Dolar (USD)
31.01
Euro (EUR)
33.57
Gram Altın
2021.00
BIST 100
0
02:17 İMSAK'A
KALAN SÜRE

14 Nisan 2023

Altın damla

Moğollar ne zaman

müslüman oldu?

YILLARDIR ekranların en çok izlenen dizisi olan Diriliş Ertuğrul ve Kuruluş Osman’da, Türkler ile Moğollar arasındaki mücadele, senaryonun beslendiği ana kaynaktı. Halen de öyle devam ediyor.

Kuruluş Osman’ın son bölümünde yaşanan bir gelişme, “Türkler Moğol belasından ne zaman kurtuldu?” sorusunu akılları getirdi… Hemen cevap verelim, Moğollar’ın müslüman olmasıyla birlikte Türkler, onların hışmından kurtulmaya başladılar. Nitekim dizinin Çarşamba gecesi yayınlanan son bölümünde Gazan Han’ın yeni vezirinin müslüman olduğunu ve Osman Bey’e yardım etmek için geldiğini gördük.

10 yılda inanılmaz büyüdü

Peki Moğollar ne zaman müslüman oldu? Bu sorunun cevabını vermeden önce Moğolların geçmişine kısa bir göz atmak gerekir.

Moğollar esasında Kuzey Çin’de yaşayan kadim kabilelerden ibaretti. 1206’da Cengiz Han, bütün Moğol kabilelerini bir araya getirmeyi başardı. 10 yıl gibi kısa bir sürede Kırgızları, Merkitleri, Naymanları ve Uygurlar’ı hakimiyeti altına alan Cengiz Han, Moğolistan’da da tam hüküm sahibi olduktan sonra Çin’in Kuzeyi’ni de egemenliği altına almıştı.

1218’den sonra Batı’ya yönelen Cengiz Han’ın ordusu Harzemşahlar’ı kılıçtan geçirerek Anadolu’ya ilerlemeye başladı. Cengiz Han, devlet genişleyince daha hayatteyken toprakları oğulları arasında paylaştırdı. Cengiz Han 1227’de öldükten sonra Moğolların parçalanacağırı düşünenler yanıldı. Tam tersine Çağataylar. İlhanlılar, Altınordu, Şeybani ve Kırım Hanlığı'nı kurdular. Abbâsî halîfeliğinin merkezi Bağdat'ı 1257'de yıktılar. Batı AnadoluNnun kıyılarına kadar ilerlediler. İşte tam o tarihlerde Osmanlı Beyliği (Kayılar) ile Moğollar arasında mücadele iyice kızıştı. Moğollar karşı en direnç gösteren Türk beylikleri arasında Kayı Obası başı çekiyordu. O tarihlerde Hülâgu Hân'ın ordusunu, Mısır’daki Memlûk Sultânı Kutuz ve komutanı Baybars, 1260'ta Ayn Calut'ta büyük bir bozguna uğrattı. Fakat bu yenilgi de Moğolları durduramamıştı.

Gazan Han müslüman oldu

13. yüzyılın sonlarına doğru İslâm ülkelerinde yaşayan Moğollar yavaş yavaş İslâm dinini kabul etmeye başladılar. İlhanlı hükümdârı Gazan Han’ın İslâmiyeti kabûl etmesiyle; kumandan, vezir ve askerlerinden pek çoğu müslüman oldu. İslâmiyeti kabûl eden İlhanlılar, bölgedeki müslüman ahâliyle kaynaşmayı sağladı. Ardından Çağatay Hanlığı, Altınordu Hanlığı da islâm dinine girince, Türkmen Beylikleri daha rahat nefes almaya başladı.

Moğol yayılması, batıda Anadolu Selçukluları’nın Kösedağ Savaşı sonucu tâbi devlet konumuna gelmesiyle (1243) Bizans sınırlarına kadar ilerlemişti. 13. Yüzyılın ortalarından sonra Cengiz Han’ın çocukları ve torunları arasında yaşanan iç savaşlar Moğolları zayıflattı. Gazân Han’ın 1295’te İslâmiyet’i kabulünün ardından İhanlılar diğer Moğol hanlarından koptu. Bu gelişme, Türkmen beylerinin çok daha rahat nefes almasını sağladı. Kuruluş Osman’da da bunun izlerini görmeye başlayacağız. 14. Yüzyılın başlarında görülen Moğol dağılması, bu yüzyılın sonunda hızlandı ve 1368’de Moğol hükümranlıklarının devri sona erdi.

Kuruluş Osman’ın önümüzdeki bölümlerinde Moğollar’ın etkisinin azaldığını ve Osman Bey’in bölgedeki hakimiyetinin daha da artacağını izleyeceğiz.