Video Yardımcı Hakem (VAR) sisteminin doğruluk payını ve verimliliğini artırmayı hedefleyen bu yeni projeyle birlikte, stadyumlara ilave kameralar monte edilecek.
Türkiye Futbol Federasyonu (TFF), Süper Lig’in yeni döneminde dikkat çekici bir inovasyona imza atmaya hazırlanıyor. Bu doğrultuda TFF, akıllı top altyapısının Türkiye liginde de aktif şekilde kullanılması amacıyla resmi adımları attı.
Süper Lig kulüplerinin de uzun süredir gündeme getirdiği ve talep ettiği akıllı top sistemine geçiş için teknik hazırlıkların başladığı bildirildi. Proje kapsamında stadyumlardaki kamera kapasitesi artırılarak VAR altyapısının çok daha hassas kararlar üretmesi amaçlanıyor.
4 kamera ile VAR'daki hata riski düşürülecek
Türkiye gazetesinden Tahir Kum’un paylaştığı bilgilere göre, uygulanacak sistem doğrultusunda her stada 4 yeni kamera daha eklenecek ve böylece VAR’ın analiz gücü en üst seviyeye çıkarılacak.
Gerçekleştirilen toplantıda ayrıca, güncellenen oyun kurallarının Türkiye'deki yansımaları ve uygulama biçimleri de masaya yatırıldı. Federasyon, yeni sezonda kritik pozisyonlarda FIFA’nın daha katı olan yorumları yerine UEFA’nın esnek uygulama standartlarını benimseme kararı aldı.
Futbolcuların ağızlarını kapatıp hakemle konuşması gibi durumlarda VAR’ın devreye girerek pozisyonu değerlendirmesi ve olayın sarı kartla cezalandırılması gibi esneklikler yeni dönemde sahalara yansıyacak.
Akıllı top sistemi nasıl işliyor?
İçerisinde yüksek hassasiyetli bir hareket sensörü barındıran akıllı top, temas anını ve hareket yönünü saniyede yüzlerce kez VAR merkezine veri olarak aktarıyor. Ancak bu mekanizma tek başına hüküm vermiyor; stadyumdaki takip kameraları ve oyuncu izleme sistemleriyle entegre çalışarak hakem heyetine somut veriler sunuyor.
Sistemin sağladığı avantajlar
-
Ofsaytlarda temas anını kesinleştirir: Ofsayt çizgisi belirlenirken sensör, topa vurulduğu milisaniyelik anı saniyede yaklaşık 500 ölçüm yaparak kusursuz biçimde tespit eder.
-
VAR süreçlerini hızlandırır: Özellikle milimetrik offside pozisyonlarında görüntülerin kare kare ileri geri sarılması zorunluluğunu ortadan kaldırarak zaman kazandırır.
-
Son temasın sahibini belirler: Topun son olarak savunma oyuncusundan mı yoksa hücum oyuncusundan mı çıktığını netleştirir.
-
Elle oynamalarda hakemi destekler: Topun ele veya kola temas ettiği anı ve bu temasın yarattığı ivmeyi veri olarak sunar.
-
Tartışmaları Minimuma İndirir: "Yanlış kare üzerinden çizgi çekildi" veya "top ayaktan çıkış anı yanlış seçildi" yönündeki eleştirilerin önüne geçer.
-
Görsel yayın kalitesini yükseltir: Pozisyonların üç boyutlu simülasyonlarla ekranlara taşınması, kararların izleyiciler tarafından çok daha net anlaşılmasını sağlar.
Sistemin dezavantajları ve riskleri
-
Yüksek kurulum ve işletim maliyeti: Çipli top tek başına bir çözüm değildir. Tam verim için gelişmiş kamera ağları, sensör alıcıları, özel yazılımlar, entegre VAR donanımı, çok sayıda yedek top ve uzman teknik personel gereklidir.
-
Standart yakalama zorluğu: Stadyumlar arasındaki ışıklandırma, çekim açıları, ağ altyapısı ve veri iletim hızlarındaki farklılıklar sistemin kararlılığını etkileyebilir. FIFA bu nedenle bileşenleri sıkı test süreçlerine tabi tutmaktadır.
-
Teknik arıza ihtimali: Sensörlerde, alıcılarda veya yazılımda yaşanacak anlık bir arıza durumunda geleneksel VAR yöntemine dönülmesi gerekir. Bu durum maçlar arasında standardın bozulmasına yol açabilir.
Dünya Kupası'ndaki çipli top tartışması
Öte yandan, geçtiğimiz dönemde Dünya Kupası'nda çipli topla ilgili bazı soru işaretleri gündeme gelmişti. İngiltere’nin Norveç karşısında bulduğu ilk gol öncesinde, topun üstteki kamera kablosuna çarptığı iddia edilmiş ve topun içindeki sensörün bu teması saptamış olması gerektiği öne sürülmüştü.
Konuyla ilgili açıklama yapan FIFA, çipten elde edilen verilerin detaylıca incelendiğini belirtti. Yapılan duyuruda, topun havadaki süzülüşü sırasında sensör verilerinde hiçbir anormallik veya ani sapma kaydedilmediği vurgulanarak, "Topun kamera kablosuyla temas ettiğine ya da bu temas nedeniyle yön değiştirdiğine dair en ufak bir somut delile ulaşılamamıştır" denildi.
"Topun içinde hassas bir çip var"
İngiltere Milli Takımı Teknik Direktörü Thomas Tuchel ise karşılaşmanın ardından yaptığı değerlendirmede şu ifadeleri kullanmıştı:
"Topun içerisinde en ufak dokunuşu bile anında tespit edebilen bir teknoloji bulunuyor, bunu Hırvatistan-Portekiz mücadelesinden beri çok iyi biliyoruz. Dolayısıyla yetkililerin böyle bir temasın yaşanıp yaşanmadığını net bir şekilde açıklayabilmesi gerekir. Ben pozisyon anını canlı göremedim ancak FIFA zaten gerekli bilgilendirmeyi kamuoyuyla paylaştı."
