Oruç, sadece aç kalmak değil; nefsi terbiye etmek, sabrı öğrenmek ve ruhu arındırmaktır. Peki, orucun farzları ve rükunları nelerdir? Oruç hangi şartlarda sahih (geçerli) olur? İşte orucun farzları, şartları, rükunları ve mekruhları hakkında bilmeniz gereken kapsamlı rehber…
Orucun Farzları ve Rükunları Nelerdir?
İslam fıkhına göre bir ibadetin temelini oluşturan yapı taşlarına rükun denir. Orucun temel direği tektir: İmsaktan iftara kadar yeme, içme ve cinsel ilişkiden uzak durmak.
Ancak genel kabul görmüş tasnife göre orucun gerçekleşmesi için şu üç temel unsur (farz) bir arada bulunmalıdır:
- Niyet etmek: Niyetsiz oruç geçerli değildir. Kalben oruç tutacağını bilmek yeterli olsa da dil ile ifade etmek sünnettir.
- İmsak (Terk etmek): Tan yerinin ağarmasından (fecr-i sadık) güneş batana kadar orucu bozan her türlü şeyden uzak durmak.
- Vakit: Orucun, ibadet için belirlenen zaman dilimi içinde (gündüz vakti) tutulması.
Orucun Geçerlilik Şartları Neler?
Bir kişinin oruç tutmakla yükümlü olması ve tuttuğu orucun dinen geçerli sayılması için bazı kriterler mevcuttur:
Kimler Oruç Tutmakla Yükümlüdür?
- Müslüman olmak: İslam hukukuna göre ibadetler müminler için mükellefiyettir.
- Akıllı olmak: Akli dengesi yerinde olmayanlar ibadetten sorumlu değildir.
- Ergenlik çağına gelmiş olmak: Çocuklar için oruç farz değildir, ancak alıştırma amaçlı teşvik edilebilirler.
Oruç Hangi Şartlarda Sahih (Geçerli) Olur?
- Niyet: Ramazan orucu için her gün ayrı niyet etmek gerekir.
- Hayız ve nifas halinden uzak olmak: Kadınların özel günlerinde oruç tutmaları caiz değildir; bu günler daha sonra kaza edilir.
- Mukim olmak (Seferilik durumu): Yolculukta olanlara kolaylık tanınmıştır, ancak tutarlarsa oruçları geçerli olur.
Hangi Durumlardan Sakınılması Gerekir?
Mekruh, orucu doğrudan bozmasa da ibadetin sevabını azaltan ve hoş karşılanmayan davranışlardır. "Orucun ruhunu" zedelememek için şunlardan kaçınılmalıdır:
- Gereksiz yere bir şeyi tadıp tükürmek: Boğazdan aşağı kaçmadığı sürece oruç bozulmaz ama bu eylem mekruhtur.
- Gıybet ve yalan: Oruç sadece mideye değil, dile de tutturulmalıdır. Kötü söz söylemek orucun manevi değerini düşürür.
- Aşırı suyla ağız çalkalamak: Abdest alırken boğaza su kaçma riski oluşturacak şekilde aşırıya kaçmak.
- Vücudu çok halsiz bırakacak işler: Hacamat (kan aldırma) veya ağır işler eğer kişiyi orucu bozmak zorunda bırakacak kadar halsiz düşürecekse mekruh kabul edilir.
- Eşlerin aşırı yakınlaşması: Orucu bozma riski taşıyan davranışlar hoş karşılanmaz.
