Kelime anlamı olarak “doğruluk, tasdik etmek, samimiyet” kökünden gelen sadaka, Allah rızası için maldan, bedenden veya sözden yapılan her türlü iyiliği kapsar. Peki, sadakanın çeşitleri nelerdir? Ramazan ayında sadaka vermenin fazileti nedir? İşte bu yazımızda, sadakanın İslam dinindeki yerini sizler için ele alacağız…
Sadakanın Çeşitleri Nelerdir?
İslam alimleri sadakayı genel olarak şu şekilde sınıflandırır:
Vacip (farz veya vâcip) sadakalar:
- Zekât: Malın belirli bir nisaba ulaşması halinde yılda bir defa verilmesi farz olan mali ibadet.
- Fıtır sadakası (fitre): Ramazan Bayramı’ndan önce her Müslüman’ın vermesi vâcip olan beden zekâtı.
- Kefaret ve fidye sadakaları: Oruç bozma, yemin gibi durumlarda ödenen zorunlu yardımlar.
Nafile (gönüllü) sadakalar:
Bunlar en geniş kategoridir ve en makbul olanlarından biri sadaka-i câriyedir. Sadaka-i câriye; kişinin ölümünden sonra bile sevabı devam eden, kalıcı fayda sağlayan hayırlardır. Örnekler:
- Camii, okul, kütüphane, çeşme, kuyu yaptırmak
- Ağaç dikmek, yol yaptırmak
- Faydalı bir ilim bırakmak (kitap yazmak, Kur’an öğretmek)
- Yetimlere, öğrencilere sürekli destek olmak
Ramazan Ayında Sadaka Vermenin Fazileti Nedir?
Ramazan ayı, ibadetlerin kat kat mükâfatlandırıldığı, rahmetin, mağfiretin ve cennet kapılarının açıldığı mübarek bir aydır. Bu ayda yapılan her iyilik, diğer aylara göre çok daha büyük sevap getirir. Özellikle sadaka ve infak konusunda Peygamber Efendimiz (s.a.v.) açık bir müjde vermiştir.
Sadaka Vermenin Sevabı Bir Çok Hadis’te Geçiyor
Enes bin Mâlik (r.a.)’dan rivayet edilen hadis-i şerifte, sahabeler Peygamberimize:
- “Hangi sadaka daha faziletlidir?” diye sorduklarında, Efendimiz (s.a.v.) şöyle cevap vermiştir:
- “Ramazan ayında verilen sadakadır.” (Tirmizî, Zekât, 28)
- Bu hadis, Ramazan’da verilen zekâtın, fitrenin ve nafile sadakaların diğer zamanlara göre üstünlüğünü net bir şekilde gösterir. Çünkü:
- Oruç tutan mümin, açlığın ve susuzluğun ne demek olduğunu bizzat yaşar. Bu yüzden fakir ve yoksulların haline daha çok vakıf olur, merhameti artar.
- Ramazan’da şeytanlar zincire vurulur, cennet kapıları açılır ve Allah’ın rahmeti en yoğun şekilde tecelli eder.
- İftar ettirmek gibi küçük bir yardım bile oruçlunun sevabı kadar mükâfat kazandırır. Hadiste: “Kim bir oruçluyu iftar ettirirse, oruçlunun sevabı kadar sevap alır, oruçlunun sevabından da bir şey eksilmez.” buyurulur (Tirmizî).
Ramazan’da Sadaka Vermenin Günlük Hayata Etkileri
- Manevi olarak: Günahların affına, duaların kabulüne, cehennem azabından korunmaya vesile olur.
- Maddi olarak: Helal maldan verilen sadaka bereket getirir, rızkı artırır, beklenmedik kapıları açar.
- Toplumsal olarak: Yoksulluk ve açlığın azaltılmasına, kardeşlik bağlarının güçlenmesine katkı sağlar.
