Bugün dünyanın en ağır cümleleri iki şehirde kuruluyor.

Antalya’da, Akdeniz’in mavisine açılan kongre salonlarında 95 ülkeden 102 lider bir araya geliyor. İklim değişikliği, enerji güvenliği, gelecek kuşakların yaşayacağı dünya. Kuzeyde, Liffey Nehri’nin gri sularına bakan Dublin’de yaklaşık elli lider. Avrupa’nın güvenliği, kıtanın geleceği.

Dublin’deki toplantının hemen öncesinde Abu Dabi’de ABD arabuluculuğunda yürütülen Rusya-Ukrayna görüşmeleri var. Oradan çıkan diplomatik trafik Avrupa’nın gündeminde. ABD temsilcileri Moskova temaslarının ardından İrlanda’da Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy ile görüşecek. Barışın nasıl kurulacağı, Ukrayna’nın Avrupa güvenlik düzeninde nasıl bir yer alacağı, müzakere masasında kimin bulunacağı tartışılıyor.

Dünya, protokollerin, diplomatik temasların, taslak metinlerin ve uzun müzakerelerin içinde kendi geleceğine yön arıyor. Değişen dünyada yarını nasıl güvence altına alacağız? Salonlarda kurulan cümleler uzadıkça hayatın gerçek akışına değen kısım daralsa da, bunların hepsi gerekli. İnsanlığın büyük sorunları, işini bilen, sorumluluk taşıyan ve kararlarının sonuçlarını hesaplayan insanlar olmadan çözülemez. Ancak ustalığın da bir sınırı var: İnsan bir şeyi çok iyi bildikçe bazen onun dışındaki dünyayı görmeyi unutuyor.

Büyüdükçe adlandırıyoruz; adlandırdıkça tanıdığımızı sanıyoruz. İrfan geleneğimiz, gözün baka baka görmez oluşuna çoktan adını koymuştur: Ülfet perdesi. Alışkanlığın ve çok bilmenin getirdiği o ince körlük. Her sabah önünden geçtiğimiz çınar, bu perde yüzünden zihnimizde bir ağaçtan ibaret kalıyor. Gövdesindeki eski çatlağın arasından yeni bir dal uzanıyor; yapraklarından biri diğerlerinden önce sararıyor. Yağmurun ardından kabuğu koyulaşıyor, dallarının arasına bir serçe sığınıyor. Kaldırım taşlarının arasından kendine yol bulan ince bir ot, çay ocağının önünde soğuk havaya karışan buhar, akşamüstü apartman pencerelerinde birer birer yanan ışıklar… Şehrin bütün bu küçük hareketleri sürüyor. Biz çoğu zaman aceleyle geçip gidiyoruz.

Bir çocuğun kaldırım kenarındaki su birikintisine düşen yaprağı uzun uzun izlediğini düşünün. Yaprağın dönüşünü, suyun üzerinde açtığı küçük halkaları, rüzgârın onu hangi yöne sürüklediğini merak ediyor. Yetişkin için birkaç saniyelik bir görüntü olan şey, çocuk için keşfedilecek bir dünya. Aramızdaki fark, dünyanın değişmesinden değil, ülfet perdesini aralamak için ayırdığımız dikkatten kaynaklanıyor.

Bu gece gökyüzü, dikkatini kendisine çevirecek olanları bekliyor. NASA’nın kasım ayı gözlem takvimine göre Kuzey Taurid meteor yağmuru 12 Kasım civarında zirveye ulaşıyor. Uygun hava ve gözlem koşullarında saatte yaklaşık beş meteor görülebiliyor. Gösterişli bir gökyüzü şöleni değil bu. Karanlığın içinde kısa bir ışık izi, ardından yeniden sessizlik. Ne bir davetiye gerekiyor ne de özel bir unvan. Başını kaldıran herkes aynı gökyüzünün altında.

Amatör kelimesinin Latince kökeninde amator, yani seven, sevgi duyan kişi bulunuyor. Bu anlam, kelimeye alıştığımızdan daha sıcak bir kapı açıyor. Bir uğraşı ödül kazanmak, başkalarını geride bırakmak veya bir unvana ulaşmak için değil, sevdiğimiz için sürdürmek… Bazen bir kuşu tanımlamaya çalışmadan izlemek, bazen kusurlu bir fotoğraf çekip o anın hatırasını saklamak, bazen de bir defterin kenarına kimsenin görmeyeceği küçük bir çizim bırakmak. Bunların bir menzile dönüşmesi gerekmiyor. İnsan, her yaptığı işten sonuç almak zorunda değil; bazı uğraşların değeri, insana yaşattığı sevinçte saklı.

Mesleğimizde ehliyet sahibi olmak başka, hayatın her alanında kusursuz görünmeye çalışmak başka. İşini zamanında yapmak, verdiği sözü tutmak, sorumluluğunu taşımak insanın karakterini güçlendirir. Bu ciddiyeti bütün ilişkilerine taşıyıp her konuşmada haklı çıkmaya, her karşılaşmada kendini kanıtlamaya, her yarışta başkasının önüne geçmeye çalışmak ise insanı yorar.

Çünkü bir insanın başarısı diğerinin kaybını gerektirmiyor. Başkasının yükselişini kendi eksilmemiz gibi okumak, hayatı bitmeyen bir sıralama yarışına çeviriyor. Herkesin yolu, imkânı ve yürüyüşü farklı. İnsanların birbirini geçmek yerine birbirini anlamaya çalıştığı bir hayatın imkânı hâlâ var.

Bu, her düşünceyi kabul etmek veya her davranışı hoş görmek anlamına gelmiyor. Yanlışa itiraz etmek, haksızlığın karşısında durmak, gerektiğinde mesafe koymak da sorumluluğun parçası. Karşımızdakini dinlemeden hüküm vermemek, farklı bir düşünceyle karşılaştığımızda önce anlamaya çalışmak önemli. Merak, insanın karşısındakine ayırdığı dikkattir; tahammül ise o dikkatin vicdanla buluşması.

Belki de hayatın bize öğrettiği en kıymetli şeylerden biri, her yaşta yeniden öğrenebileceğimizi kabul etmek. Yıllardır yaşadığımız sokakta ilk kez fark ettiğimiz bir çiçek, çocukluğumuzdan beri bildiğimiz bir şarkının bir gün başka türlü dokunması, her sabah penceremize konan kuşun daha önce görmediğimiz bir hareketi… Dünya bütün bunları bizden habersiz sunmaya devam ediyor.

Antalya’da iklimi ve enerjiyi, Dublin’de sınırları ve güvenliği konuşan liderlerin masadaki çıkmazı da aslında buradan başlıyor. Toprağı sadece bir kaynak, coğrafyayı sadece bir satranç tahtası, komşusunu sadece geçilmesi gereken bir rakip olarak gören o soğuk "ustalık", dünyayı koruyamıyor. Yarını güvence altına alacak olan şey, yalnızca imzalanan protokoller değil; insanın yeryüzüne yeniden bir emanet ve hayret bilinciyle bakabilmesidir.

Göğe bakmak, bu yüzden bir meteor görmekten ibaret değildir. Bir akşam balkona çıkıp başımızı kaldırmak; kibirli hesapların ötesinde, aynı göğün altında yaşadığımızı ve dünyanın bizden ibaret olmadığını yeniden hatırlamaktır.