Guterres, BM'nin 2026 yılı önceliklerine ilişkin BM Genel Kurulu'nda konuşma yaptı.
ABD'nin dün duyurduğu Gazze'de ateşkesin ikinci aşamasının başlamasını memnuniyetle karşıladığını belirten Guterres, 'İnsani yardımın engellenmeden akması, ateşkesin eksiksiz uygulanması ve uluslararası hukuka uygun olarak iki devletli çözüme giden geri dönüşü olmayan yolun açılması gerektiğini yineliyorum.' dedi.
Guterres, çatışmalarda silahların susturulmasının yeterli olmadığına işaret ederek, çatışmaların temel nedenlerinin ele alınması gerektiğini, aksi takdirde herhangi bir çözümün kırılgan olacağı uyarısında bulundu.
Dünyanın çatışma, cezasızlık, eşitsizlik ve öngörülemezlikle dolu olduğunu belirten Genel Sekreter, uluslararası hukukun pervasız ihlalleriyle birçok gücün, küresel işbirliğinin temellerini sarstığını vurguladı.
Guterres, 'Kayıtsızlığa, inkara veya gecikmeye tahammülümüz yok. Adaletsizliğe, kayıtsızlığa veya cezasızlığa seyirci kalamayız.' diye konuştu.
'Bugün, uluslararası hukukun aşınması gölgede gerçekleşmiyor'
Görevinde son yıl olmasına rağmen daha iyi bir dünya için mücadeleye devam edeceğini söyleyen Guterres, finansal yapısı dahil BM sisteminin yeniden inşa edilmesi gerektiğine işaret etti.
Guterres, 1945'in sorun çözme yöntemlerinin 2026'nin sorunlarını çözmeyeceğini vurgulayarak, 'Aynı şey Güvenlik Konseyi için de geçerli. En çok güce sahip olanların reformun ön saflarında yer alması açıkça kendi çıkarlarınadır. Bugün ayrıcalıklarına tutunmaya çalışanlar yarın bedelini ödeme riskiyle karşı karşıya kalır.' ifadelerini kullandı.
BM Şartı'na herkesin tam ve sadakatla uyması gerektiğini belirten Guterres, 'Bugün, uluslararası hukukun aşınması gölgede gerçekleşmiyor. Dünyanın gözleri önünde, ekranlarımızda, 4K çözünürlükte canlı olarak yaşanıyor.' dedi.
Genel Sekreter, başta Ukrayna, Sudan ve Yemen olmak üzere dünyadaki çatışmalarda barışın aranması gerektiğini belirterek, İran'daki protestolar için de, 'Konuşma özgürlüğünü ve sivil alanı korumalıyız. Bu bağlamda, İran'daki şiddetli baskıdan derin endişe duyuyorum.' diye konuştu.
'Çocuklarımızı algoritmanın zulmünden nasıl koruyacağız?'
Konuşmasında dünyadaki ekonomik dengesizliğe de işaret eden Guterres, en zengin yüzde 1'lik kesimin, küresel finansal varlıkların yüzde 43'ünü elinde tuttuğunu ve sadece geçen yıl en zengin 500 kişinin servetlerine 2,2 trilyon dolar daha eklediğini söyledi.
Guterres, 'Bir avuç bireyin küresel anlatıları değiştirebildiği, seçimleri etkileyebildiği veya kamuoyu tartışmasının şartlarını dikte edebildiği durumlarda, sadece eşitsizlikle değil, kurumların ve ortak değerlerimizin yozlaşmasıyla karşı karşıyayız.' ifadelerini kullandı.
Bu konuda yapay zeka ve algoritmaları örnek gösteren Guterres, 'Bunlar, yalnızca birkaç şirket tarafından kontrol edilemeyecek veya yalnızca dikkat çekmek ve öfkeyi paraya çevirmek için optimize edilemeyecek kadar önemli sonuçlar doğuruyor. Örneğin, çocuklarımızı algoritmanın zulmünden nasıl koruyacağız?' diye sordu.
Guterres, konuşması boyunca dünyadaki iklim değişikliği, ırkçılık, yabancı düşmanlığı ve dini bağnazlık gibi konulara da dikkati çekerek, bunlarla tüm üye devletlerin mücadele etmesi gerektiğinin altını çizdi.
