Bir yanda sayfalar dolusu süslü kürsüler, parlak vaatlerle bezenmiş reçeteler, hiç durmadan esen o yorucu ve köksüz coşku rüzgârları... Diğer yanda, yeryüzü yolculuğunda adım atmanın bile etten ve kemikten bir dağ taşımaya dönüştüğü, dört duvar arasında yankılanan o derin, o dilsiz yorgunluk.
Çağın o sağır edici uğultusuna kapılanlar, başarıyı ardı arkası kesilmeyen bir çığlık, hayatı ise nefessiz kalınan bir panayır yeri zannediyor. Oysa insanın topraktan koparılıp nesneye indirgendiği bu gürültüde, hakikat çoğu zaman fısıldayarak konuşur. Meseleyi kavramak için olayların üzerindeki o yaldızlı etiketleri söküp atmak, tezatları sadece yalın bir gerçeklikle yan yana dizmek icap eder.
Kürsülerdeki çığırtkanlar: "Her sabah hedeflerini yaz, asla durma ve dünyayı fethet." Yatağın kenarında soluklanan insan: "Bugün göğüs kafesimi şişirecek, nefes alacak o kuvveti damarlarımda bulamıyorum."
Piyasanın o parlak vitrinleri: "Asla risk alma, herkesin yürüdüğü o güvenli ve gri yolu takip et." Toprağın altındaki tohum: "Sıradanlık, fark edilmeden, sessizce çürümektir."
İnsanın, kelimelerin tükendiği ve eylemin taş kadar ağırlaştığı o sınır boyuna geldiğinde yaşadığı bu tutulmanın kadim irfanımızda, düşünce dünyamızda bir adı var: Sükût-u İrade.
Bu hal, dışarıdan bakan o yargılayıcı gözlerin sandığı gibi bir tembellik, bir vazgeçiş ya da karakter zayıflığı değildir. Ruhun, ardı arkası kesilmeyen fırtınalar, görünmez tehditler ve yorgunluklar karşısında kendi kapılarını dışarıya kapatıp, içeride sessiz bir kriz masası kurmasıdır. İnsanın yeryüzüyle olan o kadim bağının geçici olarak zedelenmesi; zihnin, en ufak bir hareketi bile sırtında bir dağı taşımakla eşdeğer kıldığı o ağırbaşlı sarsıntıdır.
Peki, bu kuraklıktan, o derin ve gölgesiz çukurdan nasıl çıkılır? O devasa adımlarla, büyük iddialarla, bitmek bilmeyen parlak stratejilerle değil. Toprağa düşecek o ilk, o en küçük, ama özgül ağırlığı en yüksek tohumla.
Burada, meselenin kalbine o büyük tuzağı yerleştirmek zorundayız. İnsan, Sükût-u İrade’nin zincirlerini kırıp o ilk adımı atmaya karar verdiğinde, karşısına devasa bir "Görünmezlik Prangası" çıkarılır. Pazarın, kalabalığın ve o güvende olma arzusunun diktiği bu pranga, kişiye sıradan olmasını, göze batmamasını, gri bir kütlenin parçası olmasını fısıldar.
Eğer bir eser kaleme alıyorsanız, bir zanaat ortaya koyuyorsanız veya yepyeni bir fikri insanların vicdanına sunuyorsanız, size öğretilen ilk kural "herkese benzemek" olur. Oysa güvenli sularda yüzmek, fırtınalı bir denizde alınabilecek en ölümcül risktir. Güvenli olan, görünmez olandır. Görünmezlik ise, hangi eseri üretirseniz üretin, o eserin doğmadan ölmesi demektir. Milyonlarca gri kütlenin, birbirinin kopyası olan fikirlerin ve silik hayatların arasında, sadece hakikatin o keskin, o aykırı rengini taşıyanlar konuşulmaya ve hatırlanmaya değerdir.
Kurguladığınız eserin, söylediğiniz sözün bir adı, bir sancağı olmalıdır. Bu sancak, bir açıklama cümlesine ihtiyaç duyan zayıf bir etiket değil; okurun, muhatabın zihninde bir çivi gibi çakılan, onlarda bilişsel bir rahatsızlık ve derin bir merak uyandıran o nadir kavramın bizzat kendisidir. Kendi lügatınızı, kendi hakikat kütlenizi inşa etmezseniz, başkalarının gri lügatında sadece bir dipnot olarak kalırsınız.
Düşmanınızı tanıyın. Her büyük fikrin, her sağlam eserin karşısına alıp devirmeyi ahdettiği bir yalan vardır. Bu düşman, etten kemikten bir şahıs değil; toplumun omuzlarına binmiş, onların umutlarını sömüren o sahte inançların bütünüdür. Kaleminizin ucuyla ya da eyleminizin kütlesiyle o görünmez düşmanı ifşa etmeden, kendi yolunuzu aydınlatamazsınız.
Oturup hislerin düzelmesini, havanın aydınlanmasını beklemek, rüzgârsız bir denizde yelkenlerin şişmesini ummak kadar nafiledir. İlham ya da heves, eylemden önce gelmez. Önce o sancılı, o küçük adım atılır; köşede duran ve artık size ait olmayan bir yük elden çıkarılır, zihindeki o eşsiz fikir sadece bir avuç insana korkusuzca sunulur. Ancak o eylem gerçekleştikten sonradır ki, ruh o adımla yavaş yavaş yeşermeye başlar. Eylem, umudun meyvesi değil; umut, eylemin kalbinde yanan ateşin ta kendisidir.
Devletin vakarı, toplumun en yorgun ferdinin omuzlarındaki o felç edici yükü hissetmekten geçer; toplumun vicdanı ise o ferdin gri bir hiçliğe mahkûm olmadan kendi hakikatini haykırabilmesine zemin hazırlamakla ayakta kalır. Sıradanlığın o boğucu çölünde görünmez olmayı reddetmek, yeryüzü yolculuğumuzda varlığımıza ve haysiyetimize sahip çıkmanın yegâne yoludur. Hüküm, sessizliğin içinden en keskin rengiyle doğan o ilk ve en ağırbaşlı adımın sahibinindir.
