“Sevgi ve teveccühlerini şerefle taşıdığım İsmet İnönü”
“Bayar çetesi mensuplarının fenalıklarile mağdur olmuş kayın biraderim Fethi Kaçel’e bana olan bağlılığından dolayı sevgiler. Bilhassa basınımıza bana ve aileme göstermiş olduğu yakın alâkadan minnettarım.
“Bu kitabı vatanperver, idealist ve temiz kalmış arkadaşlarıma ve Hürriyet mücadelemizde hayatlarını feda etmiş gençlerimize ithaf ediyorum.
“Ruhları şad olsun!
“Anlattıklarımın vesikaları Devlet arşivinde bulunduğu gibi, bunlar ve İkinci Dünya Harbinde yaptığım hizmetler, sevgi ve teveccühlerini şerefle taşıdığım İsmet İnönü’den sorulabilir.” (Mehmet Özdemir Evliyazade, Onları Anlatıyorum, İstanbul: Yeni Doğuş Matbaası, 1960, 95 s. içinde, “Önsöz”, ss. 5-7)
Mustafa Yılmaz Evliyazade
Mehmet Özdemir Evliyazade’nin -siyâsî desteğiyle iftihâr ettiği- kardeşi Mustafa Yılmaz Evliyazade’nin ilk eşi, Sabataî Cemâatinin -iktisâdî faâliyetleriyle muâsır târihimizde iz bırakan- Dilberler (Dilberzadeler) âilesine mensûb Mebrure Dilber… Bu izdivâcdan, Osman Refik Evliyazade (1945 – 15.2.2006) doğuyor. (Osman Refik Bey’in doğum ve ölüm târihleri için kaynağımız: Bülent Günal, 17.2.2006; https://www.gazetevatan.com/gundem/gizemli-ailenin-yas-gunu-71271; 14.5.2026)
Mebrure (Dilber) Evliyazade, Osman Nuri Dilber ile Fatma Hanım’ın kızı… (https://www.geni.com/people/Mebrure-Dilber/6000000177117218839; 8.5.2026)
Mustafa Yılmaz Evliyazade, ikinci izdivâcını İzmirli bir Lövanten hanımla yapıyor: May (Edma) Penetti… May Hanım, İzmir Alsancak İtalyan Mektebi’nden mêzûn… (https://www.levantineheritage.com/la-centrale-school.html; 8.5.2026)
M. Yılmaz Evliyazade’nin ikinci çocuğu olan Aylin Hanım’ın birinci hanımından mı, yoksa ikincisınden mi olduğunu tesbît edemedik. Aylin Hanım, Melih Ataca ile evlenmiş…
Hangi gazetede neşredildiğini tesbît edemediğimiz vefât îlânına nazaran, cenâzesi İzmir’de 28 Ocak 2002’de Hocazâde Câmii’nden kaldırılan Mustafa Yılmaz Evliyazade, -muhtemelen- 27 Ocak 2002’de vefât etmiştir:
“Merhum Nejat - Merhume Mesude Evliyazade’nin oğlu, Merhum MEHMET ÖZDEMİR EVLİYAZADE’nin kardeşi, Sibel - Osman Refik Evliyazade ve Aylin - Melih Ataca’nın saygıdeğer babaları, Neslişah Ulviye ve Mesude Emel Evliyazade ile Enis ve Dalya Ataca’nın sevgili dedeleri, Merhume [Mebrure] ve May Evliyazade’nin kıymetli eşi MUSTAFA YILMAZ EVLİYAZADE Hakk’ın rahmetine kavuşmuştur. Cenazesi 28 Ocak 2002 Alsancak Hocazade Camii’nde [kılınacak … namazını müteakıp] Paşaköprü Aile Mezarlığı’nda [defnedilecektir]....” (https://forum.memurlar.net/konu/172257/cumartesi-sebataycilar-icin-kutsal-bir-gun-mudur.html) (24.5.2026)
Mustafa Yılmaz Evliyazade’nin nesli, Neslişah Ulviye (Evliyazade) Emekçi, Mesude Emel (Evliyazade) Zaimoğlu, Hanzade Emekçi, Suade Hanzade Zaimoğlu gibi ferdlerle devâm ediyor. ((https://ottomapper.aytekustundag.com/Family/0cd8d2a4-8214-4fba-82dc-821e04083ddd; 22.3.2026; “Nejat Evliyazade Koşusu'nu ‘Gürgökçe’ kazandı”,27.1.2011; https://www.tjk.org/TR/YarisSever/News/Page/5695; 23.3.2026)
Sedat Evliyazade
Nejat Evliyazade gibi, kendisinin küçük kardeşi ve Refik / Hacer Evliyazade çiftinin dördüncü evlâdı Sedat Evliyazade’nin de (1898 – 1977) Türkiye Joker Kulübü tarafından kaleme alınmış kısa bir tercümeihâli bulunuyor:
(https://www.tjk.org/TR/YarisSever/News/Data/3226; 31.5.2026)
Sedat Evliyazade, at yarışlarını tâk̆îb ettiği bir ânında…
***
“İzmir’in tanınmış ailelerinden Evliyazade Ailesi’ne mensup olan Sedat Evliyazade, 1898 yılında İzmir’de doğdu. Babası Refik Evliyazade, 1856 yılında İzmir’de ‘Smyrna Races Club’ adıyla kurulan kulübün tek Türk üyesi olarak Türkiye’de düzenli at yarışlarının başlatılmasına öncülük etti. Atçı bir ailede büyüyen ve çok küçük yaşlardan itibaren at binen Sedat Evliyazade’nin hayatı boyunca en büyük tutkusu atlar oldu. Paris’te eğitim gördüğü yıllarda Avrupa’da atçılık ve yetiştiricilik konusunda bilgi ve tecrübe kazandı. Dönemin önemli devlet adamlarından Celal Bayar, bu konudaki bilgi ve tecrübesinden dolayı kendisinden Paris’e gidip at almasını istedi. Sedat Evliyazade, Bayar için Paris’ten Vrais Gascon, Fol Espoir ve Drocourt adlı 3 safkan getirdi. Bu safkanlardan Vrais Gascon, Atina’da Grand Prix yarışına katılarak ikinci oldu. Atçılıkla ilgili kariyerine binici, yetiştirici ve antrenör olarak devam eden Sedat Evliyazade, 1949 -1960 yılları arasında Giraud Ailesi için yetiştiricilik ve antrenörlük yaptı. Giraud Ekürisi, Sedat Evliyazade’nin antrene ettiği safkanlarla Gazi Koşusu’nu 7 kez, Cumhurbaşkanlığı Koşusu’nu ise 6 kez kazanma başarısını gösterdi. İyi bir binici olarak da Reşat Mergin, Mümin Çılgın, Kazım Yıldız, İsmail Dinçer ve Ekrem Kurt gibi döneminin jokeylerine örnek oldu. 1954 yılında Türkiye Jokey Kulübü Asli Üyesi seçilen Sedat Evliyazade, Yönetim Kurulu Üyesi olarak görev aldığı dönemde Türk yarışçılığına önemli katkılarda bulundu. 1979 [doğrusu: 1977] yılında aramızdan ayrılan Sedat Evliyazade’yi anısına düzenlenen bu koşu vesilesiyle saygı ve rahmetle anıyoruz. (https://www.tjk.org/TR/map/News/Data/49379; 23.3.2026)
(Milliyet, 30.6.1977, s. 5)
Türkiye Jokey Kulübü’nün, idârecilerinden Sedat Evliyazade’nin Haziran 1977’de vefâtı üzerine neşrettiği tâziye îlânı…
***
“Mutlak Şef”in Ankara İstik̆l̃âl̃ Mahkemesi, İttihâdcı lideri ve potansiyel rak̆îb Dr. Nâzım Bey’i, müretteb “İzmir Sûikasdi” Dâvâsı netîcesinde darağacına göndermişti. Bu vak’a, Beria Hanım vâsıtasıyle onun büyük eniştesi olan Dr. Tevfik Rüştü Aras’ın Mustafa Kemâl’le aralarının bozulmasına yol açmadı. Aynı hâlin bütün Evliyazade âilesi için de bahis mevzûu olduğu müşâhede ediliyor…
Bunun şâhidi olan bir fotoğraf var: 1937 güzünde, İzmirli Lövanten Harold Giraud’nun “Lilas” isimli yatında, Sedat Evliyazade ve küçük eniştesi (kızkardeşi Beria Hanım’ın kızı Sevinç Hanım’ın ilk zevci, İş Bankası İzmir Şûbesi Müdürü) Cemil Atalay’la berâber çekilmiş bir fotoğraf… (Fransızca “lilas” kelimesinin aslı, Farsça-Arabca “lilâk” kelimesi olup Türkcede “leyl̃âk” şekline bürünmüştür… Ne kadar mûsıkîli, ne kadar güzel bir kelime! Kemalist Uydurma Dilde böyle kelimeler bulamazsınız!)
Sedat Evliyazade’nin servetinin nelerden meydana geldiğini tesbît edemedik. L̃âkin Kemalist Totaliter Rejimin Zirvesindeki şahsıyetlerle olan yakın münâsebeti, oldukça nüfûzlu, hatırı sayılır bir kişi olduğunu gösteriyor…
Bunun ikinci şâhidi, yine bir fotoğraftır. 1945’teki at yarışları sonrasında çekilmiş bir fotoğraf… Fotoğrafta, 1945’teki “Gazi Koşusu” denilen at yarışları sonrasında, “Millî Şef”, Sedat Evliyazade ile karşı karşıya kadeh kaldırırken görülmektedir…
(Latif Daşdemir, “Atatürk’ün İzmir Ziyaretleri ve Kaynakçalı Kronolojisi”; (ttps://www.academia.edu/13987321/Mustafa_Kemal_Pa%C5%9Fa_%C5%9E%C3%BCkr%C3%BC_Kaya_Nuri_Conker_ve_Yaverd; 3.4.2026)
İzmirli Lövanten Harold Giraud’nun “Lilas” isimli yatında 1937 güzünde çekilmiş bu fotoğrafta, arkada ayakta duranlardan soldaki şahıs Sedat Evliyazade, sağdaki şahıs onun küçük eniştesi Cemil Atalay’dır. Önde oturanlar (soldan îtibâren): Mustafa Kemâl, teşhîs edemediğimiz bir hanım, Sabiha Gökçen, onun önünde Ülkü ve sağda Salih Bozok… Fotoğrafın Cemil Atalay tarafından imzâlanmış olduğu görülüyor… Dr. Nâzım’ın “hikmet-i hükûmet mantığıyle” îdâm ettirilmesi, Mustafa Kemâl’in Evliyazade Âilesiyle münâsebetlerini bozmamıştı…
***
