Okullarda seçmeli dersler de dâhil olmak üzere norm kadro hesaplamaları sürerken, öğretmenler açısından en çok merak edilen konuların başında branşlara göre toplam ders saatine nasıl norm verildiği ve bu hesaplamanın “norm fazlası” durumuna yol açıp açmayacağı geliyor.
Sedat Değer-Eğitim Uzmanı
Mevzuat yazarı Sedat DEĞER, hazırladığı tablo ve örneklerle özellikle bölge normu uygulamasının tüm ayrıntılarını açıklığa kavuşturarak eğitimcilerin akıllarındaki soru işaretlerini giderdi.
Eğitim bölgeleri içinde yer alan tüm okullarda branş bazlı norm kadrosu belirlenirken; hesaplamalar Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim Kurumları Yönetici ve Öğretmenlerinin Norm Kadrolarına İlişkin Yönetmelik’in 18. maddesi çerçevesinde yapılıyor. Bu madde, eğitim bölgesindeki okulların toplam ders yüküne göre normun nasıl dağıtılacağını ayrıntılı şekilde düzenliyor.
Bölge Normu Hesabının Tüm Detayları
Bölge normu hesabı ise yukarıda yer alan 18. Maddesinin 2. Fıkrasına göre yapılmaktadır.
Bu hükmü açıklamadan önce eğitim bölgesinin tanımının da yapılması gerekmektedir. Şöyle ki; Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim Kurumları Yönetici Ve Öğretmenlerinin Norm Kadrolarına İlişkin Yönetmelik’in 4. Maddesinin 1. Fıkrasının “e” bendinde yazılı bulunan “Eğitim bölgesi: Her yaştaki nüfusun eğitim ve öğretiminin sağlanabileceği değişik tür ve kademelerden oluşan okullarla öğretmenlerin meslekî eğitim ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanabileceği tesislerin bulunduğu bölgeyi, ifade eder” hükmüne göre eğitim bölgesi, birden fazla okulun(eğitim kurumu) yer aldığı okullar bütününü tanımlamaktadır. Yani öğretmenin görev yaptığı okulun civarındaki veya aynı bölgedeki başka okullarla birlikte oluşturduğu okullar topluluğu eğitim bölgesi olarak ifade edilmektedir.
Peki Aynı Bölgede Birden Fazla Okulun Olması Durumunda Bölge Norm Hesabına Göre Normlar Nasıl Belirleniyor ?
Bir branş öğretmenin norm hesaplanması, Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim Kurumları Yönetici Ve Öğretmenlerinin Norm Kadrolarına İlişkin Yönetmelik’in 18. Maddesine göre yapılmaktadır.
“(2) (Değişik: 17/10/2016-2016/9488 K.) Yatılı bölge ortaokulları, proje okulları ve özel eğitim kurumları hariç olmak üzere, aynı yerleşim merkezinde bulunan eğitim kurumlarının genel bilgi ve meslek dersleri öğretmenleri bakımından alanlar itibarıyla öğretmen norm kadrolarının belirlenmesinde, o yerleşim merkezindeki (birden fazla eğitim bölgesi oluşturulmuşsa her bir eğitim bölgesindeki) eğitim kurumlarının aynı alanlardaki haftalık ders yükü toplamı dikkate alınır. Belirlenen norm kadroların eğitim kurumları itibarıyla dağıtımı, toplama dâhil edilen her bir eğitim kurumuna o alandaki ders yükü en fazla olandan başlanarak her 21 saate bir genel bilgi ve meslek dersleri öğretmeni norm kadrosu verilecek şekilde yapılır. Bu şekilde yapılacak dağıtımda artan norm kadro, öncelikle o alanda norm kadro verilmemiş olan eğitim kurumuna olmak üzere, 6 saatten az olmamak şartıyla artan ders yükü en fazla olan eğitim kurumuna verilir. “
Aynı Eğitim Bölgesindeki Okullarda Norm Nasıl Hesaplanır?
Norm Kadro Yönetmeliği’nin Yukarıdaki 18. maddesi gereğince:
- Aynı eğitim bölgesinde bulunan okullardaki aynı branşa ait tüm ders yükleri toplanır.
- Branşta oluşan toplam ders saati 21’e bölünür.
Bu sayı, o eğitim bölgesinde olması gereken toplam norm kadroyu verir. - 21’e bölündükten sonra artan ders saati 15 saat ve üzeriyse, ilave 1 norm daha verilir.
- Toplam norm kadrolar, ders yükü en fazla olandan başlayarak okullara dağıtılır.
- Her okulun ders saati 21’e bölünerek ilk normları belirlenir.
Artan saatler daha sonra yapılacak dağıtımda dikkate alınmak üzere kaydedilir. - Okullara dağıtılmamış normlar;
- Önce hiç normu olmayan okullara (ders saati 6’dan az olmamak kaydıyla),
- Sonra artan ders yükü en fazla olan okullara verilir.
Tek Bir Örnekte Bölge Normu Hesabı
Bir Eğitim Bölgesinde Beden Eğitimi Öğretmenliği alanında 120 saat toplam ders olsun...
*Bu okullarda görev yapan öğretmen sayıları ise;
-A Okulunda 1 öğretmen
-B Okulunda 1 Öğretmen
-C Okulunda 2 Öğretmen
-D Okulunda 1 Öğretmen
- E Okulunda 1 Öğretmen
- F Okulunda 1 Öğretmen
*Öncelikle 120÷21= 5 norm verilir artan ders saati sayısı da 15 saat olduğu için bir ilave kadro daha gelir ki böylece “o bölgenin normu toplamda 6'dur”
*Okulların mevcut ders saatlerinin ilk etapta 21 ders saati sayısına göre verilen norm hesabı aşağıdaki gibi oluşur;
-A okulunda 23 saat ders var 1 norm verilir, 2 saat artar
- B okulunda 26 saat ders 1 norm verilir 5 saat artar
- C okulunda 28 saat ders 1 Norm verilir 7 saat artar
- D okulunda ise 9 saat ders var “21 saat olmadığı hiç norm almaz” 9 saat ders artmış olur.
- E okulunda ise 18 saat ders var yine “21 saat olmadığı için hiç norm almaz” 18 saat ders artmış olur
- F okulunda ise 16 saat ders var yine “21 saat olmadığı için hiç norm almaz” 16 saat ders artmış olur
İlk etapta bu eğitim bölgesinde 21 ders hesabına göre 3 norm okullara dağıtılmış oldu.2 tane norm okullara dağıtılamadığı için ve fazladan 15 ders saatinden gelen 1 norm ile birlikte geri kalan 3 normu bölge normu olarak nitelendirebiliriz. Bu dağıtılmayı bekleyen 3 norm kadronun ise hangi okula verileceğini şu şekilde hesaplayabiliriz;
1-Yönetmelikteki 2. fıkraya göre okullar, arta kalmış ders saati sayılarına göre dağıtılmayı bekleyen 3 normu sırasıyla vermek üzere sıralaması yapılır. Bu durumda; 1. Sırada “E” Okulu (18 Ders ), 2. Sırada “F” Okulu (16 Ders ), 3. Sırada “D” Okulu ( 9 Ders ), 4. Sırada “C” Okulu ( 7 Ders ), 5. Sırada “B” Okulu ( 5 Ders ), 6. Sırada “A” okulu ( 2 Ders ) olur.
2- Dağıtılmamış 3 normun birisi ders yükü 6'nın üstünde olan ve ders saati en fazla olup 18 saat dersi olan “E” okuluna verilir. Bu haliyle ilk etapta hiç norm alamayan “E” okulu bölge norm hesabından 1 norm almış olur.
3-Diğer 2. Norm ise yine en fazla ders saati olarak ikinci sırada olan 16 ders saatlik “F” okuluna verilir ki ilk hesaplamada norm alamamış olmasına rağmen bölge normundan 1 norm almış olur.
4- Son olarak 3. Norm ders saati olarak üçüncü sırada olan 9 ders saatine sahip “D” okuluna verilir. Bu haliyle 21 saatlik hesaptan norm almamış olan “D” okulu da bölge normundan 1 norm almış olur.
5- Bu şekilde 21 saatlik ilk hesaplamayla 3 norm “A”, “B”, “C” okullarına, ardından dağıtılmayan 3 bölge normunun da arta kalan ders saati sayılarına göre oluşan sırlamayla “E” “F” “D” okullarına verilmesiyle birlikte bölgedeki tüm normlar okullara dağıtılmış olur.
6- Mevcut eğitim bölgesinde bu hesaplamalar doğrultusunda oluşan 6 norm bu şekilde dağıldıktan sonra bölgede 7 öğretmenden biri norm fazlası olur ve C okuluna bölge norm hesabından 1 norm düştüğü için okuldaki mevcut 2 öğretmenden hizmet puanı düşük olan öğretmen norm fazlası olur.
