Orta Doğu'daki gelişmeler küresel piyasalarda fiyatlamaların üzerinde etkili olmaya devam ediyor.
Dün üst düzey ABD'li bir yetkili, İran'la mutabakat zaptının ABD adına Başkan Donald Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance tarafından, İran tarafında ise Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf tarafından imzalandığını açıkladı.
ABD'li yetkili, "Bu mutabakat, müzakerelerimizin ve ilişkilerimizin gelecekte nasıl işleyeceğine dair bir çerçeve sunuyor. İranlılar nükleer programları, nükleer silah üretmediklerinin doğrulanması ve bölgedeki radikalizm ile terörizme finansman sağlamamaları konularında bizimle ne kadar işbirliği yapmaya istekli olurlarsa, dünya ekonomisine o kadar sıcak karşılanacaklar." dedi.
ABD Başkanı Donald Trump, İran'la sağlanan mutabakat kapsamında Tahran yönetiminin "Asla bir nükleer silah sahibi olmayacağına dair anlaşmaya vardığını" belirtti.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise Washington ve Tahran yönetimleri arasında sağlanan mutabakatın "Yalnızca geniş bir çerçeve sağladığını ve önemli ayrıntıların sonraki müzakerelerde belirleneceğini" söyledi.
ABD ve İran arasında anlaşma sağlanması ve taraflar arasında mutabakat zaptının imzalanmasıyla küresel piyasalarda dün ralli havası görülürken anlaşmanın detaylarının net olmaması nedeniyle yeni günde yatırımcıların temkinli davrandığı görülüyor.
Hürmüz Boğazı'ndan transit geçişe yeniden başlanmasına ilişkin güven ortamının tesis edilmesinin haftalar sürebileceğine yönelik tahminler, piyasalarda temkinli görünümün sürmesine neden oluyor.
Anlaşma, piyasalarda ilk etapta rahatlama yaratsa da bu durumun ABD ile İsrail'i karşı karşıya getirebileceğine yönelik haber akışı sürecin ne kadar kırılgan bir zeminde ilerlediğini ortaya koyuyor.
Analistler, iki tarafın anlaşmaya varması ve mutabakat zaptının imzalanmasının piyasalardaki önemli bir oynaklık kaynağını ortadan kaldırabilecek diplomatik bir atılım olduğunu, ancak anlaşmanın kalıcılığına ilişkin endişelerin sürdüğünü belirtti.
Piyasaların odağını yarınki Fed toplantısına çevirmesi de risk iştahının azalmasına neden oldu.
Dış politika gündeminde ise Fransa'da düzenlenecek G7 Zirvesi de yatırımcıların odağında bulunuyor.
Öte yandan Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva, Orta Doğu'daki savaşın üzerinden üç aydan fazla zaman geçmesine rağmen küresel ekonominin dayanıklılığını koruduğunu belirterek, emtia fiyatları, enflasyon ve enflasyon beklentileri ile finansal koşulların etkilendiğini ancak henüz küresel bir yavaşlamaya işaret etmediğini bildirdi.
Makroekonomik veri tarafında ABD Merkez Bankası (Fed) New York şubesinin açıkladığı imalat endeksi, haziranda 5,7 değerine inerek beklentilerin altında gerçekleşti. Ülkede sanayi üretimi de mayısta aylık bazda yüzde 0,1 ile beklentilerin altında artış gösterdi.
Söz konusu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yatay seyirle yüzde 4,48'de, dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 99,80 seviyesinde seyrediyor.
Altının onsu yüzde 0,3 artışla 4 bin 322 dolardan işlem görüyor.
Brent petrolün varil fiyatı ise yüzde 0,7 azalışla 82,4 seviyesinde seyrediyor.
New York borsası pozitif seyretti
New York borsası, ABD ile İran arasında varılan mutabakat ve petrol fiyatlarındaki gerilemenin etkisiyle pozitif seyretti.
ABD'li iş insanı Elon Musk'ın üst yöneticisi (CEO) olduğu uzay, havacılık ve yapay zeka şirketi Space Exploration Technologies Corp (SpaceX), ilk halka arz sürecinin tamamlandığını ve ek hisse alım opsiyonunun kullanılmasıyla yaklaşık 85,7 milyar dolar brüt gelir elde edildiğini duyurdu. SpaceX hisseleri, şirketin 2 trilyon doların üzerinde değerlemeyle gerçekleştirdiği halka arzın ardından ikinci işlem gününde yüzde 19,6 yükseldi.
Petrol fiyatlarındaki gerileme, enerji şirketlerinin hisseleri üzerinde baskı oluştururken enerji maliyetlerindeki düşüşten fayda sağlayan hava yolu şirketlerinin hisselerini destekledi.
ABD'li enerji şirketlerinden Exxon Mobil'in hisseleri yüzde 4,14 ve Chevron'un hisseleri yüzde 3,64 düştü.
Hava yolu şirketlerinden United Airlines'ın hisseleri yüzde 3,85, American Airlines'ın hisseleri yüzde 3,2 ve Delta Air Lines'ın hisseleri yüzde 1,22 değer kazandı.
Fox hisseleri ise şirketin Roku'yu 22 milyar dolarlık bir anlaşmayla satın alacağını duyurmasının ardından yüzde 15,2 geriledi.
Söz konusu gelişmelerle Dow Jones endeksi yüzde 0,92, S&P 500 endeksi yüzde 1,65 ve Nasdaq endeksi yüzde 3,07 değer kazandı.
Dow Jones endeksi 51.945,89 puanla rekor seviyeyi gördü. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.
Avrupa borsaları İngiltere hariç yükseldi
Avrupa borsaları, ABD ile İran arasında varılan mutabakatın etkisiyle haftanın ilk işlem gününü İngiltere hariç yükselişle tamamladı. İngiltere borsasındaki gerilemede enerji şirketlerinin hisselerindeki düşüşler etkili oldu.
Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, yüksek enerji fiyatlarının ekonominin diğer alanlarına da sirayet etmeye başladığını belirterek, enflasyonun ikinci tur etkilerine karşı tedbir mesajı verdi.
Yüksek enerji fiyatlarının ekonominin diğer alanlarına da sirayet etmeye başladığı uyarısında bulunan Lagarde, "Enflasyonun dolaylı etkilerini son haftalarda neredeyse her alanda net bir şekilde görmeye başladık. Özellikle ücret artışı riskleri gibi ikinci tur etkilerin su yüzüne çıktığını hissettiğimizde, kaçınılmaz olarak tedbir almak zorundayız. Bu noktada özellikle çekirdek enflasyon göstergesini yakından takip ediyoruz." dedi.
Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) Başkanı Joachim Nagel, Orta Doğu'daki gerilimin azalması durumunda dahi Avrupa Merkez Bankasının (ECB) enflasyon riskine karşı ihtiyatlı duruşunu sürdüreceğini bildirdi.
Makroekonomik veri tarafında Avro Bölgesi’nde sanayi üretimi nisanda bir önceki aya göre yüzde 0,1, geçen yılın aynı ayına göre de yüzde 0,3 artış gösterdi.
Söz konusu gelişmelerle Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,05, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,4 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,66 değer kazanırken, İngiltere'de FTSE 100 endeksi ise yüzde 0,39 değer kaybetti. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.
BoJ politika faizini 1995'ten bu yana ilk kez yüzde 1'e çıkardı
Asya borsaları Japonya Merkez Bankasının (BoJ) faiz kararı ve Çin'den gelen zayıf makroekonomik veriler sonrasında karışık bir seyir izleniyor.
BoJ, politika faizini 25 baz puan artırarak yüzde 1'e çıkardı. Banka böylece politika faizini 1995’ten bu yana ilk defa yüzde 1’e yükseltmiş oldu.
Kararın 7'ye karşı 1 oyla alındığı, kurul üyesi Toichiro Asada'nın ise faiz oranının yüzde 0,75'te tutulması yönünde karşı oy kullandığı bildirildi. BoJ Başkanı Kazuo Ueda ise toplantıya sağlık sorunları nedeniyle katılamadı.
Banka açıklamasında, "Temel TÜFE enflasyonunun yüzde 2'ye yaklaştığı ve finansal koşulların elverişli olduğu göz önüne alındığında, Banka, ekonomik faaliyet ve fiyatlardaki gelişmelerin yanı sıra finansal koşullara yanıt olarak politika faiz oranını yükseltmeye ve para politikasındaki genişlemeci duruşun derecesini ayarlamaya devam edecektir." ifadelerine yer verildi.
Bu bağlamda, Orta Doğu’daki durumun gelecekteki seyrinin Japonya’nın ekonomik faaliyeti ve fiyatları üzerindeki etkisinin yakından takip edileceği belirtilen açıklamada, ekonomik faaliyet ve fiyatlara ilişkin görünümün temel senaryosunun gerçekleşme olasılığını ve bu görünüme yönelik riskleri değerlendirerek, para politikasındaki ayarlamanın zamanlaması ve hızının değerlendirileceği aktarıldı.
Banka açıklamasında, BoJ'un 2027'nin ocak-mart dönemine kadar Japon devlet tahvillerine yönelik aylık alım tutarını her çeyrekte yaklaşık 200 milyar yen azaltmasının planlandığı belirtildi.
Enflasyonist baskılar ve yendeki zayıflama faiz artırımına neden olan önemli sebepler arasında yer aldı.
Zayıf yen, Japonya'nın ihracatının rekabet gücünü artırmasına rağmen, ithalattan kaynaklı enflasyona sebep oluyor ve kamu maliyesini baskı altına alıyor.
Öte yandan Çin'de mayıs ayına ilişkin perakende satışlar, Aralık 2022'den bu yana ilk kez düşüş göstererek bir önceki yıla göre yüzde 0,6 azaldı. Ülkede mayıs ayına ilişkin kentsel sabit varlık yatırımları, gayrimenkul ve imalat sektörlerinin de etkisiyle yüzde 4,1 azalış kaydetti.
Ülkede mayıs ayında yeni konut fiyatları yüzde 0,2, ikinci el konut fiyatları yüzde 0,3 azalırken, işsizlik oranı yüzde 5,2'den yüzde 5,1'e indi.
Çin'de mayıs ayına ilişkin sanayi üretimi ise yüzde 4,5 artışla beklentilerin üzerinde gerçekleşti.
Ülkede güçlü arz ile zayıf talep arasındaki dengesizlik ciddi boyutunu koruyor.
İran savaşının enerji akışında yarattığı aksamanın emtia fiyatlarını yükseltmesi, Çin ekonomisini yıllardır etkileyen deflasyonist baskıların hafiflemesine katkı sağlasa da söz konusu fiyat artışlarının talep değil maliyet kaynaklı olması ekonomideki kırılganlığın sürdüğüne işaret ediyor.
Öte yandan Avustralya Merkez Bankası, politika faizini yüzde 4,35'te sabit bıraktı.
Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,6, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 1,9 yükselirken, Çin'de Şanghay bileşik endeksinde yatay bir seyir izleniyor. Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,3 geriledi.
Borsa günü yükselişle tamamladı
Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 3,64 değer kazanarak 14.446,42 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün günü akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,14 yükselişle 16.759,00 puandan tamamladı.
Dolar/TL dün günü 46,2900'dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 46,3030'dan işlem görüyor.
Orta Doğu'da barış ikliminin tesis edileceğine yönelik beklentiler ve tahvil faizlerindeki gerilemenin etkisiyle Türkiye'nin 5 yıllık kredi risk primi (CDS), 218,98 baz puana gerileyerek 19 Şubat'tan bu yana en düşük seviyesini gördü.
Analistler, bugün yurt içinde konut fiyat endeksinin, yurt dışında ise Avro Bölgesi'nde ZEW ekonomik güven endeksi, ABD'de konut başlangıçları ve inşaat izinlerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.600 ve 14.700 puanın direnç, 14.300 ve 14.200 puan seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.
