Sureler olaylar üzerine ihtiyaca binaen inmiştir. Bunun için surelerin meallerine bakarken iniş sebeplerinin de bilinmesi surenin muhtevasını daha iyi kavranmasını sağlar. Sizin için 114 surenin iniş sebeplerini araştırdık. Allah sureleri hakkıyla anlayabilmeyi nasip etsin. Bu yazımızda Lokman suresinin neden indirildiğini bulabilirsiniz. İşte Lokman suresi nüzul sebebi...
Kuran'ı Kerim'in 31. suresi olan Lokman suresi Mekke döneminde inmiştir. Lokman suresi 34 ayettir. Lokman suresi Lokman aleyhisselamın kıssasını anlattığı için bu adı almıştır.
Kısaca Konusu: Lokman'ın oğluna öğütlerini içeren ayetlerde özetlenen şirk inancının yasaklanması, ana babaya saygı gösterip meşrû buyruklarına uyma, sorumluluk duygusu, iyilik için çalışma, sabır, tevazu gibi dinî ve ahlakî ödevlerdir. Daha sonra putperestleri şirkten vazgeçirmeyi ve onlara kurtuluş yolunu göstermeyi amaçlayan bilgiler, kanıtlar ve uyarılara yer verilmiştir.
Fazileti : Kim Lokman sûresini okursa, Lokman'a (aleyhimürrahme) kıyamet günü refîk (arkadaş) olur. (Hadîs-i şerîf-Kadı Beydavî Tefsîri)
LOKMAN SURESİ NEDEN İNDİRİLMİŞTİR?
İbni Cerir, İbni Abbas (r.a.)'ın "Öyle insanlar vardır ki, bilgisizce insanları Allah yolundan saptırmak için … boş sözler satın alırlar." ayetinin (6. ayet) nüzul sebebi ile ilgili olarak şöyle dediğini nakletmektedir: Bu ayet Kureyş'ten şarkıcı cariye satın alan adam hakkında nazil olmuştur.
Cüveybir, İbni Abbas (r.a.)'ın şöyle dediğini rivayet etmektedir: Bu ayet Nadr b. Haris hakkında inmişti. Nadr şarkıcı bir cariye satın almıştı. İslam'a girmek isteyen birini duyduğu zaman hemen bu cariye ile onun yanına gider ve cariyeye: Bu adama yedir, içir ve ona şarkı söyle, derdi. Yeni müslümana: Muhammed'in davet ettiği oruç, namaz ve onun huzurunda çarpışmaktan daha hayırlıdır, derdi. Ayet bunun üzerine nazil olmuştur.
Mukatil diyor ki: Ayet, Nadr b. Haris hakkında nazil olmuştur. Nadr tüccar olarak İran'a gidiyor, Acemlerin kitaplarını satın alıyor, bu kitapları anlatıyor ve şöyle diyordu: "Muhammed size Ad ve Semûd kavimlerinin haberlerini anlatıyor. Ben de size Rüstem ve İsfendiyar'ın, kisraların haberlerini anlatıyorum." derdi. Kureyşliler de onun sözlerinden hoşlanıyor, Kur'an'ı dinlemeyi terkediyorlardı. [Vehbe Zuhayli, et-Tefsirü'l-Münir, Risale Yayınları: 11/138-139.]
"Eğer yeryüzünde ağaçlar kalem olsa…" ayetinin (27. ayet) nüzul sebebi ile ilgili olarak İbni Cerir, İkrime'den naklediyor ki: Ehl-i Kitap Peygamberimiz (s.a.)'e "Ruh" hakkında soru sormuşlardı. Bunun üzerine Cenab-ı Hak "Sana ruhu sorarlar. De ki: Ruh Rabbimin emrindendir. Size ilimden pek az bir şey verilmiştir." (İsra, 17/85) ayetini indirdi. Ehl-i Kitap da şöyle dediler:
– Sen bize ilimden pek az bir şey verildiğini iddia ediyorsun. Halbuki bize Tevrat verildi. O ise hikmetli kitaptır. "Kime hikmet verilirse, ona çok hayır verilmiş olur." (Bakara, 2/269).
Bunun üzerine Lokman suresinin "Eğer yeryüzünde ağaçlar kalem olsa, denizler mürekkep olsa…" mealindeki 27. ayeti nazil oldu.
İbni İslak ve İbni Ebî Hatim, Ata b. Yesar'dan naklediyorlar: Mekke'de, "Size ilimden pek az bir şey verilmiştir." (İsra, 17/85) ayeti nazil oldu.
Peygamberimiz (s.a.) Medine'ye hicret edince Yahudi ilim adamları ona gelip:
– Bize ulaşdığına göre sen "Size ilimden pek az bir şey verilmiştir." diyorsun. Bununla bizi mi, yoksa kavmini mi kastediyorsun? dediler. Peygamberimiz (s.a.):
– Herbirini kastettim, dedi. Yahudiler:
– Peki, sen bize içinde herşeyin açıklamasının bulunduğu Tevrat'ın verildiği ayetlerini okuyorsan, dediler. Bunun üzerine Peygamberimiz (s.a.):
– O Allah'ın ilminde azdır, diye cevap verdi. Cenab-ı Hak da "Eğer yeryüzündeki ağaçlar kalem olsa, denizler mürekkep olsa…" (Lokman, 31/27) ayetini indirdi.
Ebu'ş-Şeyh İbni Hayyan el-Ensarî el-Azame kitabında, İbni Cerir Tefsirinde Katade'den naklediyorlar: Müşrikler, bu ilahî kelam yakında tükenecek bir kelamdır, dediler. Bunun üzerine: "Eğer yeryüzünde ağaçlar kalem olsa, denizler mürekkep olsa …" ayeti nazil oldu.
"Sizin yaratılmanız da…" ayeti (28. ayet) Übeyy b. Halef, Übeyy b. Esedîn, Münebbih b. Haccac b. Sebbak ve Nebîh b. Haccac b. Sebbak hakkında nazil oldu. Bunlar Peygamberimiz (s.a.)'e şöyle dediler:
– "Allah Teala bizi merhaleler halinde yarattı. Önce nutfe, sonra kan pıhtısı, sonra et parçası, sonra da kemikler halinde yarattı, diyorsun. Sonra da: Biz hep birlikte bir saat içinde yeni bir yaradılışla diriltileceğiz, diyorsun!.."
Bunun üzerine Cenab-ı Hak: "Sizin yaratılmanız da, tekrar diriltilme-niz de tek bir kişinin yaratılması gibidir." ayetini indirdi. (Vehbe Zuhayli, et-Tefsirü'l-Münir, Risale Yayınları: 11/173-175.)
"Kıyametin bilgisi ancak Allah kalındandır." ayetinin (34. ayet) nüzul sebebi ile ilgili olarak İbni Cerir ve İbni Ebî Hatim, Mücahid'den naklediyor ki: Badiye'den Haris b. Amr isimli bir adam geldi.[Katade'nin rivayetine göre bu zatın ismi Varis b. Amr b. Harise'dir. Zira hiçbir kimse Allah'ın izni olmaksızın kimseye şefaat edemeyecektir. Allah nezdinde dünya hayatında işlenen salih amelden başka hiçbir şeyin faydası olmayacaktır.] Peygamberimiz
(s.a.)'e:
– Benim hanımım hamiledir. Doğuracağı çocuğu bana haber ver. Bizim beldemiz kuraktır. Yağmurun ne zaman yağacağını bana haber ver. Ben ne zaman doğduğumu öğrendim. Bana ne zaman öleceğimi de sen haber ver, dedi.
Bunun üzerine Allah "Kıyametin bilgisi Allah katındadır…." mealindeki 34. ayeti indirdi. [Vehbe Zuhayli, et-Tefsirü'l-Münir, Risale Yayınları: 11/183.]
LOKMAN SÛRESİ'NİN FAZİLETİ VE YARARLARI
Kim Lokman sûresini okursa, Lokman'a (aleyhimürrahme) kıyamet günü refîk (arkadaş) olur. (Hadîs-i şerîf-Kadı Beydavî Tefsîri)
Resulullah (Sallallahü Aleyhi ve Sellem) buyurdu ki: "Her kim Lokman suresini okursa, Emri bil maruf yapanların sayısınca o kişiye on sevap verilir ve kıyamet gününde Lokman (aleyhisselam)'a arkadaş olur." (Kadı beyzavi, Beyzafi Tefsir (Envarut-Tenzil ve Esrarut-Te'vil) 2/98)
Rivayet edildi ki:
Maddi ve manevi hastalıklara karşı 7 kere okunur. Ayrıca bu sure yazılıp zemzem olan bir kabın içine konulup içilirse, birçok hastalığa Allah'ın izniyle şifa olur.
Bu sureyi okuyup da bir vasıatya binse, meydana gelmesi muhtemel kazalara karşı kendisini korumuş olur.
Ruhi sıkıntılarından kurtulmak isteyen kişi, aktarlarda satılan günlük tabir edilen sakızı balla karıştırdıktan sonra Lokman suresinin 27-28 ayetlerini bu karışıma üfler ve sabahları aç karnına yemeğe uzun bir müddet devam etmelidir.
"Her kim Lokman sûresini okursa kıyamet gününde Lokman ona arkadaş olur."
Lokman Suresini, ruhi bunalım geçiren bir kimse yedi defa okursa, maddi ve manevi hastalığı ve bilinmeyen hastalığına Allah şifa ihsan eder. Lokman Suresi Kuran-ı Kerimin 412. sayfasındadır.34 ayettir.
