Dolar (USD)
32.15
Euro (EUR)
34.91
Gram Altın
2430.03
BIST 100
10656.96
02:17 İMSAK'A
KALAN SÜRE

24 Mart 2023

Ve bir Halepçe sabahı, kelebekler toprağa düşünce

Hiroşima ve Nagazaki’den sonra insanlık tarihinde sivilleri hedef alan en büyük kimyasal saldırı. Halepçe katliamı. İzleri tarih sayfalarında halen ilk günkü kadar taze.

Modern dünya tarihine; 20’inci yüzyılda en büyük kimyasal saldırı olarak kaydedilen Halepçe katliamının üzerinden 35 yıl geçti.

Kuzey Irak Bölgesi’nin dördüncü büyük kenti Halepçe, Süleymaniye kentinden yaklaşık 80 kilometre uzaklıkta. İran ile onlarca kilometrelik sınıra sahip olduğu için Irak-İran savaşında en büyük yıkımın yaşandığı kent. 8 yıl süren savaş esnasında halkının direngenliği kentte yaşamın devam etmesini sağladı.

Ta ki 16 Mart 1988’e kadar. O günden itibaren her şey değişti.

B16 Mart 1988 tarihinde çoğu kadın ve çocuklardan oluşan 5 bini aşkın kişi, Irak diktatörü Saddam Hüseyin'in emriyle kullanılan kimyasal silahlarla yaşamını yitirecekti.

Tarihe “Halepçe Katliamı” olarak geçen bu insanlık dışı saldırı, Saddam Hüseyin liderliğindeki Baas rejiminin Güney Iraktaki Kürt halkına karşı 1986-1989 yılları arasında sistematik olarak sürdürdüğü Enfal Soykırımı’nın en acı ve en son etabıydı.

12 Mart 1986’da başlayıp, 7 Haziran 1989’da sona eren Enfal Soykırımı sürecinde Irak vatandaşı182 bin Kürt katledildi, 4500 köy ve 30 ilçe yerle bir edildi, camiler, kiliseler, ibadethaneler yıkıldı.

Gestapolar, kente atılacak olan kimyasal silahın etkili olabilmesi için önce evleri konvansiyonel silahlarla bombalayarak oluşan büyük sarsıntılarla camların kırılmasını sağlayıp ardından kimyasal bombaları devreye sokacaktılar.

Ve 16 Mart 1988 sabahında, Irak Hava Kuvvetleri’ne ait 8 adet MiG-23 uçağı 40 bin nüfuslu Halepçe'ye 5 saat boyunca zehirli gaz bombaları yağdırdı.

Bombardımanda kullanılan hardal, sarin ve VX gibi gazların kokusunu genizlerinde hisseden Halepçe’deki canlılar birer birer toprağa düştü.

Tarihin gördüğü ve görebileceği en büyük trajedilerden biri olan Halepçe'de sokaklar ve duvar dipleri kıvrılmış insan cesetleri ile doldu, Birbirini korumaya çalışan çocuklar, eşler, anne ve babalar.

Çoğunluğu kadın ve çocuk olmak üzere 5 bini aşkın şehit, 10 binden fazla yaralı. Bazı kaynaklar ise 6 bin 357 kişinin hayatını kaybettiğini, 14 bin 765 kişinin de ağır yaralandığını kaydediyor.

Bitmedi; Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) raporuna göre bu kimyasal saldırı, günümüze kadar 43 bin 753 aşkın kişinin ölümüne, 61 bin fazla kişinin de sakat kalmasına sebep olmuştur.

Evet; bombardımanda hardal, sarin ve VX gibi gazlar içeren bombalar kullanılmıştı. Gazı soluyanların derisi yanmaya başladı, solunum sistemleri çöktü. Kimisi evinin kapısının eşiğinde, kimisi bahçesinde, kimisi duvar dibinde, kimisi ise ‘kurtulurum’ umuduyla kaçtığı dağ yolundu ölüme yakalandı.

Ancak yıllar sonra en trajik romanlara ve filmlere kaynak olabilecek binlerce hikaye, gerçi ölümün hikayesi olmasa da Halepçe ardında ölümün bin bir çeşit hikayesini bıraktı.

Süheyla Muhammed Sait’in hikayesi binlerce trajediden sadece bir tanesi…

Kendi köyünde sığınak olmadığı için savaştan dolayı çocuklarıyla birlikte Halepçe’ye kaçan Süheyla Muhammet Sait, kimyasal saldırıya burada yakalanmış. 5 gün sığınakta kalan Sait, ailesiyle birlikte kaçmaya karar vermiş. Kaçarken yol boyunca saldırılara tanık olmuş. Kimyasal bombalar sığındıkları bir köyde onu ve ailesini bulmuş. Anında gözlerini kaybeden Sait, yaralıların ve ölülerin arasında iki gün boyunca yardım beklemiş, beklerken de 5 çocuğunu birer birer kaybediyor.

Sait 'Oradayken babam bir oğlumun öldüğünü söyledi. Bunu duyunca daha kötüleştim. Diğerleri ölmesin diye dua ettim. Büyük kızım sol tarafımda oturmuş, küçük kızım onun sırtındaydı. Şehadet getirdi ve 'Anne ben de ölüyorum' dedi ve son nefesini verdi. Bir şey yapacak gücüm kalmadı. Diğer kız da aynı orada öldü. 5 çocuğum orada öldü. O gün mahşer günüydü, ben şanssızdım ölmedim” diye hikâyesini anlatır yıllar sonra.

Birbirinden acı binlerce hikâyesiyle ve geride bıraktıklarıyla tarihin kara sayfalarında unutulmaz bir acı sayfadır Halepçe.

Ne vahşet ne soykırım nede katliam olarak tanımlamak Halepçe`yi anlamak için yeterli değil.

Ve o Halepçe sabahında!

Çocuklar, anneler, dedeler ve oğulları birer birer öldüler. Acılar içinde, ardından, kuşlar, koyunlar, böcekler ve kelebekler.

 
Kızılay 160x600
TDV kurban
Advertisement