Hat hocasının yanına ilk geldiği gün, çırağın elinde ne bir icazet ne de kimseden alınmış bir söz vardı. Kamış kalemi eline aldı, divit mürekkebini hazırladı, meyilli tahtaya yaslanmış kâğıdın üzerine tek bir dikey çizgi indirdi: elif. Çizgi eğri çıktı. Mürekkep bir yerinde taştı, bir yerinde eksik kaldı. Hoca baktı, uzun uzun sustu. Kimse ondan izin istemesini beklemiyordu zaten. Yanlış elif de elif sayılırdı; çünkü meşk, icazetten önce başlardı.

Hüsn-i hat geleneğinde icazetname, yıllar süren meşkin ucunda gelir. Hocanın, artık çırağın kendi imzasıyla yazabileceğini, bir başkasına öğretebileceğini tasdik ettiği vesikadır bu. Ama gözden kaçan bir ayrıntı vardır: icazet, öğrenmenin değil, öğretmenin iznidir. Kimse ilk elifi çizmeden önce bir belge beklemez. Hafızlıkta da durum farklı değildir; çocuk ilk sureyi ezberlemeye koyulurken elinde bir sened yoktur, sened yıllar sonra, zincirin kendisine ulaştığını yalnızca tasdikler. Tekkede mürid, seyrine ilk adımını atarken şeyhinden bir yetki belgesi istemez; irşad makamı çok sonradır. Başlamak için hiçbir zaman izin gerekmemiştir; izin, ancak başkasına yol göstermek istendiğinde sorulur.

Bugünün insanı ise tuhaf bir tersliğe düşmüş durumda. Yazmayı bir gün erteleyen, ilk cümlesini "daha hazır değilim" diyerek bir yıl öteye atar. Bir zanaat öğrenmek isteyen, ustalaşmadan tezgâh açamayacağını düşünüp çıraklığa bile adım atmaz. Yıllardır dargın olduğu kardeşini arayacak olan, "doğru an" gelsin diye telefonu hep aynı rafta bırakır. Seccadeye dönmek isteyen, önce "layıkıyla" kılabilmeyi şart koşar kendine; oysa hiçbir ilk rekât mükemmel kılınmamıştır. Hepsi, hiçbir zaman gelmeyecek bir icazeti bekliyor.

İki bin yıl önce Seneca da bir dostuna yazdığı mektupta benzer bir uyarıda bulunmuştu: Elimizdeki hiçbir şey gerçekten bize ait değildir, yalnızca şimdiki an bizimdir; geleceği bekleyerek yaşayan, aslında hiç yaşamamış sayılır. Roma'nın stoacı filozofuyla Osmanlı'nın hat hocası, birbirlerinden habersiz, aynı noktada buluşuyor: ikisi de başlamanın bir garantiye değil, bir cüret anına bağlı olduğunu biliyordu.

Bu cüret, küçük meşk masalarından büyük kararlara kadar aynı çizgiyi izliyor. Aylardır yürüyen "Terörsüz Türkiye" süreci, kimsenin sonunu önceden bilerek başlamadığı bir teşebbüs; karar, henüz yazılmamış bir akıbetin üzerine atıldı. İcazetini tarihten değil, cüretten aldı. Antalya'da süren COP31'de de benzer bir sabırsızlık seziliyor; iklim için atılması gereken adımlar, kusursuz bir küresel uzlaşıyı bekleyemeyecek kadar acele ediyor. Büyük kararlar da, küçük bir elif gibi, eğri başlar; dümdüz bir çizgi hiçbir zaman ilk denemede çıkmaz.

Dinimizde bir incelik daha vardır. Bir hadis-i şerif, amellerin niyetlere göre olduğunu bildirir. Niyet, eylemden önce gelir ve kendi başına bile bir ağırlık taşır; başlamayı içinden geçiren kişi, henüz elini kaldırmamış olsa da o düşünceyle zaten bir yerden harekete geçmiştir. Niyet izin istemez; iznin ta kendisidir. Eskiler bu yüzden, "bir işe niyet eden, o işin yarısını tamamlamıştır" derlerdi. Yarısı çoktan bitmiştir; geriye kalan, yalnızca elin kâğıda değmesidir.

Çırağın ilk elifi, yıllar sonra icazetli bir imzaya dönüşebilir de dönüşmeyebilir de. Ama o eğri çizgi çizilmeden ikincisi hiçbir zaman gelmez. Meşk denen şey tam da budur: kusurla başlamayı göze almak, sonra her gün üzerine bir çizgi daha eklemek. Kusursuz bir ilk elif arayan, ömrünü kâğıdına hiç dokunmadan tüketir.

Bu akşam birileri hâlâ masasında oturmuş; ilk cümlenin gelmesini, telefonu açacağı doğru dakikayı, seccadenin kendisini "hazır" hissettireceği günü bekliyordur. Oysa kalem elinde, kâğıt önünde duruyor. Mürekkep henüz kurumadı.

Sen hangi elifi, hiç gelmeyecek bir icazeti beklediğin için, bugün de çizmedin?