Kitabındaki şu pasajdan da anlaşılacağı vechiyle, Apak’ın verdiği mâl̃ûmât, esâs îtibâriyle, Mason kardeşlerinin şifâhî şahâdetlerine istinâd etmektedir:
“İttihat ve Terakki Cemiyetinin o zamanki bazı muhaberelerinin bu localar vasıtasiyle yapıldığı, birçok mühim hususlara bu localarda karar verildiği, buralarının hürriyet ve meşrutiyet için çalışan genç ve münevver Türklerin bir müzakere ve mülâkat mahalli olduğu, bütün memleket meselelerinin tam bir serbestî ve vuzuh içinde buralarda müzakere ve münakaşa edildiği ve bu suretle Masonluğun İttihat ve Terakkiyi desteklediği ve istibdat idaresine karşı yapılan mücadeleye hizmet ettiği, bu localara mensup olduğunu demin söylediğim kardeşlerin bir çokları tarafından bana iftiharla anlatılmıştır.” (Apak 1958: 39)
Bu gibi hatâlarıyle berâber, Apak, vâkıaları tahrîf de etmektedir. Başlıca tahrîfâtı, Macedonia Risorta’nın da, Veritas’ın da “Türkler”in hâkimiyeti altında olduklarını ve bunların “Türkler”in menfâatine hizmet ettiklerini iddiâ etmesidir. Hâlbuki bu iki ecnebî Loca da, İtalya ve Fransa Meşrik̆-i Âzam’larına tâbi olarak Yahûdiler tarafından têsîs edilmiş ve tâbi oldukları Meşrik-i Âzam’larla berâber hep onların hâkimiyeti altında faâliyet göstermiştir. “Türk” diye zikredilen şahıslar ise, belki birkaç istisnâsıyle, zâhiren “Türk” görünen Sabataîlerdir… Menşê îtibâriyle “Türk” olanlar dahi, Sabataîleşmiş, binâenaleyh (kâideten) onlarla aynı kefeye konulacak kimselerdir.
Apak’tan ik̆tibâs ettiğimiz aşağıdaki pasajlar bu husûslar dikkate alınarak değerlendirilmelidir. Bunlarda mühimm olan, zikredilen isimler ve bu Locaların muvaffak olmuş ihtilâlci faâliyetleridir:
“Selânikteki Makedonya Rizorta [Macedonia Risorta: Maçedônya Risôrta] locasında bulunan Türkler arasında da, bilâhane Dahiliye Nazırı ve Sultan Reşad zamanında da Sadrazam olan rahmetli [???] Talât Paşa, Kâzım Paşa, Mithat Şükrü Bleda, sonradan Muş Mebusu olan binbaşı Naki, Manyasîzâde Refik, kolağası Kâzım Nami, Drama jandarma kumandanı Hüseyin Muhittin, maliye müfettişi Ferit Aseo’yu [Albert Ferid Asseo] zikredebiliriz. Bu locada dahi Türkler, Makedonya Mahfilinde olduğu gibi çalışarak ekseriyeti ellerine almışlar ve hattâ locanın Üstadlığına Naki kardeşimizi intihap ettirmeğe muvaffak olacak kadar nüfuz tesis etmişlerdi. […]
“Veritas locasındaki diğer Türkler meyanında, sonradan Bahriye Nazırı olan Cemal Paşa, Faik Süleyman Paşa, İsmail Canbolat, Modyano, Mustafa Doğan, Nesim Mazelyah [Nissim Masliyah], kolağası doktor Faik, sonradan Bâbı Âli baskınında vurulan Mustafa Necip, sonradan Osmanlı Meclisinde Gümülcine Mebusu olan ve benim de yakın akrabamdan bulunan rahmetli [???] Hoca Fehmi Efendi vardı. Talât Paşa ve Naki Bey bu Mahfilde de azâ idiler ve burada da vazife almışlardı. […]
“Serezdeki Makedonya locasının azâsından olduğunu biraz evvel söylediğim Serez mutasarrıfı Reşit Paşa kardeşimiz, Meşrutiyetin ilânı günü (10/23 Temmuz 1908) Serezden İstanbula Yıldız Sarayına, İkinci Sultan Abdülhamide bir telgraf çekerek ‘İki saate kadar Meşrutiyet ilân edilmediği ve cevap verilmediği takdirde ahali tebdili biat [tebdîl-i bîat] edecektir.’ demişti. Abdülhamid bu telgrafı alınca telâşlanmış ve müsvedde halinde olan cevabı tebyiz bile ettiremeden her tarafa telgraf çekdirerek İkinci Meşrutiyetin ilânını tamim mecburiyetinde kalmıştır. Bu hâdiseyi Serezden İzmire hicret etmiş bulunan bazı biraderlerimiz bana anlatırken, o gün Abdülhamidden telgrafla cevap bekledikleri iki saat zarfında duydukları sabırsızlığı ve heyecanı da ayrıca belirtmişlerdi. […]
“Meşrutiyetin ilânından iki, üç gün sonra Selânikte bu mühim inkılâbı tesit ve tebcil için bir geçit resmi tertibedilmiş ve bu merasime muhtelif milletlere mensup cemaat teşekkülleri ile İttihat ve Terakki Cemiyeti âzaları ve Masonlar dahi iştirak eylemişlerdi. Masonlar, bu merasime, kordon ve önlüklerini takmış olarak bayrakları ile ve en önde Veritas [doğrusu: Macedonia Risorta] locasının Üstadı Emanuel Karasu [Emanuele Carasso] bulunduğu halde gelmişlerdi. Bütün alay Hürriyet Meydanında toplanmış, nutuklar söylenmiş ve bu esnada Mason bayrağı altında Emanuel Karasu birader de orada toplanan binlerce kişiye hitaben bir nutuk irat etmişti. Bu merasim sırasında Selânik ve Makedonyadaki Masonların grup halinde çekilmiş fotoğrafları kıymetli bir hatıra olarak bazı eski kardeşlerde mevcut idi.
“Şunu da söyliyeyim ki, Masonluk bu bölgede İttihat ve Terakki Cemiyetine nasıl hizmet etti ise, bilâhare Meşrutiyetin ilânını müteakip bu cemiyet de Türk Masonluğunun teşkilâtlanıp gelişmesine öylece hizmet etmiş ve onun yükselmesinde âmil olmuştur.” (Kemalettin Apak, Ana Çizgilerile Türkiyedeki Masonluk Tarihi, İstanbul, 1958, s. 37-41)
İhtilâli mayalıyan ve İhtilâlle ik̆tidâr olan Localar
İttihâd ve Terak̆k̆î Komitası’nın rahmi ve İttihâdcı (hattâ Kemalist) İhtilâlinin beyni olan Macedonia Risorta Locası hakkında, evvelki neşriyâtımızda olduğu gibi işbu araştırmamızda da mevsûk îzâhatta bulunmuştuk. (Milat, 4.6.2026/319 ve müteâk̆ib tefrikalar)
Macedonia Risorta’dan iki Loca daha doğmuştur: 1904’te Veritas ve 1906’da Labor e Lux… Veritas, Fransa Meşrik̆-i Âzamı’na, Labor e Lux, İtalya Meşrik̆-i Âzamı’na tâbi olarak…
Her ikisi de, Macedonia Risorta ile sıkı işbirliği hâlinde, İttihâdcı İhtilâlini hazırlıyacak, sonrasında da kadrolarını ik̆tidâra taşıyacaklardır.
Mâmâfih, onlara, 1907’de têsîs edilen iki ve İhtilâlden kısa zamân evvel têsîs edilen bir Locayı daha ilâve etmek îcâb ediyor:
- Yunanistan Meşrik̆-i Âzamı’na tâbi Philippos,
- İspanya Meşrik̆-i Âzamı’na tâbi Perseverancia ve
- Romanya Büyük Locası’na tâbi Steaoa Salonicului…
Bu sonuncusundan, Fransa Büyük Locası’na tâbi olarak 1 Kasım 1908’de faâliyete geçen L’Avenir de l’Orient doğacaktır.
(https://www.pinterest.co.uk/pin/288371182382621336/; 27.2.2018)
Meş’ûm İttihâdcı İhtilâli, Selânik’in Yahûdi-Sabataî ağırlıklı halkı tarafından nümâyişlerle, coşkun tezâhüratla tes’îd ediliyor ve Yahûdilerin Selânik Kulübü’nün Olimpos (sonradan Hürriyet) Meydanı’na nâzır balkonundan nutuklar îrâd ediliyor… İhtilâlin beyin takımından Emanuele Carasso “Birâder de, Mason bayrağı altında bir nutuk îrâd ediyor”… (Apak 1958: 40) (Paul Dumont’a nazaran İhtilâli tâk̆îben Veritas Locası’na intisâb eden) Vilâyât-ı Selâse (Makedonya’nın üç vilâyetinin, Selânik, Manastır ve Kosova’nın) Umûmî Müfettişi “Hüseyin Hilmi Paşa, Zatı Hazreti Padişahinin ‘lütfen ve atıfeten Kanunu Esasînin mer’iyetine emir ve ferman buyurduklarını’ söyleyince halk ‘kahrolsun!’ sesleriyle” mukâbele ediyor… (Kâzım Nami Duru’nun evvelâ -1950’de- Cemal Kutay’ın haftalık Millet mecmûasında tefrika edilen İttihat ve Terakki Hatıralarım isimli küçük hacimli kitabından, İstanbul: Sucuoğlu Matbaası, 1957, s. 33) “Pâdişâh [ve onun şahsında Osmanlı ve Türklük ve Müslümanlık] kahrolsun!” diye bağıran halk, Selânik’in bu Yahûdi, Sabataî, Mason halkıdır…
***
İtalya, Fransa ve İspanya Meşrik̆-i Âzamları’na tâbi bütün Localarda ağırlık Yahûdi ve Sabataîlerdedir. (Prof. Dr. Paul Dumont, La Franc-Maçonnerie d’obédience française dans l’Empire ottoman, İstanbul: Les Éditions Isis, 2013, pp. 63-86) Türk isimli olanların arasında Türk asıllı olanlar varsa, bunları Sabataîlerden tefrîk̆ etmek fevkal̃âde zordur; belki buna lüzûm da yoktur…
Perseverancia Locası
Mezk̃ûr Localardan Perseverancia’nın Macedonia Risorta kadar doğurgan olduğu dikkati çekiyor:
6 Nisan 1907’de Selânik’de têsîs edilen Perseverancia’nın teşebbüsüyle, 25 Ocak 1909’da, İstanbul’da Constitution (Meşrûtiyet), 22 Nisan 1909’da, Selânik’de Fazîlet ve 20 Kasım 1909’da, Edirne’de Uhuvvet Locaları têsîs edilidi.
Perseverancia, têsîsinde, Selânik’deki Macedonia Risorta Locası’na âid eski bir binâda çalışıyordu; bilâhare, bu İtalyan Locasının yanında inşâ edilen yeni binâya taşındı. 1908 sonlarında âzâ mevcûdu 87’ye yükseldi ve üç mensûbunu Osmanlı Meclis-i Meb’ûsânı’na sokmak gibi bir muvaffak̆iyet gösterdi: Mehmed Câvid Bey, Dr. Rıza Tevfik ve Mehmed Ârif… Constitution’un ilk Üstâd-ı Muhteremi, İttihâdcı iktidârının Mâliye Nâzırı Mehmed Câvid Bey’dir. (“İspanyol Obediyansına Bağlı Selânik Locaları -1907 / 1909-, Mütercim: -Sabataî Mason Üstâdı- Mehmet Fuat Akev, Mimar Sinan, 1993: 90/17-26)
Muâsır târihimizin İttihâdcı İhtilâli esnâsında ve Kemalist Totaliter Rejim devrinde pek faâl bir rol oynamakla berâber gölgede kalmış mühim bir sîmâsı olan Avukat ve büyük sermâyedâr Celâl Derviş Deriş (Selânik, 1882 – İstanbul, 22.2.1951, Zincirlikuyu Mez.; Komünist lideri ve muharrire Sabiha Sertel’in ağabeyi), Fazilet Locası’na mensûbdu.
Bütün bu Localar, İhtilâli tâk̆îben, 1909’da, bir araya gelerek evvelâ Şûrâ-i Âlî-i Osmânî’ye, arkasından da Meşrik̆-i Âzam-ı Osmânî’ye vücûd verecek, onun lider kadrolarını teşkîl edeceklerdir.
Türkiye’de Masonluk, bidâyetinden îtibâren bir Yahûdi-Sabataî müessesesi hüviyetinde olmuştur… Bu vâkıa, Meşrik̆-i Âzam-ı Osmânî’nin (ortasındaki Yahûdi Yıldızlı) damgasıyle dahi tezâhür etmektedir… (Damganın Osmanlı harfli kısmı: “Meşrik̆-i Âzam-ı Osmânî Dersaâdet”.)
***
