05 Haziran 2021

Hizmet sektörü salgına rağmen yüzde 5,9 büyüdü

 

YAKLAŞIK 15 aydır devam eden pandemi sürecinde hizmet sektörü kapsamında yer alan yeme-içme, eğlence, kültür, lokanta ve oteller, ulaştırma ve eğitim sektörü önemli ölçüde zarar gördü. Faaliyetlerin büyük oranda durması, talepteki düşüş, sabit maliyetlerin birikmesi ve girdi fiyatlarının artması salgından etkilenen sektörleri zora soktu. Buna rağmen TÜİK tarafından hafta başında açıklanan büyüme verilerine göre hizmet sektörünün 2021 yılı birinci çeyreğinde bir önceki yıla göre büyümüş olması umut veriyor.

 

***

GSYH'yi oluşturan faaliyetler incelendiğinde; 2021 yılı birinci çeyreğinde bir önceki yıla göre zincirlenmiş hacim endeksi olarak; bilgi ve iletişim faaliyetleri yüzde 18,1, diğer hizmet faaliyetleri yüzde 14,4, sanayi yüzde 11,7, tarım yüzde 7,5, hizmetler yüzde 5,9, mesleki, idari ve destek hizmet faaliyetleri yüzde 5,3, kamu yönetimi, eğitim, insan sağlığı ve sosyal hizmet faaliyetleri yüzde 3,7, finans ve sigorta faaliyetleri yüzde 2,9, inşaat yüzde 2,8 ve gayrimenkul faaliyetleri yüzde 2,4 arttı.

 

***

Sektörel açıdan bakıldığında salgın döneminde bazı faaliyet kollarının ön plana çıktığı görülüyor. Pek çok işletmenin uzaktan çalışma modeline geçmesi, eğitimin online olarak devam etmesi, e-ticaretin yaygınlaşması bilgi ve iletişim sektörüne ciddi bir katkı sağladı. Ülkemizde şirketlerin teknoloji altyapıları istenilen düzeyde olmadığı gibi dijitalleşme süreçleri de çok ağır ilerliyor. Ancak salgın nedeniyle bu dönüşümün mecburen hızlandığını ve yaygınlaştığını görüyoruz.

 

***

Sanayi sektöründeki yüzde 11,7’lik güçlü artış özellikle Mart ayı istihdam verilerine de yansımıştı. Ancak bu durum büyüyen her sektör için geçerli olmadı. Çünkü salgın döneminde birinci öncelik istihdam artışından ziyade mevcut istihdamın korunması oldu. Bunun için de ücretsiz izin ve kısa çalışma ödeneği gibi bir takım düzenlemeler yapıldı. İstihdam kaybını önleyen bu uygulamalar ne yazık ki gelirlerde azalmaya neden oldu. Böylelikle işgörenlerin milli gelirden aldıkları pay düştü. Verilere göre; işgücü ödemelerinin cari fiyatlarla Gayrisafi Katma Değer içerisindeki payı geçen yılın birinci çeyreğinde yüzde 39 iken bu oran 2021 yılında yüzde 35,5 oldu. Net işletme artığı/karma gelirin payı ise yüzde 41,9'dan yüzde 45,8'e çıktı.

***

Sonuç olarak Türkiye ekonomisi 1. çeyrekte yüzde 7 büyüdü. Kıyaslandığı dönem olan 2020 yılı birinci çeyreğinde ise yüzde 4,5’lik bir büyüme gerçekleşmişti. Baz etkisinin düşük olduğu görülüyor. Ancak 2020 yılı ikinci çeyreğinde Türkiye ekonomisi yüzde 10,3 daralmıştı. Bu nedenle 2021 Nisan, Mayıs ve Haziran aylarını kapsayan ikinci çeyrekte büyüme oranının çift haneli seviyelerde gerçekleşmesi mümkün görünüyor. Bunun yanı sıra Nisan ve Mayıs aylarında. vaka sayılarındaki artış nedeniyle 17 günlük tam kapanma kararı alınması, döviz kurlarının yükselmesi, PMI endeksinin 50’nin altına inmesi ve güven endekslerinin sınırlı da olsa düşmesi de 2.çeyrek büyüme oranlarını olumsuz yönde etkileyebilir.

 

*gozde.milat@yahoo.com

 

 
Advertisement Advertisement Advertisement