İletişim Başkanlığının NSosyal hesabından yapılan açıklamaya göre görüşmede, Türkiye-ABD ikili ilişkileri ile bölgesel ve küresel konular ele alındı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, İran ile ABD arasındaki gerilimde diplomasiden azami ölçüde istifade edilmesinin mühim olduğunu, görüşmelerin sürmesini temenni ettiğini ve Türkiye’nin barış çabalarına destek vermeye devam edeceğini belirtti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Pakistan ve Suudi Arabistan ile birlikte imzalanan Ortak Savunma Anlaşması’yla bölgesel istikrar ve güvenliğin temini için güçlü bir duruş sergilendiğini ifade etti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Gazze barış sürecinde ikinci aşamaya geçilmesinin hedeflendiği bir dönemde İsrail yönetiminin Filistinlileri hedef alan eylemlerinde artış yaşandığını, Türkiye olarak bölgede kalıcı barışa ve Gazze’nin yeniden imarı için atılacak adımlara desteğin sürdürülüceğini vurguladı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan paylaşımında, "Gazi Meclisimizde tarihî bir mutabakat örneği olarak 467 milletvekilimizin desteğiyle kabul edilen ve bugün itibarıyla yürürlüğe giren Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun’un hayırlara vesile olmasını diliyorum" dedi.

Emeği geçenlere teşekkür eden Cumhurbaşkanı Erdoğan paylaşımında şu ifadeleri kullandı:

"Türkiye’nin huzurlu, müreffeh ve güvenli geleceği için atılan bu önemli adımda emeği geçen: Cumhur İttifakı ortağımız Sayın Devlet Bahçeli’ye ve Milliyetçi Hareket Partisi Grubuna… Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Sayın Numan Kurtulmuş’a… AK Parti Grubundaki kıymetli yol ve dava arkadaşlarıma…Farklı kulvarda yer almakla birlikte yapıcı bir tutum sergileyen tüm siyasi parti gruplarına ve milletvekillerine yürekten teşekkür ediyorum. Sürecin bugünlere kazasız belasız gelmesinde katkısı bulunan devletimizin kurumlarını ve görevlilerini tebrik ediyorum. Başta şehitlerimizin yakınları ve gazilerimiz olmak üzere, milletimizin tamamının hassasiyetlerini dikkate alan bir yaklaşımla yürüttüğümüz süreci, Kanun’un belirlediği zeminde, ilgili kurum ve kurullarımızın riyasetinde aynı samimiyet ve titizlikle yönetmeye devam edeceğiz."

İlk yarı
3. dakikada Göztepe 1-0 öne geçti. Samsunspor defansından seken top ceza sahasında Matos'un önünde kaldı. Bu futbolcu düzgün bir vuruşla meşin yuvarlağı ağlara gönderdi.

19. dakikada Diabate'nin hatasında ceza sahasında topla buluşan Miroshi, kaleci Okan Kocuk ile karşı karşıya kaldı. Bu futbolcunun şutunda kaleci Okan Kocuk'tan seken top tekrar Miroshi'ye çarparak auta çıktı.

30. dakikada Samsunspor skoru 1-1 yaptı. Ev sahibi takımın atağında ceza sahasında top Taha Altıkardeş'in eline çarptı. VAR uyarısının ardından hakem Kadir Sağlam penaltı noktasını gösterdi. Penaltı atışını kullanan Mouandilmadji, kaleci Gugeshashvili ile meşin yuvarlağı farklı köşelere gönderdi.

43. dakikada ev sahibi takım 2-1 öne geçti. Mendes'in pasında ceza sahasında topla buluşan Emre Kılınç, plase bir vuruşla meşin yuvarlağı ağlarla buluşturdu.

Karşılaşmanın ilk yarısı Samsunspor'un 2-1 üstünlüğü ile sona erdi.

İkinci yarı
46. dakikada Göztepe 2-2 eşitliği yakaladı. Misafir takımın atağında ceza sahasında Borevkovic'ten seken top Armstrong'un önünde kaldı. İrlandalı futbolcu, sert bir vuruşla meşin yuvarlağı ağlara gönderdi.

52. dakikada Celil Yüksel'in ceza sahası dışından sert şutunda top, üst direğe çarparak oyun alanına döndü.

57. dakikada ev sahibi penaltı atışından yararlanamadı. Mouandilmadji ceza sahasında Allan'ın müdahalesiyle yerde kaldı. VAR uyarısının ardından hakem Kadir Sağlam penaltı noktasını gösterdi. Penaltı atışını kullanan Mouandilmadji'nin şutunda top üst direkten döndü.

65. dakikada misafir takım 3-2 öne geçti. Janderson'un pasında Efkan Bekiroğlu sol çaprazdan aşırtma bir vuruşla topu kaleci Okan Kocuk'un üzerinden ağlara gönderdi.

79. dakikada ceza sahasında Diabate'nin kaptırdığı top Juan'ın önünde kaldı. Bu futbolcunun aşırtma vuruşunda ağlara giden meşin yuvarlağı kaleci Okan Kocuk son anda parmakları ile uzaklaştırdı.

90. dakika Samsunspor skoru 3-3 yaptı. Celil Yüksel, ceza sahası dışından sert bir şutla topu ağlara yolladı.

Karşılaşma 3-3 eşitlikle sona erdi.

BM Genel Sekreter Sözcüsü Stephane Dujarric, New York'ta düzenlenen günlük basın toplantısında, Orta Doğu'daki gelişmelerle ilgili bilgileri paylaştı.

İşgal altındaki Batı Şeria ve Gazze'de yaşayan Filistinli aileler için 4 milyar dolarlık insani yardıma ihtiyaç olduğunu belirten Dujarric, ancak hedeflenen bu paranın henüz "çok küçük bir kısmının" temin edilebildiği uyarısında bulundu.

Dujarric, "İnsani yardım ortaklarımız ayrıca, yaklaşan yağışlı mevsime yönelik hazırlıkların finansman açıkları ve diğer kısıtlamalarla karşı karşıya olduğunu belirtiyor. Bu hazırlıkların şimdiden yapılması hayati önem taşıyor." dedi.

BM'nin ortak çalıştığı kuruluşlarla birlikte, 2 milyonu aşkın nüfusun bulunduğu Gazze için kış öncesi toplanan çadır sayısının "30 binden daha az" olduğunu söyleyen Dujarric, bu çadırların büyük kısmının hala Gazze dışında bekletildiği tahminini paylaştı.

BM Genel Sekreter Sözcüsü, "Oysa ihtiyaç duyulan çadır sayısı, daha dayanıklı barınma malzemelerinin girişine izin verilip verilmeyeceğine bağlı olarak 80 bin ila 130 bin arasında değişiyor. Bildiğiniz üzere, Gazze Şeridi'ne daha dayanıklı barınma malzemeleri getiremiyoruz." diye ekledi.

Gazze'nin güneyindeki İsrail saldırıları endişe veriyor

BM Genel Sekreter Sözcüsü Dujarric, BM ve insani yardım ortağı kuruluşların, Gazze'nin güneyinde "İsrail'in süregelen saldırılarının" siviller üzerindeki etkisinden endişe duymaya devam ettiğini aktardı.

Dujarric, hafta sonu boyunca, başta "Sarı Hat" olarak adlandırılan bölge olmak üzere, Gazze'de çok sayıda "hava saldırısı, topçu ateşi, silahlı çatışma ve denizden ateş açma" olayının yaşandığını belirtti.

Bu hattın, "Gazze'nin 2,1 milyonluk nüfusunun büyük kısmının sığınabildiği bir alan" olduğunun altını çizen Dujarric, İsrail ordusunun bu saldırıları sonucu yaşanan kayıplar arasında sivillerin de bulunduğu bilgilerini paylaştı.

Ali Fidan, ayrıca Emniyet Müdürü ve Emniyet Amiri rütbesindeki 270 personelin 2026 yılı genel atamalarının yapıldığını kaydetti.

Terfi ve atama işlemlerinin yarın saat 00.00 itibarıyla "PBS.NET" üzerinden personele duyurulacağını aktaran Fidan, "Bir üst rütbeye terfi eden ve yeni görev yerlerine atanan teşkilat mensuplarımıza yeni rütbe ve görevlerinin hayırlı olmasını diliyor, görevlerinde üstün başarılar temenni ediyorum." ifadelerini kullandı.

Durumu fark eden sürücülerden bazıları kara yolu üzerindeki akaryakıt istasyonlarına ve oto yıkamacılara gitti.

Yola dökülen boya Dinar ilçesine bağlı Tatarlı Belediyesi itfaiye ekipleri tarafından köpük ve suyla yıkandı.

Öte yandan, kaportalarında mor renk oluşan araçların görselleri sosyal medyada da paylaşıldı.

Dinar Cumhuriyet Başsavcılığından yapılan açıklamada, yola boya dökülmesine ilişkin, "Sorumlular hakkında çevrenin taksirle kirletilmesi ve trafik güvenliğinin tehlikeye sokulması suçlarından adli soruşturma başlatılmıştır." ifadeleri yer aldı.

Başbakan Burnham'ı yeni görevi nedeniyle tebrik eden Erdoğan, gelecek dönemde iki ülke ilişkilerinin daha ileri seviyelere taşınacağına inandığını belirtti.

Görüşmede, Türkiye ve Birleşik Krallık'ın başta savunma sanayisi olmak üzere her alanda işbirliğinde önemli aşamalar kaydettiğine dikkati çeken Erdoğan, iki ülkenin imzaladığı Stratejik Ortaklık Çerçeve Belgesi ile Güvenlik ve Savunma Ortaklığı Belgesi'nin önemli olduğunu vurguladı.

Erdoğan, ticaret hacminin artırılmasıyla yatırım alanlarında da hedeflere ulaşmak için birlikte çalışmaya devam edeceklerini dile getirdi.

Görüşmede, 21 Temmuz'da Washington'da ABD Başkanı Donald Trump ile yaptığı görüşmeye ve Lübnan'ın "tam olarak uygulamak için çalıştığı" çerçeve anlaşmaya değinen Avn, "Bu çerçevede bazı zorluklar var ancak geri adım atmak değil, onu güçlendirmek istiyoruz." dedi.

Avn, "Bu konuda anlaşmanın hamisi olan ABD'ye güveniyoruz. ABD ciddi, kararlı ve elinden gelen çabayı gösteriyor. Bize son derece destek oldu." ifadelerini kullandı.

İsrail ile müzakerelere de dikkat çeken Avn, ilerlemenin nasıl sağlanabileceğinin ele alınması için yeni bir müzakere turunun yapılmasını beklediklerini ancak bunun tarihinin henüz belirlenmediğini kaydetti.

Avn, "Bu girişimi başlattık ve buna bağlıyız. Çünkü önümüzde iki seçenek var; savaş ya da diplomasi. Savaşın hiçbir sonuç vermeyeceğini vurguluyoruz. Bu durum ancak diplomasi yoluyla çözülebilir." diye konuştu.

Lübnan ordusunun profesyonel, disiplinli ve yüksek eğitim seviyesine sahip olduğunu belirten Avn, ordunun görevlerini yerine getirebilmesi için gerekli imkan ve araçlara ihtiyaç duyduğunu ifade etti.

Lübnan ile İsrail, 14 Nisan'dan bu yana 5'i Washington'da, 2'si İtalya'nın başkenti Roma'da olmak üzere 7 tur doğrudan müzakere gerçekleştirdi.

"Lübnan ABD için çok önemli"

Avn, Trump ile görüşmesinde çerçeve anlaşmanın yanı sıra Lübnan'a yönelik ABD yatırımlarını ele aldıklarını, iki ülke arasında ekonomik ve güvenlik alanlarında stratejik ortaklık kurulmasına ilişkin bir vizyon ortaya koyduğunu aktardı.

İsrail'in ihlallerine ilişkin konuşan Avn, Tel Aviv yönetiminin "taktik düzeyde düşündüğünü ancak stratejik düzeyi gözden kaçırdığını" söyledi.

Avn, "Büyük yıkım ve masum insanların öldürülmesi ne Lübnan'a ne de ABD'ye yardımcı oluyor. İsrailliler güç kullanarak hedeflerine hiçbir zaman ulaşamayacak." dedi.

İran ile ilişkilere de değinen Avn, iki ülke arasındaki ilişkilerin "devletten devlete", karşılıklı saygı ve iç işlerine müdahale etmeme ilkeleri temelinde yürütülmesi gerektiğini yineledi.

Avn, görüşmede ayrıca Lübnan'ın ABD ve çıkarları açısından büyük önem taşıdığını, Lübnan'da istikrar sağlanmadan ve Lübnan ordusu desteklenmeden bölgede istikrarın tesis edilemeyeceğinin vurgulandığını ifade etti.

İsrail'in Lübnan'daki saldırıları

İsrail ordusu, Lübnan'a 2 Mart'ta yoğun hava saldırıları başlatarak ülkenin güneyindeki birçok beldeyi hedef almış ve işgal etmişti.

Lübnan Sağlık Bakanlığının verilerine göre, İsrail'in 2 Mart'tan bu yana düzenlediği saldırılarda hayatını kaybedenlerin sayısı 4 bin 346'ya, yaralıların sayısı ise 12 bin 301'e ulaştı.

Lübnan hükümeti, saldırılar nedeniyle ülkede yerinden edilenlerin sayısının 1 milyonu aştığını açıklamıştı.

Lübnan ile İsrail arasında 17 Nisan'da yürürlüğe giren ateşkes daha sonra birkaç kez uzatılmıştı.

Ancak İsrail ordusu, ateşkese rağmen çeşitli gerekçelerle Lübnan'ın güneyine yönelik saldırılarını sürdürüyor.

Kulüpten yapılan açıklamaya göre, İstanbul'dan ayrılmadan önce ilk olarak Fenerbahçe Can Bartu Tesisleri'ne gelen Brezilyalı futbolcu; teknik direktör İsmail Kartal, futbolcular, teknik ekip ve kulüp çalışanlarıyla bir araya geldi.

Fred daha sonra kulüp binasına geçerek başkan Aziz Yıldırım ve yönetim kurulu üyeleri Mahmut Uslu, Önder Fırat, Tanju Kaya, Yasemin Babayiğit, Ahmet Murat İman ile Fenerbahçe Futbol AŞ Yönetim Kurulu Üyesi Mehmet İman'la vedalaştı.

Fenerbahçe Kulübü Başkanı Aziz Yıldırım, sarı-lacivertli formayı 3 yıl terleten Fred'e teşekkür ederek "Fenerbahçe ile bağlarını hiçbir zaman koparma. Sen artık bu ailenin bir parçasısın ve her zaman da öyle kalacaksın. Bundan sonraki hayatında ve kariyerinde yolun açık olsun." ifadelerini kullandı.

İstanbul'da kendisi ve ailesinin çok özel 3 yıl geçirdiğini belirten Fred ise şunları söyledi:

"Hayatımızın en güzel üç yılını Fenerbahçe’de geçirdik. Burada çok güzel anılar biriktirdik. Fenerbahçe, futbol hayatım boyunca hatırlayacağım en güzel anların arasında olacak. Bu ailenin bir parçası olmaktan gurur duyuyorum. Nerede olursam olayım Fenerbahçe ile bağımı koruyacağım. Bu sezon bu takımın şampiyon olacağına yürekten inanıyorum. Şampiyonluk kutlamalarına mutlaka geleceğim."

Başkan Aziz Yıldırım, veda sırasında Fred'e 7 numaralı Fenerbahçe forması ve hediye takdim etti. Fred, fotoğraf çekiminin ardından ailesiyle birlikte son kez Chobani Stadı'nın çimlerine çıktı.

ABD Başkanı Trump, Oval Ofis'te düzenlediği basın toplantısının ardından İran gündemine ilişkin açıklamalarda bulundu.

Trump, İran'la bugün süresi dolan 60 günlük çerçeve anlaşmanın uzatılıp uzatılmayacağı sorusuna "Hayır" cevabını verdi.

İran'la nihai bir anlaşmaya varıp varamayacakları yönündeki soru üzerine ABD Başkanı, "Anlaşma yapmak istiyorlar ancak benim gerekli gördüğüm türde bir anlaşma yapmayacaklar." dedi.

Trump, İran'ın nükleer programı konusunda ABD'nin gerekli gördüğü maddelerin kabul edilmesi konusunda henüz istediği noktada olmadıklarını belirterek, "her ne olursa olsun Tahran'ın nükleer silaha sahip olamayacağı" mesajını vurguladı.

ABD Başkanı'ndan Umman'a mesaj

Trump, Hürmüz Boğazı konusunda "karşılarına çıkması halinde" Umman'ı vurabilecekleri yönündeki açıklamasına atıf yaparak, bu ülkenin kendileri için sorun olmadığını belirtti.

Umman'a karşı sabrının tükenip tükenmediği sorusuna Trump, "Hayır ama pek iyi davrandıklarını düşünmüyorum ancak diğer konularda olduğu gibi onlarla da çok kolay başa çıkabiliriz." yanıtını verdi.

Hürmüz Boğazı'nın ABD toprağı sayılması tartışması

ABD Başkanı Trump, Hürmüz Boğazı'nın ABD toprağı sayılması fikrini çok sevdiğini ve bunu desteklediğini ifade ederek, "Bence bu harika bir fikir." dedi.

Trump, boğazda tamamen ABD'nin kontrolünün olduğunu ve İran limanlarına yönelik deniz ablukasının çok iyi şekilde işlediğini savundu.

Dışişleri Bakanlığı kaynaklarından edinilen bilgiye göre Bakan Fidan, İranlı mevkidaşı Erakçi ile yaptığı telefon görüşmesinde Hürmüz Boğazı'nın açılması ve ateşkesin devamıyla ilgili müzakerelerdeki son durumu ele aldı.

TFF Amatör Futbol, Kadın Futbolu ve Engelli Futbolundan Sorumlu Yönetim Kurulu Üyesi Ural Aküzüm, talimatta yapılan değişiklikle ilgili açıklamalarda bulundu.

Yapılan yeni düzenlemeyle TFF tarafından önceden belirlenen makul tutarın ilgili hesaba yatırılması ve anne-babanın muvafakatinin bulunması halinde çocuk futbolcunun başka bir kulübe geçebilmesinin önünün açıldığını belirten Aküzüm, "Bu işlemle transfer, kulübün tek taraflı olarak belirleyeceği ve kimi zaman ailelerin karşılayamayacağı rakamlara bağlı olmaktan çıkarılıyor. Düzenlemenin temelinde iki meşru menfaat arasında denge bulunuyor. Bir tarafta yıllarca antrenör, tesis, eğitim ve organizasyon yatırımı yaparak futbolcu yetiştiren kulübün ekonomik hakkı; diğer tarafta reşit olmayan çocuğun üstün yararı, sportif gelişimi ve ailesinin onun geleceğine ilişkin karar verme hakkı var." ifadelerini kullandı.

Türkiye'de yaklaşık 500 bin amatör lisanslı futbolcu bulunduğunu ve sayının her geçen yıl artığına dikkati çeken Aküzüm, "Milletimizin evlatları futbol oynarken bunun bir istismar aracına dönüştürülmesine engel olmak istedik. Bazı durumlarda kulüpler, çocuklarımızın serbest bırakılması için fahiş rakamlar talep ederek sistemi suistimal edebiliyordu. Evlatlarımızın futbol sevgisini, gelişimini ve geleceğini korumak TFF’nin en doğal görevlerinden biridir. Bu reformla uzun yıllardır kanayan bir yaraya neşter vurduk. Çocuklarımızı korurken onları gerçekten yetiştiren kulüplerimizin emeğini ve meşru haklarını da gözeten dengeli bir sistem kurduk." değerlendirmesinde bulundu.

Yapılan düzenlemeyle federasyonun yetiştirici kulüplerin haklarını ortadan kaldırmadığının altını çizen Ural Aküzüm, futbolcunun yaşının büyüdükçe yetiştirme bedellerinin ve kulüplerin ekonomik haklarının güçlendiğini vurguladı.

Futbolcunun 18 yaşını geçmesinin ardından profesyonel sözleşme ve amatör transfer sisteminin ilgili hükümlerinin devreye girdiğini aktaran Aküzüm, "Böylece gerçek anlamda futbolcu yetiştiren kulüplerin emeği korunurken çocukların yüksek bedeller üzerinden bir transfer veya pazarlık unsuruna dönüşmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor." şeklinde görüş belirtti.

Türkiye'nin dünyadaki sistemle aynı yönde ilerlediğini belirten Aküzüm, "TFF’nin attığı adım, çocuk futbolcunun ekonomik bir meta veya pazarlık aracına dönüşmesini engellerken altyapıya gerçekten yatırım yapan kulüplerin haklarını koruyan, Türk amatör futbolunda önemli bir yapısal reform niteliği taşıyor." açıklamasını yaptı.

Yaz transfer döneminde on numara pozisyonuna takviye yapmak isteyen Galatasaray, Lokomotiv Moskova forması giyen Aleksey Batrakov'u listesine almıştı.

Batrakov ile ilgili sıcak bir gelişme yaşandı.

Ivan Karpov'un haberine göre; Galatasaray, Aleksey Batrakov transferi için Lokomotiv Moskova ile anlaşmaya vardı.

Sarı-kırmızılılar, bu transfer için Rus ekibine 25 milyon euro bonservis ödeyecek. Transferde ayrıca 4 milyon euro bonus ve sonraki satıştan %10 pay maddesi yer alıyor.

Anlaşılan bonservis bedeli Aralık 2027'ye kadar taksitler halinde Rus kulübüne ödenecek.

21 yaşındaki Rus 10 numara, bu sezon 5 maça çıktı ve 1 gol ve 1 asistlik katkı sağladı.

Geçen sezon ise 36 maçta 17 gol ve 12 asistlik performans sergilemişti.

Batrakov'un Transfermarkt'ta 28 milyon Euro piyasa değeri bulunuyor.

Berlin Başbakanlık Ofisi Pazartesi günü yaptığı açıklamada, güvenlik ihlali nedeniyle Berlin'deki birçok devlet bakanlığının hükümetin BT ağından bağlantısının kesildiğini ve soruşturmanın olayı kontrol altına almak ve kapsamını belirlemek için yürütüldüğünü belirtti.

Ofis, yaptığı açıklamada, “Soruşturmalar, Berlin devlet ağında bir güvenlik ihlalini ortaya çıkardı. İlgili tüm kurumlar, devlet ağını güvence altına almak için gece gündüz çalışıyor” dedi.

Yetkililer, iklim eylemi ve inşaat ve konut gibi konulardan sorumlu bakanlıklar da dahil olmak üzere birçok bakanlığı Cuma günü önlem olarak ağdan ayırdı. Yetkililer, departmanların tamamen faaliyette olup olmadığı, herhangi bir verinin çalınıp çalınmadığı veya saldırının arkasında kimin olabileceği konusunda bilgi vermedi.

Berlin Savcılığı, Devlet Ceza Polisi Ofisi ve Federal Bilgi Güvenliği Ofisi (BSI) olayı soruşturuyor.

Açıklamada, “Devlet ağının güvenliği en büyük önceliğimizdir. Soruşturma nedenleriyle, olayın kapsamı veya arka planı hakkında şu anda daha fazla özel bilgi verilemiyor” denildi.

Etkilenen sistem, BeLa olarak bilinen ve şehir devleti genelinde yaklaşık 600 devlet ve kamu tesisini birbirine bağlayan güvenli, yüksek hızlı fiber optik bir ağdır. Sistem, ITDZ Berlin tarafından işletilmektedir.

Bu ihlal, kamu kurumlarını, işletmeleri ve kritik altyapıyı hedef alan artan siber ve hibrit tehditler konusunda tekrarlanan uyarıların ortasında gerçekleşti.

Haziran ayında İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt, "Almanya savaşta değil, ancak her gün hibrit savaşın hedefi oluyoruz" diyerek bu tür tehditleri "21. yüzyılın gölge savaşları" olarak nitelendirmişti.

Bakan Gürlek, NSosyal hesabından yaptığı açıklamada, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde, milletin güvenliğini ve huzurunu hedef alan organize suç örgütleriyle mücadeleyi, yalnızca sahadaki unsurlarıyla değil, bu yapıları ayakta tutan finansal kaynaklarıyla da kararlılıkla sürdürdüklerini belirtti.

Bu kapsamda 22 Haziran'da 81 ildeki 175 Ağır Ceza Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığına "Organize Suç Örgütleri ile Mücadele" konulu genelge gönderildiğini anımsatan Gürlek, genelgeyle ortaya konulan "topyekun mücadele" anlayışında önemli bir adım daha atıldığını ifade etti.

Bakan Gürlek, şunları kaydetti:

"İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığımız Örgütlü Suçlar Soruşturma Bürosunca, 4 ayrı yeni nesil suç örgütüne yönelik yürütülen mali soruşturmalar kapsamında 818 şüphelinin kiralık kasaları dahil tüm banka hesapları ile kripto varlıklarına el konulmuştur. Genelgemizde açıkça ortaya koyduğumuz üzere, örgütlerin suçtan elde ettikleri gelirleri kripto varlıklar, yasa dışı bahis, kumar ve benzeri yöntemlerle gizleme veya aklama girişimleri mali soruşturmalarla titizlikle takip edilmektedir. Suç örgütlerinin yalnızca insan kaynağını değil, finansal damarlarını da keseceğiz. Sokaktaki tetikçiden örgüt yöneticisine, azmettiriciden finansörüne, banka hesabından kripto varlığına kadar suç örgütlerinin tüm yapısını hedef almaya devam edeceğiz. Çocuklarımızı ve gençlerimizi suçun karanlık ağına çekmeye, esnafımızı ve vatandaşlarımızı tehdit etmeye, suçtan elde ettikleri gelirlerle güç devşirmeye çalışan hiçbir yapıya müsamaha göstermeyeceğiz."

Şüpheliler Çağlayan'da bulunan İstanbul Adalet Sarayı'na sevk edildi.

Savcılıktaki işlemlerinin ardından nöbetçi sulh ceza hakimliğine sevk edilen 3 şüpheli tutuklandı.

4 ayrı adreste operasyon

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığından yapılan açıklamada, Örgütlü Suçlar Soruşturma Bürosunca yürütülen soruşturma kapsamında kendilerini MİT görevlisi olarak tanıtıp adli makamlarla, özellikle bakan ve bakan yardımcılarıyla ilişkileri olduğu izlenimini vermek suretiyle müşteki/mağdurların adli sorunlarını (cinayet vakasını) çözmek vaadiyle dolandırıcılık eylemleri gerçekleştirdikleri tespit edilen şüpheliler Süleyman Solgun, Gökhan Hüseyin Sarıcı ve Abdullah Doğan'ın yakalanmaları amacıyla Ankara ile İstanbul'da 4 ayrı adreste operasyon icra edildiği belirtilmişti.

Operasyonlarda söz konusu şüpheliler gözaltına alınmıştı.

"Ulusal Barınma Sistemi tarafından belgelenmiş verilere dayanarak devasa bir konut felaketini yansıtan şok edici veriler ve rakamlarla karşı karşıyayız" ifadelerinin kullanıldığı açıklamada, Gazze Şeridi'ndeki toplam yerinden edilmiş aile sayısının 509 bin 393 olduğu kaydedildi.

Bu çerçevede yerinden edilen ve zor insani koşullar altında yaşayan 2 milyon 150 binden fazla Filistinliden 1 milyon 27 bin 396 kişinin barınma merkezlerinde, 1 milyon 122 bin 566 kişinin ise çadırlarda kaldığı aktarıldı.

Barınma merkezleri dışındaki 867 bin 288 kişinin, "insani yaşam için artık elverişli olmayan ve acilen değiştirilmesi gereken eski, yıpranmış ve ilkel çadırlarda yaşadığı" belirtildi.

İsrail vetosu ve uluslararası sessizlik

Çadırların yalnızca "birkaç aylık acil bir müdahale olarak tasarlandığı ve yeniden inşa süreci tamamlanana kadar hiçbir şekilde geçici barınmanın yerini alamayacağı" vurgulanan açıklamada, "yerinden edilmiş kişilerin felaket boyutundaki yaşam ve barınma koşullarını kurtarmak için acil bir ulusal çağrı" başlatarak, bölgeye prefabrik evlerin ve barınma gereçlerinin sokulmasının zorunluluğunun altı çizildi.

Prefabrik evler ve uygun yapı malzemeleri gibi temel barınma için gerekli şeylerin girişini engelleyen "İsrail vetosunun" kınandığı açıklamada, İsrail’in engellemelerine karşı "uluslararası sessizliğe" de dikkati çekildi.

Açıklamada, geçici konut temini sürecinin “geçiş aşaması” olduğu hatırlatılarak yıkılan evlerin kapsamlı ve yeniden inşanın yerini alamayacağı vurgulandı.

Medya ofisi, daha önceki açıklamalarında İsrail ordusunun, Ekim 2023'ten beri düzenlediği saldırılarda altyapının yüzde 90'ının tahrip edildiğini ve bunun yaklaşık 70 milyar dolara mal olacağını aktarmıştı.

İsrail ordusu, 10 Ekim 2025'te yapılan ateşkese rağmen çeşitli bahanelerle sık sık Gazze'de saldırılar düzenliyor.

EBÜSSUÛD EFENDİ – Müellifi: Ahmet Akgündüz
(ö. 982/1574). Osmanlı şeyhülislâmı, hukukçu ve müfessir.
“Müftilenâm, şeyhülislâm, sultânü’l-müfessirîn, hâtimetü’l-müfessirîn, muallim-i sânî, allâme-i kül, Hoca Çelebi, Ebû Hanîfe-i Sânî” unvanlarıyla anılır. Ebüssuûd kelimesi onun adı gibi görünmekteyse de tefsirinin mukaddimesinde kendisinden Ebüssuûd Mehmed (Muhammed) şeklinde bahsettiği dikkate alınırsa asıl adının Mehmed, Ebüssuûd’un da bir künye veya lakap olduğu anlaşılır. Bu künyeyi niçin aldığı konusunda kaynaklarda yeterli bilgi yoktur. Ebüssuûd Efendi, yaygın görüşe göre 17 Safer 896’da (30 Aralık 1490) İstanbul yakınlarındaki Meteris (Metris-Müderris) köyünde dünyaya geldi. Ali Kuşçu’nun yeğeni olan ve Şeyh Yavsî diye tanınan babası Muhyiddin Muhammed İskilip’e bağlı İmâd (Direklibel) köyünde doğmuştur. İskilibî nisbesinden hareketle Ebüssuûd’un da İskilip’te doğduğu ileri sürülmüşse de bu ihtimal zayıftır. Fâtih Sultan Mehmed’in oğlu Şehzade Bayezid’in Amasya sancak beyliği sırasında sevgisini ve dostluğunu kazanan Şeyh Muhyiddin, Bayezid’in padişah olmasından kısa bir süre sonra İstanbul’a davet edilmiş ve Sultanselim civarında kendisi için bir tekke inşa ettirilmiştir (bu tekke daha sonra Sivâsî Tekkesi diye tanınmıştır). Ebüssuûd, II. Bayezid’in tahta çıkmasından yaklaşık dokuz yıl sonra dünyaya geldiğine göre İstanbul’da doğmuş olması daha muhtemel görünmektedir. Ebüssuûd’un babası Şeyh Yavsî Sultan II. Bayezid’e yakınlığı dolayısıyla “hünkâr şeyhi” diye de bilinir. Annesi Sultan Hatun, Ayderûsî ve Mecdî Efendi’nin kaydettiğine göre Ali Kuşçu’nun kardeşi Abdünnebî’nin (Abdülganî), Atâî ve Âlî’nin belirttiğine göre ise bizzat Ali Kuşçu’nun kızıdır. Dedesi Mustafa el-İmâd da (İmâdî) Ali Kuşçu’nun kardeşidir. Mustafa el-İmâd bazı kaynaklarda Ebüssuûd Efendi’nin babası olarak gösterilmekteyse de (meselâ bk. Sicill-i Osmânî, I, 169; Abdülkādir el-Ayderûsî, s. 215) bu doğru değildir. Bazı şarkiyatçılar İmâd’ı Âmid ile karıştırıp Ebüssuûd Efendi’nin Diyarbakırlı olduğunu ileri sürmüşlerdir. Âlî Mustafa Efendi ve Peçuylu İbrâhim’in İmâd’ı İmâdiye ile karıştırarak Ebüssuûd Efendi’yi Kürt asıllı göstermeleri de yanlıştır. Zira Ebüssuûd Efendi’nin ailesinin şimdi Irak topraklarında kalmış bulunan İmâdiyeli değil İskilip’e bağlı İmâdlı olduğu, çağdaşı bazı kaynaklar da dahil olmak üzere (meselâ bk. Hısım Ali, s. 440 vd.) hemen bütün kaynaklarca belirtilmektedir. Öte yandan bazı araştırmacılar, dedesinin İmâd lakabının İmâdüddin’in kısaltılmış şekli olduğunu ileri sürmüşlerse de ailesinin aslen İmâdlı olduğu göz önüne alındığında bu yorumun isabetli olmadığı görülür.
Ebüssuûd Efendi ilk tahsilini babasının yanında yaptı. Ondan Seyyid Şerîf el-Cürcânî’nin kelâma dair Ḥâşiyetü’t-Tecrîd ve Şerḥu’l-Mevâḳıf, belâgata dair Ḥâşiye ʿale’l-Muṭavvel adlı eserleriyle çeşitli tefsir kitaplarını okudu. Daha sonra Müeyyedzâde Abdurrahman Efendi, Mevlânâ Seydî-i Karamânî ve bazı kaynakların verdiği bilgilere göre Kemalpaşazâde’den ders aldı. Hocası Mevlânâ Seydî-i Karamânî’nın kızı Zeyneb Hanım’la evlenen Ebüssuûd Efendi ilk olarak Yavuz Sultan Selim döneminde 922’de (1516) Çankırı Medresesi’ne, buraya gitmekte tereddüt göstermesi üzerine de İnegöl İshak Paşa Medresesi’ne tayin edildi. 926’da (1520) buradaki görev süresi sona erince ertesi yıl Dâvud Paşa Medresesi’nde, bir yıl sonra da Mahmud Paşa Medresesi’nde görevlendirildi. Ardından Vezir Çoban Mustafa Paşa’nın Gebze’de inşa ettirdiği medreseye tayin edildi (931/1525). Bir yıl sonra Bursa Sultâniye pâyesine lâyık görülen Ebüssuûd Efendi 934’te (1528) Sahn-ı Semân’dan “Müftî Medresesi” diye bilinen medreseye müderris oldu. Beş yıl bu vazifede kaldıktan sonra önce Bursa, 940 Rebîülâhirinde de (Kasım 1533) İstanbul kadılığına getirildi. Korfu seferi sırasında Rumeli Kazaskeri Fenârîzâde Muhyiddin Çelebi ve Anadolu Kazaskeri Abdülkadir Hamîdî (Kādirî) Çelebi’nin Makbul İbrâhim Paşa konusunu açmalarından hoşnut olmayan Kanûnî Sultan Süleyman’ın her iki kazaskeri de azletmesi üzerine Rebîülevvel 944’te (Ağustos 1537) Rumeli kazaskerliğine tayin edildi ve hemen sefere katıldı. Kara Boğdan, Estergon ve Budin seferlerinde padişahın yanında yer aldı. Budin’in fethinden sonra şehirde ilk cuma namazı onun tarafından kıldırıldı. Muhyiddin Çelebi’den sonra sekiz yıl Rumeli kazaskeri olarak görev yapan Ebüssuûd Efendi Şâban 952’de (Ekim 1545) yine onun yerine şeyhülislâm oldu.
Ebüssuûd Efendi kazaskerliği ve şeyhülislâmlığı sırasında özellikle ilmî rütbe, mevki ve kademeleri sistematik bir düzene kavuşturmaya çalıştı. Onun Rumeli kazaskerliğine kadar sistemli bir mülâzemet usulü yoktu. Bu durum birtakım şikâyetlere yol açınca Kanûnî’nin emriyle meselenin halli için görevlendirildi. Ebüssuûd Efendi önce her pâyede âlimlerin ne kadar mülâzım vereceklerini tesbit etti, daha sonra da yedi yılda bir mülâzemet usulünü kanunlaştırdı. Medreselerden mezun olan dânişmendlerin kazaskerlerin meclisindeki “matlab” veya “rûznâme” denilen deftere kaydolarak sıra beklemeleri şartını getiren bu usul bazan ihlâl edilmişse de uzun yıllar düzenli şekilde uygulanmıştır.
Ebüssuûd Efendi’nin şeyhülislâm olması bu kurumu diğer ilmî müesseselerin üstüne çıkarmıştır. Ondan önce şeyhülislâm maaşı günlük 200 akçe iken İrşâdü’l-ʿaḳli’s-selîm adlı tefsirinin bir bölümünü Kanûnî Sultan Süleyman’a takdim etmesi üzerine Bayezid müderrisliğiyle beraber 300 akçe zam yapılarak maaşı günlük 500 akçeye çıkarıldı. Tefsirini tamamlayınca maaşı 100 akçe daha arttırılarak şeyhülislâm yevmiyesi 600 akçe oldu. Böylece şeyhülislâmlık hem maddeten hem de mânen kazaskerliğin üstüne çıkarıldı. Ayrıca yüksek seviyedeki müderrislerle mevleviyet kadılarını tayin etme yetkisi şeyhülislâmlara verildi. Şeyhülislâmlığın önemi artınca kazasker, mevleviyet kadıları veya müderrislerden uygun görülen birinin bu makama gelebilmesi için önce Rumeli kazaskeri olması şartı kondu. İlmiye teşkilâtına çekidüzen veren İlmiye Kanunnâmesi de muhtemelen Ebüssuûd Efendi tarafından hazırlanmıştır (Akgündüz, Osmanlı Kanunnâmeleri, IV, 661-666).
Öte yandan ilmiye mesleğindeki ilk bozulmalar da Ebüssuûd Efendi’nin şeyhülislâmlığı döneminde görülmeye başlandı. İstanbul, Edirne ve Bursa’da kadı olanların oğullarının 30 akçeli miftah müderrisliklerine tayinleri ilk defa onun zamanında yapıldı. Torunu ve Mehmed Çelebi’nin oğlu Abdülkerim Efendi, mülâzım olduktan sonra dedesine hürmeten hariç müderrisliğiyle Mahmud Paşa Medresesi müderrisliğine tayin edildi. Bu tayin daha sonra bu alandaki olumsuz gelişmelere uygun bir ortam hazırladı.
Yirmi sekiz yıl on bir ay şeyhülislâmlık yapan ve bu arada bazı siyasî olaylarda ağırlığını hissettiren, Kıbrıs seferinin açılmasını fetvasıyla destekleyen Ebüssuûd Efendi 5 Cemâziyelevvel 982 (23 Ağustos 1574) tarihinde vefat etti. Cenaze namazı Fâtih Camii’nde Kādî Beyzâvî tefsirine hâşiye yazan Muhaşşî Sinan Efendi tarafından kıldırılıp Eyüp Camii civarında kendisinin inşa ettirdiği sıbyan mektebinin hazîresine defnedildi. Haremeyn’de de gıyabında cenaze namazı kılınan Ebüssuûd Efendi için birçok mersiye yazılmış, ölümüne tarihler düşürülmüştür.
Ahmed, Mehmed, Mustafa adlarında üç oğlu ile Hatice, Rahime ve Kerime adlarında üç kızı olan Ebüssuûd Efendi’nin oğullarından Ahmed Efendi Şehzâde Medresesi’nde müderris iken 970 (1562-63) yılında yirmi altı yaşında vefat etmiş ve daha sonra babasının gömüldüğü hazîreye defnedilmiştir. Diğer oğullarından Mehmed Çelebi (ö. 971/1563-64) Halep ve Şam kadılığına kadar yükselmiş, en küçük oğlu Mustafa Çelebi (ö. 1008/1599) ise Anadolu ve Rumeli kazaskerliği yapmıştır. Mahmud Çelebi adlı bir oğlundan daha bahsedilmekteyse de hakkında yeterli bilgi bulunmamaktadır. Ebüssuûd Efendi, kız kardeşinin oğlu olan Şeyhülislâm Müeyyedzâde Abdülkadir Şeyhî Efendi ile Şeyhülislâm Mâlûlzâde Mehmed Efendi’nin kayınpederidir. Bazı kaynaklarda Ali Cemâlî Efendi’nin oğlu Fudayl Çelebi’nin de Ebüssuûd Efendi’nin damatları arasında bulunduğu belirtilmektedir (Atâî, s. 186, 275; Suûd, s. 946).
Ebüssuûd Efendi’nin soyu en küçük oğlu Mustafa Çelebi ile devam etmiştir. XIX. yüzyılın ortalarına kadar on batın halinde gelen bu aile Hoca Sâdeddin, Karaçelebizâde Abdülaziz, Babaî ve Bosnalı Îsâ efendilerle akrabalık bağı kurmuştur. Hatta Ebüssuûd’un torunlarına son bağdan dolayı Îsâzâdeler de denmiştir. Ailenin en son halkalarından biri de onuncu batından torunu ve hattat Vahdetî Efendi’nin eşi Ayşe Sıddîka Hanım’dır. Bu konuda en önemli kaynaklardan biri, onun torunlarından olan Nûri Bey’in elindeki 973 (1565) ve 977 (1569) tarihlerini taşıyan Ebüssuûd’a ait iki ayrı Arapça vakfiyedir (İA, IV, 97-98).
Ebüssuûd Efendi birçok hayır eseri yaptırmıştır. Eyüp Sultan’daki zâviye, sıbyan mektebi ve sebilden oluşan külliyesinde kendi mezarının da yer aldığı aile hazîresi bulunmaktadır. İstanbul’da Macuncu Odabaşı mahallesinde kendi adıyla anılan bir çeşme ve hamamla İskilip’te babasının türbesi yanında cami, imaret ve mektep inşa ettiren Ebüssuûd Efendi’nin bu külliye ile ilgili 977 tarihli Arapça vakfiyesi İstanbul Evkaf İdaresi’nde kayıtlıdır. Ebüssuûd Efendi ayrıca Kırım’ın Kefe şehrinde bir cami, İnebahtı’da bir mescidle Şehremini Ereğli mahallesinde bir sıbyan mektebi inşa ettirmiştir (Vâmık Şükrü, IV, 392; VII, 382).
Şahsiyeti. Ebüssuûd Efendi kaynaklarda uzun boylu, ince yapılı, uzun sakallı, güleç yüzlü, vakur, faziletli bir kişi olarak tanıtılır ve etrafındakilere oldukça yumuşak davrandığı halde heybetinden meclisinde kimsenin ağzını açamadığı, sözlerinin hürmetle dinlenildiği, müderrisliği sırasında bayram tatilleri dışında dersini asla ihmal etmediği, müftülüğü zamanında her gün yüzlerce fetva vermesiyle meşhur olduğu nakledilir.
Kanûnî Sultan Süleyman’ın kendisine büyük bir saygı duyduğu ve Süleymaniye Camii’nin temelini teberrüken ona attırdığı bilinmektedir. Padişahın Sigetvar seferinde iken yolda yazdığı ve hasta olan Ebüssuûd’un hatırını sorduğu mektubuna, “Halde haldaşım, sinde sindaşım, âhiret karındaşım, tarîk-i hakda yoldaşım Molla Ebüssuûd Efendi Hazretleri” diye başlaması ve “bende-i hudâ Süleyman Hân-ı bî-riyâ” diye bitirmesi onun padişah nezdindeki itibarını göstermektedir. Kanûnî’nin oğlu II. Selim de Ebüssuûd’a gereken saygıyı göstermiş, hatta Hurûfîlik’le suçlanan çok sevdiği musâhibi Celâl Çelebi’yi onun isteği üzerine saraydan uzaklaştırmıştır. İlim ve fazilet bakımından devrinin en önemli şahsiyetlerinden biri olan Ebüssuûd Efendi, Kanûnî Sultan Süleyman ile münasebetlerinde yeri gelince nüktedan, yeri gelince de izzetli davranmasını bilmiştir. Meselâ Ayasofya vakıfları kiracılarının, kira bedellerini ecr-i misle yükseltmekten kaçınarak vakıf dükkânların mevcut gelirlerinin giderlere fazlasıyla yettiğini, bu sebeple kira bedellerinin ecr-i misle yükseltilmesine ihtiyaç bulunmadığını padişaha arzetmeleri ve padişahın da gerekli meşverette bulunarak kiracıların istekleri doğrultusunda ferman vermesi üzerine Ebüssuûd Efendi’nin, “Olmaz! Emr-i sultânî ile, nâmeşrû olan nesne meşrû olmaz; haram olan nesne helâl olmak yokdur” (Süleymaniye Ktp., Reşid Efendi, nr. 1036, vr. 48a-49b) demesi ilminin yüceliğini koruduğunun en önemli delillerinden biridir. Öte yandan Nâmık Kemal Evrâk-ı Perîşân’da onu padişahın huzurunda hoşa gidecek şeyler söyleyen bir “müdâhin” olarak vasıflandırır. Bazı tarihçiler, haklı bir sebeple gücendiği Arabzâde Muhyiddin Efendi’yi bütün ricalara rağmen Bursa’ya sürgün eden Ebüssuûd’u makamını korumakta haris ve sert olmakla itham etmişler ve Kemalpaşazâde’deki zarafetin kendisinde bulunmadığını ileri sürmüşlerdir (Peçuylu İbrâhim, I, 55).
Ebüssuûd Efendi Kanûnî Sultan Süleyman, II. Selim, III. Murad ve III. Mehmed devirlerinde şeyhülislâmlık, kazaskerlik yapan ve diğer ilmî mevkilerde bulunan birçok âlimin hocası olmuştur. Her biri şeyhülislâmlık yapmış olan Kadızâde Ahmed Şemseddin, Mâlûlzâde Mehmed, Abdülkadir Şeyhî, Hoca Sâdeddin, Bostanzâde Mehmed, Ebülmeyâmin Mustafa ve Sun‘ullah efendilerle Zenbillizâde Fudayl Çelebi, Bostanzâde Mustafa, Cenâbî Mustafa Efendi, Ahîzâde Abdülhalim Efendi, şair Bâkî, Hâce-i Sultânî Atâullah, tezkireci Âşık Çelebi ve Kınalızâde Hasan Çelebi gibi âlimler bunlar arasında sayılabilir.
Şeyh Bedreddin’in Vâridât’ına şerh yazan bir Bayramî şeyhinin oğlu olan Ebüssuûd Efendi’nin tasavvufa karşı olduğu şeklinde yanlış bir kanaat mevcuttur. Ancak tasavvuf ve mutasavvıflarla ilgili fetvalarından onun şer‘î hükümlere uygun olan tasavvuf anlayışına ve şeriat dairesinde kalan mutasavvıflara daima hürmet gösterdiği anlaşılmaktadır. Şer‘î hükümlere aykırı şekilde tasavvuf adı altında yapılan taşkınlıklara ise şiddetle karşı çıkmıştır. Nitekim yetiştiği muhit ve şartlar bakımından da onun tasavvufa tümüyle muhalif olması beklenmez. Âlî Mustafa Efendi’nin bu konuda ona yönelik eleştirisi ise Ebüssuûd’un sûfiyye mesleğine intisap etmemesiyle ilgilidir. Peçuylu İbrâhim bu iddiayı dahi kabul etmez. Zâhirî ilimler kadar bâtınî ilimlere de vâkıf olan Ebüssuûd Efendi büyük mutasavvıflardan tayy-i mekân gibi hârikulâde hallerin zuhur ettiğine inandığı gibi kendi babasında da bu hallerin görüldüğünü kabul etmektedir (Ebüssuûd Efendi, Fetâvâ, Süleymaniye Ktp., İsmihan Sultan, nr. 223, vr. 220, 321; Atâî, s. 170-171). Ona göre meşâyih-i İslâmiyye’nin tarikat ve hakikat dedikleri şey şeriatın özü ve hulâsasıdır. Din âlimlerinin şeriatla bağdaştıramadıkları haller ise küfür ve ilhâddan başka bir şey değildir (Atâî, s. 88). Ebüssuûd Efendi’nin karşı çıktığı ve haklarında idam fetvası verecek kadar sert davrandığı mutasavvıflar, tasavvuf adı altında şeriata aykırı fikir ve hareketlere meylederek fitne ve rahatsızlık sebebi olan kimselerdir. Kesin naslarla sabit olan bazı şeriat hükümlerini inkâr ettiği, Hz. Peygamber’i tahkir ettiği ve vahdet-i vücûd meselesinde hataya düştüğü vb. gerekçelerle zındıklıkla suçlanan ve Şeyhülislâm Ebüssuûd Efendi’nin fetvasıyla 957’de (1550) idam edilen Muhyiddin Karamânî bunlardan birisidir (bk. MUHYİDDİN KARAMÂNÎ). Bir diğeri devlet ricâlinden ve yeniçerilerden çok sayıda mensubu olan Bayramî-Melâmî şeyhi Hamza Bâlî’dir. Ebüssuûd Efendi, daha önce hocası Şeyhülislâm Kemalpaşazâde’nin fetvasıyla idam edilmiş olan (935/1529) Oğlan Şeyh lakaplı İsmâil Ma‘şûkī’nin meşrebinde olduğu gerekçesiyle Hamza Bâlî hakkında idam fetvası vermiştir (Atâî, s. 70-71; Tomar-Melâmîlik, s. 54 vd.; ayrıca bk. HAMZA BÂLÎ).
Ebüssuûd Efendi devrin geleneğine uyarak Türkçe ve Arapça bazı şiirler kaleme almışsa da onda bir sanat kabiliyeti olduğunu söylemek oldukça güçtür. Arapça şiirlerinin en tanınmışı, Ebü’l-Alâ el-Maarrî’ye muâraza niyetiyle kaleme aldığı el-Ḳaṣîdetü’l-mîmiyye’dir. Kendisine sorulan sorulara aynı dil ve üslûpla cevap vermesi, ayrıca tefsiri ve Arapça fetvaları onun bu dile hâkimiyetini göstermektedir. Oğullarından biri ve Kanûnî için kaleme aldığı iki Türkçe mersiye ile gençliğinde yazdığı bir manzumeden, şiire pek kabiliyeti olmasa da bazı hissî parçalar yazdığı anlaşılmaktadır. Türkçe nesirde zamanın en ağır üslûbundan en sade ifadesine kadar çeşitli üslûplar kullanan Ebüssuûd Efendi’nin Kara Ahmed Paşa’ya sadâret tebriği için yazdığı mektubun üslûbu eski inşâ hünerlerine örnek olabilecek kadar ağdalı, oğlu Ahmed Efendi’ye yazdığı tezkiresiyle Duânâme’sinin dili ise oldukça sadedir.
Hukuk Alanındaki Hizmetleri. İlmiye ve devlet teşkilâtında altmış yıl kadar görev yapan Ebüssuûd Efendi’nin en önemli hizmetleri hukuk alanında yaptığı çalışmalardır. Ebüssuûd, hem şer‘î hukukun gölgesinde örfî hukukun ve kanunlaştırmanın gelişmesine imkân hazırlaması, hem de İslâm hukukunun klasik devrine ait görüşleri yorumlayarak döneminin problemlerine çözüm getirmesi özelliğiyle İslâm ve Osmanlı hukuku alanında önemli hizmetler yapmıştır. Bugün elde bulunan fetva koleksiyonları ve risâleleri, onun doktriner ve geleneksel bir hukuktan ziyade pratik değeri olan ve değişen şartlara göre farklı çözümler üretebilen bir hukuk anlayışına sahip olduğunu göstermekte ve bu ona diğer Osmanlı şeyhülislâmları arasında farklı bir yer kazandırmaktadır. Uzun yıllar ilmiye ve devlet teşkilâtında görev yapan, medresede okutulan klasik fıkıh literatürünün yanı sıra içtimaî şartları, devletin yapısını ve işleyişini ve günlük problemleri de yakından tanıma imkânı bulan Ebüssuûd Efendi, karşılaşılan problemleri Hanefî mezhebi içindeki farklı görüş ve yorumlar arasında tercih ve tahrîcler yaparak çözmeye çalışmıştır. Bu yönüyle onun, Hanefî hukukçularının yaptığı müctehidler tasnifi içinde (bk. Leknevî, s. 81) “ashâbü’t-tahrîc” ve “ashâbü’t-tercîh”, hatta biraz zorlama ile “meselede müctehid” grubu içinde yer aldığı söylenebilir. Gerek devletin örfî hukuk olarak anılan alandaki tasarruflarının şer‘î hukukla ilgi ve dengesinin kurulmasında, kanunnâmelerin hazırlanmasında, gerekse şer‘î mahkemelerin çalışma ve yazışma esaslarının düzene konulmasında da önemli hizmetleri olmuştur. Kanûnî Sultan Süleyman’ın hukukî ıslahat ve düzenlemelerinde Ebüssuûd Efendi’nin büyük payı vardır.
Osmanlı toplumunda kanun önünde eşitliğin, hukukun tatbikinde birlik ve düzenin sağlanabilmesi amacıyla uygulanan resmî mezhep politikası Ebüssuûd Efendi döneminde daha titizlikle takip edilmiş, yargılamada ve fetvalarda Hanefî mezhebinin esas alınma ilkesi kadı ve müftülerin beratlarında açıkça ifade edilmeye başlanmıştır. Ebüssuûd Efendi’nin, kadıların Hanefî mezhebi içindeki yerleşik ve sahih görüşle amel etmesi gerektiği, çok zayıf görüşle amel etmeleri halinde hükmünün geçerli olmayacağı yönündeki fetvası (Akgündüz, Osmanlı Kanunnâmeleri, IV, 50) veya Şâfiîler’in kendilerine Şâfiî fıkhının uygulanması yönündeki özel ve ferdî taleplerini ve kadıların da bu yönde hüküm vermelerini doğru bulmaması veya Şâfiî kavliyle amel etmenin yasaklandığını belirtmesi (a.g.e., IV, 40), ülkede kazâî birliği ve kanun önünde eşitliği sağlama gayesine yöneliktir. Çünkü özellikle aile hukuku alanında diğer fıkıh mezheplerinin farklı hükümlerinden faydalanabilmek için mahkemede ileri sürülen böyle bir gerekçenin kabul edilmesinin ve uygulanacak hukuku belirlemenin fertlere bırakılmasının ülkedeki hukukî istikrarı ciddi ölçüde ihlâl etmesi mümkündü.
Ebüssuûd Efendi’nin yargılamada ve fetvada Hanefî mezhebinin yerleşik görüşlerinin esas alınması hususunda titizlik göstermesi, mutaassıp bir Hanefî olmasına değil yukarıda zikredilen amaç ve gerekçelere dayandığından, sosyal şart ve ihtiyaçlar değiştiğinde mezhepte yerleşik görüşlerden vazgeçip sistem içinde farklı çözüm arayışlarına gittiği de görülür. Nitekim Hanefî mezhebindeki, bulûğa eren kızların velilerinin izin veya icâzetini almadan evlenebilecekleri şeklindeki hâkim görüşten Ebüssuûd döneminde vazgeçilmiş, İmam Muhammed’in bu konudaki tercihi benimsenerek kızların ancak velilerinin izniyle evlenebilecekleri görüşü kabul edilmiş, kadıların velinin iznini almadan nikâh kıymaları veya buna izin vermeleri yasaklanmıştır (a.g.e., IV, 38-39). Ebüssuûd Efendi’nin, nikâhların ancak kadıların izin ve bilgileri dahilinde kıyılması konusunda titizlik göstermesi, kadıların izni olmadan evlenen kimselerin ileride ortaya çıkabilecek bu nikâhla ilgili ihtilâf ve taleplerinin mahkemece dinlenmeyeceğini beyan etmesi, akıl hastalığının tefrik sebebi olmasına imkân tanıması (a.g.e., IV, 39), kahve içmenin cevazına, ibret gözüyle seyretmek şartı ile gölge (karagöz) oyununun meşrû olduğuna fetva vermesi ve birçok konuda Hanefî mezhebi içindeki farklı görüşlerden faydalanmaya imkân tanıması, onun fıkhî hüküm ve fetvalarda sosyal şart ve ihtiyaçları göz önünde bulundurduğu, müctehidlere ait görüşler arasında tercih yaptığı, klasik literatürde yerleşik kuralları yorumlayarak yeni meselelere uygulamakla birlikte hukukta sistem ve istikrarı da bozmamaya özen gösterdiği şeklinde açıklanabilir.
Ebüssuûd Efendi’nin, İslâm hukukunun açık hüküm ve ilkelerine aykırı uygulamalara karşı çıktığı, meselâ müste’menlerin (İslâm ülkesinde geçici süreyle bulunmasına izin verilmiş gayri müslimler) şahitliği konusunda padişahın vermiş olduğu bir müsaadeye, “Nâ-meşrû olan nesneye emr-i sultânî olmaz” diyerek itiraz ettiği de bilinmekle birlikte şer‘î hukuka aykırı olmadığı sürece devletin ve toplumun ihtiyaçları gereği yapılan idarî tasarrufları desteklemesi, hatta zaman zaman İslâm hukuk doktrini içindeki farklı görüş ve temayüllerden insanların ihtiyacına en uygun olanını tercih etmesi, onun hukuk alanında yeteri ölçüde uzlaşmacı ve yumuşak bir tavır sergilediğini gösterir. Ebüssuûd Efendi’nin, menkul malların ve para vakfının cevazı ve vakıf paraların “muâmele-i şer‘iyye” usulü ile işletilmesi konusundaki yaklaşımı, hem onun bu yönünü hem de fıkhî meselelerdeki ictihad ve tercih gücünü göstermesi bakımından dikkat çekicidir (bk. MUAMELE).
Anadolu Kazaskeri Çivizâde Muhyiddin Mehmed Efendi, Ebüssuûd’un para vakfına cevaz veren fetvasına karşı çıkmış ve 945 (1538) yılında padişaha da tesir ederek para vakfını yasaklayan fetvasını “hükm-i şerîf” haline getirmişti. Ayrıca daha evvel bu tür vakıfların câiz olduğunu söyleyen Ebüssuûd’u da şiddetli bir şekilde tenkit etmişti (Ebüssuûd Efendi’nin Fetvası ve Çivizâde’nin Reddiyesi, Süleymaniye Ktp., Reşid Efendi, nr. 1177, vr. 158a-161b). Ebüssuûd Efendi de Risâle fî vaḳfi’l-menḳūl ve’n-nuḳūd adlı meşhur risâlesinde menkul malların vakfının İmam Şâfiî tarafından hiçbir kayda bağlı olmaksızın, Ebû Yûsuf tarafından hakkında nas vârit olmak şartıyla, İmam Muhammed tarafından ise hukukî örf ve teamüllerin kabul etmesi şartıyla câiz görüldüğünü, İmam Züfer’in de para vakıflarını kayıtsız şartsız câiz gördüğünü naklettikten sonra para vakıflarında İmam Muhammed’in görüşünü takip etmenin en isabetli yol olduğunu, zira bu hukukçunun ictihadında belli bir taşınırı kastetmediğini, teamül olduğu takdirde para vakfının da bu gruba girebileceğini, kendi zamanında da böyle bir teamülün oluştuğunu ve dolayısıyla böyle bir vakfın câiz bulunduğunu, öte yandan bu tür vakıflarda mislin bekasının vakfedilen malın aynının bekası hükmünde sayılabileceğini, bu sebeple ikraz edilen paraların aynının değil mislinin vakfa geri dönmesinin bir mahzur teşkil etmeyeceğini söyleyerek kendi fetvasını savundu. Ebüssuûd Efendi’nin bu görüşlerine İmam Birgivî de karşı çıkmış ve 979 (1572) yılında es-Seyfü’ṣ-ṣârim fî ʿademi cevâzi vaḳfi’l-menḳūl ve’d-derâhim adlı risâlesini kaleme almıştır. Ancak uygulama Ebüssuûd’un fetvası istikametinde gelişmiş ve daha sonra bu yönde bir hüküm de çıkarak onun fetvası kanun haline gelmiştir. Ebüssuûd Efendi’nin fıkhî meselelerde devrin şart ve ihtiyaçlarına göre ictihad, yorum ve tercih yapabilme gücü onun vakıfların istibdâli, vakıflarda icâreteyn usulünün cevazı, devlet vakıfları demek olan irsâdî vakıfların meşruiyeti, vakıf kiracılarının gedik (süknâ) haklarının tanınması yönündeki fetvalarında da görülür (bk. VAKIF).
Ebüssuûd Efendi Osmanlı arazi hukukundaki hizmetleriyle de dikkati çekmektedir. Osmanlı Devleti’nde ziraat topraklarının büyük bir bölümü çıplak mülkiyeti (rakabe) devlete ait, tasarruf hakkı ise şahıslara devredilmiş bulunan mîrî araziden oluşmaktaydı. Osmanlı Devleti’nde toprakların başlangıçtan itibaren var olan bu hukukî statüsünün şer‘î hukukun mülkiyet, miras, öşür ve haraçla ilgili klasik esaslarına uygun olup olmadığı yönünde ortaya çıkan tereddütler, Ebüssuûd Efendi’nin çabaları ve bu konuda getirdiği birtakım şer‘î açıklamalarla bir hayli açıklığa kavuşturulmuştur. Buna göre Osmanlılar tarafından fethedilen ülkelerin kasaba ve köylerinde ev, dükkân, bağ ve bahçeler buradaki sakinlerin mülkleri olup bunlarda diledikleri gibi tasarrufta bulunabilirler. Ziraat toprakları ise yine eski sahiplerine bırakılmakla birlikte bunların çıplak mülkiyeti devlete verilmiş, yalnız tasarruf hakkı sakinlere devredilmiştir. Devlete ait toprakların bir nevi kiracısı veya mutasarrıfı kabul edilen çiftçilerin çeşitli isimler altında ödedikleri vergiler de klasik doktrindeki haraç vergisinin değişik şekillerinden ibarettir (bk. HARAÇ). Mutasarrıf öldüğünde sahip olduğu tasarruf hakkı bedelsiz olarak erkek çocuğuna geçer.
Ebüssuûd Efendi’ye göre Osmanlı Devleti’nde mîrî arazi ve timar sisteminin temelini, Hanefîler dışındaki hukukçuların savaş yoluyla fethedilen araziler hakkında ortaya koydukları “müslümanlara vakıf”, yani rakabesi devlete ve tasarruf hakkı da bazı malî mükellefiyetler karşılığında reâyâya devredilen arazi görüşü teşkil etmiştir. Selçuklular zamanından beri “arâzî-i memleket, arâzî-i sultân, arâzî-i havz” adlarıyla mevcut olan bu nizam Osmanlı Devleti’nde mîrî arazi adıyla var olmuş ve kuruluştan itibaren malî ve askerî hayatın temelini teşkil etmiştir. Ancak Kanûnî Sultan Süleyman’ın isteğiyle Ebüssuûd’un bu hukukî esasları sistemleştirmesi ve “fetvâ-yı şerîfe” haline getirmesi, daha sonraki dönemlerde bütün hukukî düzenlemelerde bu fetvaların esas alınması mîrî arazi rejiminin mimarı olarak onu ön plana çıkarmıştır. Gerçekten Kanûnî’nin son dönemlerinde hazırlanan ve resmî bir müdevvenat olduğu kuvvetle muhtemel bulunan bir kanun mecmuasının başında ve araziyle ilgili diğer kanun mecmualarında Ebüssuûd Efendi’nin fetvaları daima yer almıştır (Barkan, s. XL-XLI). Aynı şey, Ebüssuûd Efendi’nin kazasker olarak ve il yazıcısı sıfatıyla tahrir ettiği Budin sancağı tahrir defteri başındaki kanunnâme ve II. Selim devrinde tahriri yapılan Selânik, Manastır ve Üsküp sancakları defterlerinin başında yer alan fetva tarzındaki kanunnâme için de söz konusudur.
Kanûnî devrine ait olduğu ileri sürülen ve “kānûn-ı cedîd” adıyla bilinen kanunnâme aslında sonraki dönemlerin ürünüdür. Zira kanunnâme nüshalarının büyük bir kısmı 1084 (1673) tarihli bir fermanla bitmektedir. Ayrıca içinde Kanûnî’den yıllarca sonra yaşamış olan Zekeriyyâzâde Yahyâ Efendi gibi şeyhülislâmlara, Hamza Paşa gibi nişancılara ait fetva ve kanun hükümleri de vardır. Kanunnâmeye Kanûnî döneminin ürünü gibi bakılmasının sebebi, temelini teşkil eden mukaddime kısmının Ebüssuûd Efendi’nin fetvalarından oluşmasıdır. Gerçekten bu mukaddimede yer alan dokuz fetvadan biri Kemalpaşazâde’ye, kalan sekiz tanesi Ebüssuûd Efendi’ye aittir.
Ebüssuûd Efendi’nin arazi hukuku alanındaki bu çalışmaları, bazı araştırmacılarca örfî hukukun ön plana çıkarılıp şer‘î hukukun geri plana itilmesi olarak değerlendirilmiştir. Ömer Lütfi Barkan bunların başında gelir. Bu değerlendirmede, İslâm hukukunun sosyal hayatı düzenleme biçimini dikkate almamanın etkisi vardır. İslâm hukuku, fethedilen toprakların hukukî statüsünü belirleme konusunda devlet başkanına takdir hakkı tanımıştır. Hz. Ömer devrinde Irak topraklarının gazilere ganimet olarak dağıtılmayıp mülkiyetinin devlette alıkonulması bu yetki çerçevesindedir. Bu sebeple Osmanlı Devleti tarafından ziraat topraklarının büyük bir kısmının mîrî topraklar olarak düzenlenmesi, şer‘î hukukun ikinci plana itilmesinin değil onun devlet başkanına tanımış olduğu yetkinin sonucudur. Girit’in fetihten sonra farklı bir statüye bağlanması ve İslâm hukuku hükümlerine uygun olarak mülk-harâcî toprak statüsünde düzenlenmesi, mîrî arazi statüsünde düzenlenen diğer toprakların İslâm hukukuna aykırı olarak tanzim edildiği ve bu tanzimle devlet başkanının İslâm hukukuna aykırı tasarrufta bulunduğu anlamına gelmez. Girit’in stratejik konumu, tarım arazisi olarak çok önemli bir yer işgal etmemesi ve halkın Osmanlı idaresine bir an önce ısındırılması zarureti bu toprakların diğerlerinin aksine mülk-harâcî olarak düzenlenmesini gerekli kılmıştır. Mîrî arazi sistemine karşı mülkî arazi sistemini savunan görüşlerin Ebüssuûd sonrası dönemde ağırlık kazanması da bu uygulamada etkili olmuş olabilir.
Öte yandan Ebüssuûd Efendi, sadece mîrî arazi sisteminin esaslarını mer‘î İslâm-Osmanlı hukuku çerçevesinde belirlemekle yetinmemiş, çift akçesi, ondalık, dönüm akçesi ve benzeri vergilerin hangi dinî-hukukî esaslara dayandığını ortaya koymak için öşürle ilgili bir risâle kaleme almıştır.
Tefsir İlmindeki Yeri. Osmanlı döneminde yetişen tefsir âlimlerinin çoğu Kur’an’ın tamamını tefsir etmeyip daha önce yazılan tefsirlere hâşiye veya ta‘lik yazmakla yetinmişlerdir. Kur’ân-ı Kerîm’in bütününü tefsir edenlerin başında yer alan Ebüssuûd Efendi’nin “sultânü’l-müfessirîn, hatîbü’l-müfessirîn, hâtimetü’l-müfessirîn” gibi unvanları onun tefsir ilmindeki yerini belirlemesi bakımından önemlidir. Arapça olarak kaleme aldığı ve Kanûnî Sultan Süleyman’a sunduğu İrşâdü’l-ʿaḳli’s-selîm ilâ mezâya’l-Kitâbi’l-Kerîm adlı eserinde Ebüssuûd Efendi Kur’an’ın Kur’an ve hadisle tefsirine önem vermiş, esbâb-ı nüzûl, nesih, kıssalar, fıkhî ve kelâmî meseleler, dil, kıraat, İsrâiliyat, muhkem ve müteşâbih gibi konular üzerinde durmuştur. Şiirle istişhâd yolunu kullanmış, belâgat ve i‘câz, âyetler arasındaki münasebetler gibi tefsir ilminin inceliklerini ele almıştır. Ehl-i sünnet akîdesine sıkı sıkıya bağlı kalması, zekâ ürünü buluşlarının çokluğu, âyetler arasındaki tenâsübün mükemmel şekilde incelenip açıklanmış olması sebebiyle onun eserinin Zemahşerî’nin el-Keşşâf, Beyzâvî’nin Envârü’t-tenzîl adlı tefsirlerinden daha üstün olduğunu söyleyenler de vardır. Esasen Ebüssuûd Efendi de Zemahşerî ve Beyzâvî’nin tefsirlerine hayranlık duyduğunu belirtmiş ve bu iki eserle Râzî’nin Mefâtîḥu’l-ġayb ve Nesefî’nin el-Medârik’inden geniş ölçüde faydalanmıştır.
Eserleri. A) Tefsir. 1. İrşâdü’l-ʿaḳli’s-selîm. Ebüssuûd Efendi’nin şeyhülislâm olduktan sonra yazmaya başladığı ve yaklaşık yirmi yılda (muhtemelen 953-973/1546-1566 arası) tamamladığı meşhur tefsiridir (geniş bilgi için bk. İRŞÂDÜ’l-AKLİ’s-SELÎM; Boyalık, “İrşâdü’l-akli’s-selîm”, Ebüssuûd Efendi, İrşâdü’l-ʿaḳli’s-selîm içinde, s. 73-104). Türkiye kütüphanelerinde birçok yazma nüshası bulunan eser (Brockelmann, GAL, II, 579-580; Suppl., II, 651) ilk defa iki cilt (Kahire 1275), daha sonra Fahreddin er-Râzî’nin Mefâtîḥu’l-ġayb adlı tefsirinin kenarında sekiz cilt (İstanbul 1294, 1307, 1308; Kahire 1284, 1307, 1308, 1327), yine müstakil olarak üç cilt (Kahire 1347), beş cilt (Kahire 1327, 1372/1952; Riyad 1971, 1974) ve dokuz cilt (Beyrut, ts.) halinde basılmıştır. Son olarak müellif nüshası ve müellif nüshasıyla mukabele edilmiş nitelikli nüshalar esas alınarak müellifin notlarıyla (minhüvât) birlikte Mehmet Taha Boyalık’ın koordinatörlüğünde Ahmet Aytep, Ziyâüddin el-Kāliş ve Muhammed İmâd en-Nâbulsî tarafından tahkikli neşre hazırlanan eser, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi’nin (İSAM) “İkinci Klasik Dönem Projesi” kapsamında Türkçe ve Arapça müstakil bir “İnceleme ve Dizin (ed-Dirâse ve’l-fehâris)” cildiyle birlikte dokuz cilt olarak yayımlanmıştır (İstanbul 2021).
2. Maʿâḳıdü’ṭ-ṭırâf fî evveli sûreti’l-Fetḥ mine’l-Keşşâf. Zemahşerî’nin el-Keşşâf adlı tefsirinin Feth sûresiyle ilgili bölümünün hâşiyesidir. Çok sayıda yazma nüshası bulunan eser Harun Bekiroğlu tarafından tahkik edilerek yayımlanmıştır (İslâm Araştırmaları Dergisi, sy. 42 (2019), s. 107-148; bk. Boyalık, “İrşâdü’l-akli’s-selîm”, Ebüssuûd Efendi, İrşâdü’l-ʿaḳli’s-selîm içinde, s. 62-63).
3. Tefsîru sûreti’l-Furḳān (Süleymaniye Ktp., Süleymaniye, nr. 1026, vr. 20b-33b).
4. Tefsîru sûreti’ş-Şuʿarâʾ (Süleymaniye Ktp., Süleymaniye, nr. 1026, vr. 33b-49b).
5. Tefsîru sûreti’l-Müʾminîn (Süleymaniye Ktp., Süleymaniye, nr. 1026, vr. 50b-66a).
6. Tefsîru sûreti’n-Nûr (Süleymaniye Ktp., Süleymaniye, nr. 1026, vr. 66a-83b).
Ebüssuûd Efendi’nin İrşâdü’l-ʿaḳli’s-selîm’den ihtisar ettiği anlaşılan bu sûre tefsirleri yanında ayrıca Fâtiha sûresinin ve bazı sûrelerin belirli âyetlerinin tefsirine dair risâleleri de bulunmaktadır (bk. Düzenli, s. 64-65; Boyalık, “İrşâdü’l-akli’s-selîm”, Ebüssuûd Efendi, İrşâdü’l-ʿaḳli’s-selîm içinde, s. 62-63).
7. Risâle fî baḥs̱i îmâni’l-Firʿavn. Firavun’un imanıyla ilgili olup son nefesinde iman eden kimsenin imanının sahih olduğunu söyleyen âlimlere karşı yazdığı bir reddiyedir (Süleymaniye Ktp., Pertevniyal Sultan, nr. 930).
B) Fıkıh. 1. Fetâvâ-yı Ebüssuûd Efendi. İstanbul kütüphanelerinde Ebüssuûd Efendi’ye nisbet edilen fetvaların derlenmesiyle meydana gelmiş birçok fetva mecmuası vardır (yazma nüshaları için bk. Atsız, s. 28-33; Düzdağ, s. 27). M. Ertuğrul Düzdağ, Millet (Ali Emîrî, nr. 80) ve Beyazıt Devlet (nr. 2757) kütüphanelerinde bulunan Ebüssuûd Efendi’ye ait iki fetva mecmuasını yeniden düzenleyerek yayımlamıştır (İstanbul 1972, 1983).
2. Ma‘rûzât. Ebüssuûd Efendi’nin Kanûnî Sultan Süleyman’a arzetmiş olduğu fetvalardır. Padişahın iradesi alındığı için kadıları bağlayan ve uyulması mecburi hale gelen bu fetvalar, muhtemelen Ebüssuûd Efendi’nin ölümünden sonra Şeyhülislâm Hâmid Efendi tarafından toplanarak II. Selim’e yeniden arzedilmiş ve uzun yıllar mahkemelerde yürürlükte kalmıştır. Millî Tetebbûlar Mecmuası’nda (I [1331/1915], sy. 2, s. 337-348) “Osmanlı Kanunnâmeleri” başlıklı metin neşri bölümünde eksik bir nüshası neşredilen eser daha sonra muhtelif nüshalara dayanılarak Almanca tercümesiyle birlikte Paul Horster (Zur Anwendung des islamischen Rechts im 16. Jahrhundert, Stuttgart 1935) ve ayrıca Ahmet Akgündüz tarafından (Osmanlı Kanunnâmeleri, IV, 35-75) yayımlanmıştır. Ma‘rûzât son olarak Pehlül Düzenli tarafından yirmiden fazla nüshası karşılaştırılarak ve Latinize edilerek neşredilmiştir (İstanbul 2013).
3. Arâzî-yi Harâciyye ve Öşriyye Hakkında Kanun ve Fetvâlar. Kānunnâme, Kānûnü’l-muâmelât adlarıyla da kaydedilen bu eser, Ebüssuûd Efendi’nin Osmanlı mîrî arazi hukukunun temelini teşkil eden on kadar uzun fetvası veya bu fetvaların mukaddimesini teşkil ettiği “kanûn-ı cedîd” nüshalarıdır. Tamamı Ahmet Akgündüz tarafından neşredilmiştir (Osmanlı Kanunnâmeleri, IV, 78-91).
4. Risâle fî vaḳfi’l-menḳūl ve’n-nuḳūd. Taşınır (menkul) malların ve paranın vakfedilmesine dair Arapça bir risâle olup Mevḳıfü’l-ʿuḳūl fî vaḳfi’l-menḳūl, Risâle fî (cevâzi) vaḳfi’l-menḳūl ve Risâle fî vaḳfi’n-nuḳūd gibi adlarla da anılır. İstanbul’da tarihsiz ve taş basması olarak yayımlanan risâlenin farklı adlarla ve çok sayıda yazma nüshası mevcuttur (meselâ bk. Süleymaniye Ktp., Reşid Efendi, nr. 1177/13, vr. 133-142, Esad Efendi, nr. 1581/14, vr. 250-267, Süleymaniye, nr. 632/1, vr. 1-15, Yenicami, nr. 126/3, vr. 201b-214a, Bağdatlı Vehbi Efendi, nr. 477/1, vr. 1-16, Şehid Ali Paşa, nr. 936/2, vr. 22-46; Millet Ktp., Feyzullah Efendi, nr. 2139/6, vr. 59b-66b). Bu eserin Para Vakfı ile Alâkalı Risâle ve Fetvâlar adlı Türkçe bir nüshası daha vardır (Süleymaniye Ktp., Düğümlü Baba, nr. 449/12, vr. 105b-119b).
5. Biḍâʿatü’l-ḳāḍî li’ḥtiyâcihî fi’l-müstaḳbel ve’l-mâżî. Osmanlı kadılarının uyması gereken usul ve erkânı anlatan önemli bir sak mecmuasıdır (yazma nüshaları için bk. Süleymaniye Ktp., Lâleli, nr. 3711, vr. 30b-39b; Hacı Mahmud Efendi, nr. 6314, vr. 31b-43b).
6. Fetâvâ Kâtiblerine Tenbih. Fetva müsevvidlerinin uyması gereken kurallarla ilgili bir risâledir (Süleymaniye Ktp., Hacı Beşir Ağa, nr. 656/53, vr. 246).
7. el-Fetva’l-müteallika bi-beyâni’l-vakti’l-mu‘tebere li’l-hasâd ve istihkāki’l-gallât. Osmanlı hukukunda araziden alınan ürünlerin hasat vakitleriyle vergi tahsil zamanlarını anlatan ve daha sonra kanunnâmelerin temel kaynağı haline gelen bir fetvanın hem Arapça’sı hem de Türkçe’si mevcuttur (Süleymaniye Ktp., Reşid Efendi, nr. 11.152/32, vr. 163-167; nr. 1036/21, vr. 181-183; 1036/6, vr. 41-42).
8. Ġamezâtü’l-melîḥ fî evveli mebâḥis̱i ḳaṣri’l-ʿâmm mine’t-Telvîḥ. Hanefî hukukçusu Sadrüşşerîa es-Sânî’nin fıkıh usulüne dair et-Tavżîḥ şerḥu’t-Tenḳīḥ adlı eserine Teftâzânî tarafından et-Telvîḥ adıyla yazılan hâşiye üzerine Ebüssuûd Efendi’nin yaptığı bir ta‘liktir (Süleymaniye Ktp., Bağdatlı Vehbi Efendi, nr. 2035, vr. 37b-40b; Beyazıt Devlet Ktp., Bayezid, nr. 8025, vr. 20b-25a).
9. S̱evâḳıbü’l-enẓâr fî evâʾili Menâri’l-envâr. Hanefî hukukçusu Ebü’l-Berekât en-Nesefî’nin usûl-i fıkha dair Menârü’l-envâr adlı eserinin ilk kısımlarının Arapça şerhidir (Süleymaniye Ktp., Bağdatlı Vehbi Efendi, nr. 2035/5, vr. 31-37; Beyazıt Devlet Ktp., Bayezid, nr. 8025, vr. 11b-18a).
10. Ḥasmü’l-ḫilâf fi’l-mesḥ ʿale’l-ḫifâf. Ebüssuûd Efendi’nin, oğlu Mustafa Çelebi için yazdığı mest üzerine mesh ile alâkalı bir risâledir (Süleymaniye Ktp., Lâleli, nr. 876/1, vr. 1-12; Şehid Ali Paşa, nr. 2795, vr. 95-97).
11. Risâle fî vaḳfi’l-arâżî ve baʿżı aḥkâmi’l-vaḳf. Osmanlı arazi hukukunu, arazinin nasıl vakfedileceğini ve özellikle irsâdî vakıfları konu edinen bir risâledir. Bazı kütüphane kayıtlarına Risâle fî taḳsîmi’l-arâżî diye de geçen bu risâlenin Türkçe’si de vardır (Süleymaniye Ktp., Reşid Efendi, nr. 1152, vr. 156b-158a; Esad Efendi, nr. 3459/4, vr. 185-187, nr. 3785/19, vr. 116).
12. Risâle fî tescîli’l-evḳāf. Özellikle nakit para vakıflarının tesciliyle vakfının tamamlandığını anlatmak için kaleme alınmıştır (Süleymaniye Ktp., Lâleli, nr. 835, vr. 7-17).
13. Risâle fî vaḳfi’ṭ-ṭavâḥîn ʿale’l-arżi’l-mevḳūfe li’l-ġayr. Başkasına ait vakıf arazi üzerinde bulunan değirmenlerin vakıf yapılıp yapılmayacağının tartışıldığı bir risâledir (Süleymaniye Ktp., Yenicami, nr. 376/4, vr. 155-165).
14. Öşür Hakkında Risâle. Osmanlı vergi hukukunun şer‘î esaslarını açıklayan bu risâle (aş.bk.) Ahmet Akgündüz tarafından neşredilmiştir (Osmanlı Kanunnâmeleri, IV, 95-104).
Ebüssuûd Efendi ayrıca Burhâneddin el-Mergīnânî’nin meşhur eseri el-Hidâye’nin birçok bölümüne ta‘lik ve hâşiyeler yazmıştır (yazma nüshaları için bk. Süleymaniye Ktp., Bağdatlı Vehbi Efendi, nr. 2035, Şehid Ali Paşa, nr. 936/3, vr. 47-106, nr. 724/3, vr. 36; Köprülü Ktp., Mehmed Asım Bey, nr. 706, vr. 9-13; Hacı Selim Ağa Ktp., nr. 299).
C) Dil ve Edebiyat. 1. Ġalaṭât-ı Ebüssuʿûd (Ġalaṭât-ı ʿAvâm). Risâle fî taṣḥîḥi’l-elfâẓi’l-mütedâvile beyne’n-nâs ve Saḳaṭâtü’l-ʿavâm adlarıyla da kaydedilen bu risâle halk arasında yanlış kullanılan bazı kelimelere dairdir (yazma nüshaları için bk. Süleymaniye Ktp., Esad Efendi, nr. 3755/2; Tırnovalı, nr. 1865/3; Reşid Efendi, nr. 1053, vr. 42-43; Şehid Ali Paşa, nr. 2768/3). Eser Mustafa Şevket tarafından şerhedilmiştir (İstanbul 1318).
2. el-Ḳaṣîdetü’l-mîmiyye (yazma nüshaları için bk. Süleymaniye Ktp., Lâleli, nr. 3725, vr. 185-186; Şehid Ali Paşa, nr. 1390/11, vr. 181-186). Doksan küsur beyitten meydana gelen bu kasideye İzzeddin Abdülazîz ez-Zemzemî, Muslihuddîn-i Lârî ve Ümmüveledzâde’nin oğlu Ali Efendi nazîre, Abdurrahman Alemşah, İbnü’n-Nakīb el-Halebî ve Radıyyüddin Muhammed b. İbrâhim el-Halebî gibi âlimler şerh yazmışlardır (Keşfü’ẓ-ẓunûn, II, 1347, 1919; Atâî, s. 170, 178, 259).
3. el-Ḳaṣâʾidü’l-ʿArabiyye. Ebüssuûd Efendi’nin çeşitli Arapça kasidelerini toplayan bir mecmuadır (yazma nüshaları için bk. Süleymaniye Ktp., Esad Efendi, nr. 3741/9, vr. 297-308; Hâlet Efendi, nr. 799/27, vr. 327-329).
4. Kasîde fî risâi’s-Sultân Süleymân. Kanûnî’ye yazdığı Türkçe mersiyedir (Süleymaniye Ktp., Esad Efendi, nr. 3507/2, vr. 8; Hacı Beşir Ağa, nr. 676/3, vr. 41-42).
5. Münşeât-ı Ebüssuûd. Ebüssuûd’un resmî mensur yazılarıdır (Süleymaniye Ktp., Esad Efendi, nr. 3291).
Ebüssuûd Efendi’nin ayrıca akaid-kelâm, tasavvuf gibi farklı ilim dalı ve konulara dair risâleleri, dua mecmuaları, mektupları ve bazı eserlere yazdığı takrizleri bulunmaktadır (bk. Boyalık, “İrşâdü’l-akli’s-selîm”, Ebüssuûd Efendi, İrşâdü’l-ʿaḳli’s-selîm içinde, s. 69-71; bunlardan bazılarının müstakil bir risâle olmaktan ziyade kendisinin fetva mecmualarında yer alan bir fetvasının ayrı basımı gibi telakki edilebileceği hususunda bk. Düzenli, s. 78).

BİBLİYOGRAFYA
Ebüssuûd Efendi, Risâle fî vaḳfi’n-nuḳūd, Süleymaniye Ktp., Yenicami, nr. 126/3, vr. 201b-214a.
a.mlf., Öşür Hakkında Risâle, Süleymaniye Ktp., Reşid Efendi, nr. 1036, vr. 33b-37a.
a.mlf., İrşâdü’l-ʿaḳli’s-selîm ilâ mezâya’l-Ḳurʾâni’l-Kerîm, Kahire, ts. (Dârü’l-mushaf - Mektebetü ve matbaatü Abdurrahman Muhammed), I, 4.
a.mlf., İrşâdü’l-ʿaḳli’s-selîm ilâ mezâya’l-Kitâbi’l-Kerîm (nşr. Mehmet Taha Boyalık v.dğr.), İstanbul 1442/2021, IX (İnceleme ve Dizin) içinde, Mehmet Taha Boyalık, “Ebussuûd Efendi ve İrşâdü’l-akli’s-selîm ilâ mezâya’l-Kitâbi’l-Kerîm’i”, s. 61-104.
Ebüssuûd Efendi’nin Fetvası ve Çivizâde’nin Reddiyesi, Süleymaniye Ktp., Reşid Efendi, nr. 1177, vr. 158a-161b.
Mâverdî, el-Aḥkâmü’s-sulṭâniyye, s. 131 vd.
İbn Hallikân, Vefeyât, II, 119-124.
Birgivî, es-Seyfü’ṣ-ṣârim fî ʿademi cevâzi vaḳfi’l-menḳūl ve’d-derâhim, Süleymaniye Ktp., Esad Efendi, nr. 1581, vr. 218b-249b.
Abdülkādir el-Ayderûsî, en-Nûrü’s-sâfir, s. 215 vd.
Hısım Ali Çelebi, el-ʿİḳdü’l-manẓûm fî ẕikri efâḍıli’r-Rûm (Taşköprizâde, eş-Şeḳāʾiḳu’n-nuʿmâniyye içinde), Beyrut 1395/1975, s. 440 vd.
Taşköprizâde, eş-Şeḳāʾiḳ, Beyrut 1975, s. 206-207.
Mecdî, Şekāik Tercümesi, I, 349-351.
Ahdî, Gülşen-i Şuarâ, İÜ Ktp., TY, nr. 2604, vr. 19a.
Selânikî, Târih (İpşirli), I, tür.yer.
Atâî, Zeyl-i Şekāik, s. 63, 70-78, 83, 88, 97-98, 170-172, 178, 183-188, 259, 275, 560.
Peçuylu İbrâhim, Târih, I, 55 vd.
Âlî, Künhü’l-ahbâr, İÜ Ktp., nr. 5959, vr. 166b vd.
Keşfü’ẓ-ẓunûn, I, 509, 526; II, 898, 1347, 1480, 1826, 1919, 2036, 2040.
Evliya Çelebi, Seyahatnâme, I, 401-402.
Hezârfen, Telhîsü’l-beyân, vr. 142a.
Devhatü’l-meşâyih, s. 23-24.
Leknevî, el-Fevâʾidü’l-behiyye, s. 81, 205.
Hediyyetü’l-ʿârifîn, II, 247.
Âlûsî, Rûḥu’l-meʿânî, XXVIII, 21.
Sicill-i Osmânî, I, 169-170.
İlmiyye Salnâmesi, s. 376-386.
Vâmık Şükrü, Târîh-i Evkāf-ı Ümem, İÜ Hukuk Fakültesi Ktp., IV, 139, 178, 212, 229, 299, 314, 331, 356, 392, 393, 395, 397, 398, 403, 415, 416, 417, 422, 437, 489, 720; VI, 127, 516, 640, 658, 676, 741; VII, 382.
Mecmûa-i Âsâr, İstanbul 1914, I, 401-402.
Tomar-Melâmîlik, s. 54 vd.
Cevdet Bey, Tefsir Tarihi, İstanbul 1927, s. 140 vd.
Ergun, Türk Şairleri, III, 1198, 1204.
Danişmend, Kronoloji, II, 417-418; V, 114-115.
Barkan, Kanunlar, s. XL-XLI.
H. Ritter, Ayasofya Kütüphânesinde Tefsir İlmine Ait Yazmalar (Arapça), İstanbul 1945, s. 78 vd.
Uzunçarşılı, İlmiye Teşkilâtı, s. 235.
Hüseyin Nihal Atsız, İstanbul Kütüphanelerine Göre Ebussuud Bibliyografyası, İstanbul 1967.
Abdullah Aydemir, Büyük Türk Bilgini Şeyhulislâm Ebussuûd Efendi ve Tefsirdeki Metodu, Ankara 1968.
Abdülkadir Altunsu, Osmanlı Şeyhülislâmları, Ankara 1972, s. 28-34.
Bilmen, Tefsir Tarihi, II, 652-665.
M. Ertuğrul Düzdağ, Şeyhülislâm Ebussuud Efendi Fetvaları Işığında 16. Asır Türk Hayatı, İstanbul 1983.
Ahmet Akgündüz, İslâm Hukukunda ve Osmanlı Tatbikatında Vakıf Müessesesi, Ankara 1988, s. 358 vd.
a.mlf., Osmanlı Kanunnâmeleri ve Hukukî Tahlilleri, İstanbul 1990-93, I; IV; VI, tür.yer.
İsmail Safa Üstün, Heresy and Legitimacy in the Ottoman Empire in the Sixteen Century (doktora tezi, 1991), University of Manchester, Department of Middle Eastern Studies, tür.yer.
Pehlül Düzenli, Şeyhülislâm Ebussuûd Efendi ve Fetvâları, İstanbul 2012.
Suûd, “Şeyhülislâm Ebüssuûd Efendi Merhumun Tercüme-i Hâli”, Beyânülhak, sy. 42, İstanbul 1326, s. 931-933; sy. 43 (1328), s. 943-948.
Yusuf Ziya Yörükân, “Bir Fetva Münasebetiyle: Fetva Müessesesi, Ebussuud Efendi ve Sarı Saltuk”, AÜİFD, I/2-3 (1952), s. 137 vd.
M. Tayyib Okiç, “Bir Tenkidin Tenkidi”, a.e., II/2-3 (1953), s. 280 vd.
M. Tayyib Gökbilgin, “Ebüssuûd Fetvalarında ve XVI. Asır Şer‘iyye Sicillâtında İsbât ve Şahâdet”, İTED, III/3-4 (1976), s. 117-132.
İsmail Cerrâhoğlu, “Ebüssuûd ve Tefsiri”, Diyanet Dergisi, XIII/4, Ankara 1974, s. 195-203.
Fahri Unan, “XV. ve XVII. Yüzyıllarda Osmanlı Yönetim Kademesi İçerisinde Ebüssuûd Efendi Ailesi”, TY, XI/50 (1991), s. 25-29.
Cavid Baysun, “Ebüssu’ûd Efendi”, İA, IV, 92-99.
J. Schacht, “Abu’l-Suʿūd”, EI2 (İng.), I, 152.
(Bu biyografi, TDV İslâm Ansiklopedisi’nden iktibas edilmiştir.)

Irak resmi ajansı INA'nın haberine göre, Zeydi, Petrol Bakanlığı'nda düzenlenen genişletilmiş toplantıya başkanlık etti.

Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasının Irak ekonomisine etkilerinin ele alındığı toplantıda Zeydi, "Petrol ihracatının sürdürülebilirliği ve alternatif ihracat güzergahlarının geliştirilmesi artık bir zaruret haline gelmiştir. Petrolü ihraç etmek için tek bir geçidin esiri olamayız. Irak, Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasından en fazla etkilenen ülkelerden biridir." ifadelerini kullandı.

Petrol gelirlerinin devlet bütçesi açısından önemine dikkati çeken Zeydi, "Satılamayan her varil petrol, bir maaşın veya kamu hizmetinin gecikmesi ya da devlet hazinesi için bir kayıp anlamına gelir" değerlendirmesinde bulundu.

Standart altının kilogram fiyatı dün günü 6 milyon 722 bin liradan tamamlamıştı.

KMKTP'de altında toplam işlem hacmi 4 milyar 218 milyon 902 bin 758,07 lira, işlem miktarı ise 624,86 kilogram oldu.

Tüm metallerde toplam işlem hacmi ise 4 milyar 269 milyon 972 bin 650,57 lira olarak gerçekleşti.

Altın borsasında bugün en fazla işlem yapan kurumlar, NMGlobal Kıymetli Madenler, Çakmakçı Kıymetli Madenler, Türkiye Vakıflar Bankası, Uğuras Kıymetli Madenler ile Dünya Katılım Bankası olarak sıralandı.

Bakırhan, yaptığı açıklamada Türk vatandaşlarına seslenerek, “Bu süreçten sizden eksilen hiçbir şey yoktur, olmayacaktır. Aksine bu süreç, Türkiye'yi büyüten ve refaha kavuşturacak bir süreçtir.” ifadelerini kullandı.

“Ülkenin bütünlüğü müzakere konusu değildir”

Sürecin Türkiye’nin birlik ve bütünlüğüne zarar vereceği yönündeki endişelere değinen Bakırhan, ülkenin bütünlüğü ve değerlerinin müzakere konusu olmadığını söyledi.

Bakırhan, “Yüz yıldır size 'bölüneceğiz' korkusu anlatıldı. Oysa bu ülkeyi bölünmeye en çok yaklaştıran şey, çatışmanın ta kendisiydi.” değerlendirmesinde bulundu.

“Kürtler ayrılmak isteseydi Meclis çatısı altında olmazdık”

Kürtlerin Türkiye’den ayrılma yönünde bir hedefinin bulunmadığını savunan Bakırhan, siyasi mücadelelerini TBMM çatısı altında sürdürdüklerini belirtti.

Bakırhan, “Kürtler ayrılmak isteseydi, bu Meclis çatısı altında olmazdık. Biz buradayız çünkü vatan ortak, gelecek ortaktır.” dedi.

“Her acı hepimizindir”

Toplumun farklı kesimlerinin yaşadığı acıların birbirine karşı yarıştırılmaması gerektiğini ifade eden Bakırhan, ortak bir gelecek vurgusu yaptı.

Bakırhan, “Acılarımızı asla tartmayacağız, yarıştırmayacağız. Şırnak'tan Tekirdağ'a kadar bu ülkedeki her acı hepimizindir.” ifadelerini kullandı.

Yangının kasten çıkarıldığının belirlenmesinin ardından başlatılan soruşturma kapsamında şüpheli Yunus Emre Güler gözaltına alındı.

Yapılan incelemelerde şüphelinin yangını çakmak kullanarak çıkardığı ve olay sırasında 2,81 promil alkollü olduğu tespit edildi.

Şüpheli, 11 Ağustos 2026 tarihinde çıkarıldığı Polatlı Sulh Ceza Hakimliğince tutuklanarak cezaevine gönderildi.

Yangın 250 dönümlük alanda etkili oldu

Çıkış noktasından Beylikköprü Mahallesi istikametine ilerleyen yangının yaklaşık 250 dönümlük alanda etkili olduğu öğrenildi.

Yangına itfaiye ekipleri tarafından müdahale edildi.

Öte yandan şüphelinin aracıyla geldiği sit alanını ateşe verdiği anlar güvenlik kamerasına yansıdı.

Önce kameralara poz verdi

Trump, 8 Temmuz akşamı Ankara Esenboğa Havalimanı’nda kameraların karşısına geçerek eski başkanlık uçağı olarak bilinen Boeing 747’nin merdivenlerinden uçağa bindi.

Kamuoyuna verilen görüntüde Trump’ın bu uçakla İngiltere’ye gideceği izlenimi oluşturuldu. Ancak operasyonun asıl kısmı bundan sonra başladı.

Catering aracıyla gizli transfer

Washington Post’un aktardığı bilgilere göre Trump, gazetecilerin ve bazı Beyaz Saray çalışanlarının bulunduğu uçağın kameraların görmediği bölümünden çıkarıldı. Trump, havalimanında yiyecek ve malzeme taşımakta kullanılan bir catering aracına bindirildi. Aracın hidrolik kabini uçak kapısı seviyesine yükseltilirken Trump bu araç üzerinden görünmeden başka bir noktaya taşındı.

Catering aracı daha sonra yakınlarda bekleyen ABD Hava Kuvvetlerine ait C-32A tipi daha küçük bir uçağın yanına gitti. Trump’ın bu uçağa gizlice geçirildiği belirtildi.

Eski uçak 'yem' olarak kullanıldı

Trump’ın kameralar önünde bindiği başkanlık uçağında gazeteciler ve bazı Beyaz Saray çalışanları bulunmaya devam etti. Trump’ın başka bir uçağa geçtiğinden haberdar olmayan gazeteciler, başkanın hala aynı uçakta olduğunu düşündü.
ABD’li yetkili, söz konusu uçağın Trump’ın gerçek konumunu gizlemek amacıyla bir “yem” olarak kullanıldığını ifade etti.

Gerçek uçuş C-32A ile yapıldı

Trump’ı taşıyan C-32A’nın Ankara’dan İngiltere’ye “Reach 18” çağrı koduyla uçtuğu aktarıldı. Trump’ın bulunmadığı eski Boeing 747 ise bir süre daha “AF1” çağrı koduyla takip edildi. Trump’ın İngiltere’ye ulaştıktan sonra yeniden eski başkanlık uçağına geçtiği ve kameraların karşısına bu uçaktan çıktığı belirtildi.

Yetkililer, ailenin yaklaşık 200 yakınının hâlâ enkaz altında bulunduğunu tahmin ediyor. Şiddetli patlamalar nedeniyle bazı aile fertlerinin ise tamamen yok olduğu, geride defin işlemi için herhangi bir kalıntı dahi kalmadığı ifade edildi.

Sivil savunma ekiplerinin enkaz altında arama-kurtarma çalışmalarını sürdürdüğü belirtilirken, Ebu Şeria ailesinin yaşadığı kaybın bölgede büyük bir yıkıma yol açtığı aktarıldı.

Cenaze töreninin, saldırılarda hayatını kaybeden çok sayıda kişinin ardından düzenlenen kitlesel definlerden biri olması bekleniyor.

Ancak görüşmede diplomatik protokollerin yerle bir edildiği anlara tanıklık edildi.

Salona şort ve kapüşonlu üstle giren Fetterman, görüşme başladığı andan itibaren Netanyahu'yu hiçe saydı.

ABD’li senatör, toplantı boyunca gözünü elindeki cep telefonundan ayırmadı.

Yapılan testte, AKINCI TİHA'dan eş zamanlı olarak iki tane TOLUN mühimmatı atıldı.

Hedefler tam isabetle vuruldu.

SÖZDE İSRAİL SAVUNMA BAKANI KATZ, TÜRKİYE'Yİ TEHDİT ETMİŞTİ

Sözde İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, "Biz çöken Hıristiyan imparatorluğu değiliz. Kudüs, sizin Osmanlı İmparatorluğu'nu kurarken fethettiğiniz Konstantinopolis değildir. Biz buradayız sonsuza dek. Kudüs bizimdir sonsuza dek. Kendimizi nasıl savunacağımızı biliriz ve güçlüyüz'' diyerek Türkiye'ye meydan okumuştu.

Baykar'ın Akıncı TİHA'sı, ASELSAN'ın geliştirdiği Tolun P mühimmatıyla gerçekleştirilen başarılı test atışı görüntüleri, Türkiye'nin yüksek hassasiyetli vurucu gücünü gözler önüne sererek adeta İsrail'e mesaj verdi.

YÜKSEK PERFORMANS SERGİLENDİ

Test, Tolun P'nin zorlu elektronik karıştırma ortamına rağmen yüksek performans sergilediği ve hassas vuruş kabiliyetini koruyabildiğini gösterdi.

AKINCI’nın elektronik harp tehdidinin bulunduğu ortamlarda gerçekleştirebildiği hassas taarruz görevlerine yönelik yeni bir kabiliyet sergilenmiş oldu.

ASELSAN GELİŞTİRDİ

ASELSAN’ın KARETTA Anti-Jam GNSS sistemiyle donatılan TOLUN P'nin içerisinde yedi farklı karıştırıcı bulunuyor.

İçerisindeki karıştırıcılar, mühimmat ve platformların uydu tabanlı konumlama ve seyrüsefer sistemlerini etkisiz hale getirmeyi amaçlıyor.

KARETTA ise mühimmatın hedefe yönelmesini sağlıyor.

ÖZELLİKLERİ

ASELSAN'ın geliştirdiği Tolun P mühimmatı 1 metre kalınlığındaki beton sığınak, komuta merkezi ve mühimmat deposu sert kara hedeflerini imha etmek amacıyla tasarlanmış yerli bir beton delici güdümlü mühimmattır. ASELSAN tarafından geliştirilen bu mühimmat, özellikle hava savunma sistemlerini çökertmek ve stratejik korunaklı unsurları yok etmek için kinetik darbe vurur.

TOLUN P, Çoklu Taşıma Salanı (SADAK 4T) aracılığı ile taşınabilen tümleşik ANS/KKS güdümlü 250 lb. sınıfı tam atım bir mühimmattır.

TOLUN P, SADAK Ailesi çoklu taşıma salanları ile taşınarak uçak başına yüklenebilen mühimmat sayısını artıracak şekilde kullanılmasına ek olarak bağımısız bir şekilde de taşınabilmektedir. Montaj arayüzü farklılığı sebebiyle bağımsız bir şekilde taşınabilen TOLUN P, TOLUN SI olarak adlandırılmaktadır.

GÜÇLENDİRİLMİŞ BETONU DELER

TOLUN P, delici harp başlığı tasarımı ve özel şekile sahip delici burun yapısı ile 1m kalınlığındaki güçlendirilmiş betonu delerek zırhlı ve betonla korunan hedefleri imha edebilmektedir. TOLUN P, sert hedefler üzerindeki etkisini sahip olduğu kokpitten programlanabilir, zaman ayarlı güvenilir elektronik tapası sayesinde sağlamaktadır.

YÜKSEK VURUŞ HASSASİYETİ

Son teknoloji ürünü olan TOLUN P, düşük yanal hasar ve yüksek vuruş hassasiyeti sayesinde sivil yerleşim alanlarındaki stratejik düşman hedefleri de dahil olmak üzere geniş bir yelpazede operasyonel ihtiyaçları karşılamak üzere etkin ve güvenilir çözüm sunmaktadır.

102 KİLOMETRELİK MENZİL

Savaş uçaklarından atıldığında 55 deniz mili (102 km), SİHA platformlarından kullanıldığında ise 31 deniz mili (57 km) menzile ulaşabiliyor. Vuruş hassasiyeti (CEP) 10 metrenin (30 ft) altında olan TOLUN P, ANS/KKS güdüm sistemiyle hedefe yönlendiriliyor.

DELİCİ HARP BAŞLIĞI VAR

Toplam 136 kg ağırlığındaki mühimmatın 105 kg’lık kısmını nüfuz edici (delici) harp başlığı oluşturuyor. TOLUN P’nin uzunluğu 1800 mm, ölçüleri 1800 × 191 × 253 mm, çapı ise 164 mm.

ALTERNATİF TAŞIMA SEÇENEKLERİ

Mühimmat, farklı taşıma seçenekleriyle kullanılabiliyor. SADAK 4T ile dörtlü, SADAK 2T ile ikili TOLUN P taşınabilirken, tekli taşıma seçeneği TOLUN SI olarak adlandırılıyor. TOLUN; F-16, AKINCI, ANKA-III, BAYRAKTAR TB3 ve KIZILELMA platformlarıyla uyumlu şekilde kullanılabiliyor.

Bu sırada sokakta oynayan çocuklar ile yoldan geçen bir kişi, çatı parçalarının altında kalmaktan son anda kurtuldu.

Çatının sokağa düştüğü anlar güvenlik kamerasınca kaydedildi.

Netanyahu yaptığı açıklamada, "Arjantin'i birçok yönden destekliyoruz, yarınki maç da dahil." ifadelerini kullandı.

Arjantin Cumhurbaşkanı Javier Milei'nin İsrail'e yönelik politikalarına dikkat çeken Netanyahu, "İsrail'in her dostunun Arjantin'i desteklemesi gerektiğini düşünüyorum çünkü Cumhurbaşkanı Milei, Arjantin'in bizimle olan ilişkilerinde bir devrim yarattı." dedi.

Arjantin'e desteğini gizlemediğini belirten Netanyahu, "Arjantin'i desteklediğimi gizlemiyorum. Sanırım çoğu İsrail vatandaşı da Arjantin'i destekliyor." ifadelerini kullandı.