 4

    Askerlik 6 aya düştü: 2 bin TL maaş ödenecek

  • 5

    TBMM 1 Temmuz'da tatile girmeyecek

Kırmızı kategorideki devlet haini terörist gebertildi
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Kardeşlerimizin hakkını kimseye yedirmeyiz
Araklı'daki selde 6 kişinin cesedine ulaşıldı
Anket firmasından AK Parti'ye 'ahlaksız' teklif: Suç duyurusunda bulunulacak
Başkan Erdoğan: Normal bir ölüm olduğuna inanmıyorum
Bir zamanların dev şirketiydi, şimdi talan ediliyor
BM'den Mursi'nin vefatı dolayısıyla flaş çağrı!
İstanbul Havalimanı'nda yeni dönem! Artık 18 saniye sürecek
Başkan Erdoğan, CHP ve İmamoğlu'nun yalanlarını bir bir anlattı!
Mursi için yurt genelinde gıyabi cenaze namazı kılındı!
Bakan Kurum 'Atatürk Havalimanı' projesinin detaylarını verdi!
Kravatlı terörist Demirtaş'tan İmamoğlu'na destek tweetleri!
ABD, PKK/YPG bağlantısı itirafçı ifadesinde!
Binali Yıldırım'dan flaş 'canlı yayın' açıklaması!
Bin yıllık siluetine yeniden kavuşuyor!