2026 Dünya Kupası'nı izlerken kupadan çok insanı düşündüm.
Gol sevinçlerinden çok yüzlere baktım. Milli marşlar okunurken oyuncuların gözlerinde dolaşan duyguya baktım. Çünkü futbol bazen rakamlardan daha büyük şeyler anlatır. Bazen bir ülkenin ekonomik tablosundan, dış politika raporlarından veya kalkınma verilerinden daha doğru bir fotoğraf çeker.
Dünya Kupası sahnesinde bu yıl dikkatimi en çok çekenler dev ülkeler olmadı.
Haiti oldu.
Yeşil Burun Adaları oldu.
Curaçao oldu.
Haritada yerini göstermek için birçok insanın atlas açacağı ülkelerdi bunlar. Dünya ekonomisinde ağırlıkları sınırlıydı. Futbol piyasasında dev bütçeleri yoktu. Dev yayın gelirleri yoktu. Milyar dolarlık ligleri yoktu.
Fakat sahaya çıktıklarında insanın gözüne başka bir şey çarpıyordu.
İrade.
Karakter.
Temsil duygusu.
İşte biz buna maneviyat diyoruz.
İnsan bazen çok şeye sahip olduğu için güçlü olmaz. Bir anlam taşıdığı için güçlü olur. Bir davaya inandığı için güçlü olur. Kendisinden büyük bir hikâyenin parçası olduğuna inandığı için ayakta kalır.
Mesela Haiti...
Karşısında önce İskoçya vardı. Ardından Brezilya çıktı. Futbol tarihinin en büyük markalarından biri. Beş dünya şampiyonluğu. Sayısız yıldız. Dev bir futbol endüstrisi.
Haiti kaybetti.
Ama teslim olmadı.
Çünkü sahaya çıkanlar skoru korumaya çalışan profesyonellerden ibaret değildi. Depremlerle yıkılmış şehirlerin çocuklarıydı. Siyasi krizlerin yorduğu bir toplumun evlatlarıydı. Yoksulluğun içinde büyümüş insanların temsilcileriydi.
O yüzden o forma onlar için bir spor malzemesi değildi.
Bir milletin dünyaya "Ben hâlâ buradayım" deme biçimiydi.
Curaçao'ya bakıyorsunuz.
İlk maçında Almanya'nın karşısına çıktı. Dünyanın en büyük futbol geleneklerinden biriyle mücadele etti. Yedi gol yedi. Fakat o maçta Almanya'ya bir gol atmayı başardı. Sonra Ekvador karşısına çıktı ve puan aldı.
Dünya futbolunun merkez ülkeleri için sıradan görünen bu ayrıntılar, küçük bir ada ülkesi için nesiller boyunca anlatılacak hikâyelerdir.
Çünkü mesele sonuç değildir.
Mesele varlık göstermektir.
Mesele dünyanın karşısına çıkıp "Biz de buradayız" diyebilmektir.
Yeşil Burun Adaları'nı izliyorsunuz.
İspanya ile karşılaşıyor.
Uruguay ile karşılaşıyor.
Dünya futbolunun ağır toplarına karşı mücadele ediyor.
Belki kupayı kazanamayacaklar.
Belki gruptan çıkamayacaklar.
Fakat ülkelerinde milyonlarca insan çocuklarına şu cümleyi kuracak:
"Bak oğlum, bak kızım... Bizim bayrağımız da Dünya Kupası'nda yer aldı."
Kimi zaman milletleri ayakta tutan şey büyük zaferler değildir.
Kendilerine duydukları saygıdır.
Dünya Kupası'nın bu yıl bana hatırlattığı en önemli hakikat budur.
İnsanlar her zaman güçlü olanı hatırlamaz.
Mücadele edenleri hatırlar.
İşte tam burada dönüp kendi hikâyemize bakıyoruz.
Türkiye bu turnuvaya büyük bir ülkenin iddiasıyla geldi.
Genç nüfusu olan bir ülke.
Güçlü bir futbol kültürüne sahip bir ülke.
Tarihî birikimi olan bir ülke.
Bölgesel etkisi her geçen yıl artan bir ülke.
Sahaya çıkan takımın temsil ettiği şey bir futbol organizasyonundan çok daha fazlasıydı.
Fakat ortaya çıkan tablo ağır bir hayal kırıklığı oldu.
Sorun kaybetmek değildir.
Futbolda herkes kaybedebilir.
Sorun insanların artık bu sonuçlara şaşırmamasıdır.
Çünkü uzun zamandır Türk futbolunun çevresinde futbolun kendisinden daha büyük yapılar dolaşıyor.
Menajer ağları.
Bahis ekonomileri.
Manipülasyonlar.
Taraftar psikolojisinin istismarı.
Günü kurtarmaya çalışan yöneticiler.
Şöhret kültürü.
Kolay para düzeni.
Karakter aşındığında oyun da aşınır.
Aidiyet zayıfladığında forma ağırlaşır.
Mücadele ruhu kaybolduğunda yetenek tek başına bir anlam taşımaz.
Haiti'nin çocukları bunu hatırlatıyor.
Curaçao'nun futbolcuları bunu hatırlatıyor.
Yeşil Burun Adaları'nın gençleri bunu hatırlatıyor.
İmkân büyüklüğü ile karakter büyüklüğü aynı şey değildir.
Ve şimdi gelelim Sayın Montella'nın açıklamalarına...
Futboldan mülhem konuşalım Sayın Montella.
Bir basın toplantısında dönüp "Ben çoğunuzdan daha Türküm" diyebilirsiniz.
Türk milletine Türklük dersi vermek sizin vazifeniz değildir, haddinize de düşmez.
Türklük basın toplantılarında dağıtılan bir unvan değildir. Bir sözleşmenin eki hiç değildir. Çin yıllıklarından Bizans kroniklerine, Arap vakayinamelerinden Rus ve Pers kayıtlarına kadar uzanan uzun bir tarihin içinde ateşle, kanla, göçle, savaşla ve bedelle yoğrulmuş bir hafızadır. O hafızanın çocuklarına dönüp de Türklük tarif etmeye kalkmak, en hafif tabirle küstahlıktır.
Sizden beklenen şey Türklük şuuru dağıtmak değil sahaya karakter koymaktır. Kazandığınız paranın karşılığını vermektir. Eleştiriye tahammül göstermektir. Teknik adamlık ile vaizliği birbirine karıştırdığınız anda çizgiyi aşarsınız.
Türklük, kendisini ispat etmek zorunda olmayanların adıdır. O yüzden bırakın Türk milletinin ne olduğunu Türk milleti anlatsın. Siz ise futbol konuşun.
Çünkü bugün Dünya Kupası'nda insanlara ders verenler büyük bütçeli ülkeler değil.
Bir gol attığında sevinen Curaçao'dur.
Brezilya karşısında pes etmeyen Haiti'dir.
İspanya'nın karşısında korkmayan Yeşil Burun Adaları'dır.
Onlar bize çok eski bir hakikati yeniden hatırlatıyor:
İnsan büyüklüğü sahip olduklarıyla ölçülmez.
Uğruna mücadele etmeyi göze aldığı şeylerle ölçülür.
