Nakşibendîliğin Anadolu ve İstanbul’daki en güçlü damarı olan Hâlidîlik, İsmet Efendi Tekkesi ile payitahtta kök saldı. Sultan Abdülmecid’den devlet ricaline kadar geniş bir kitleyi etkileyen bu köklü gelenek, bugün Fatih’te manevi mirasını sürdürüyor.
Hâlidîlik, Nakşibendîliğin Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî’ye nispet edilen en yaygın koludur. XIX. yüzyılda İstanbul’daki altmışı aşkın Nakşibendî tekkesinin neredeyse tamamı bu kola mensuptu. Şam’dan Anadolu’ya yayılan bu tasavvufi dalganın İstanbul’daki ilk karargâhı ise Fatih-Çarşamba’daki İsmet Efendi Tekkesi olmuştur.
MUSTAFA İSMET EFENDİ’NİN İRŞAD YOLCULUĞU
Aslen Arnavut olan Mustafa İsmet Efendi, Mevlânâ Hâlid’in halifesi Abdullah el-Mekkî’den icâzet alarak İstanbul’a gelmiştir. 1872 yılında Çarşamba’da satın aldığı konağı tekkeye dönüştüren İsmet Efendi, vakfiyesini düzenledikten sadece altı ay sonra vefat etmiştir. Talebelerine vefatını, "Tekkeyi buldunuz ama galiba şeyhi kaybedeceksiniz" diyerek önceden haber verdiği rivayet edilir.
SARAY VE ULEMANIN MANEVİ SIĞINAĞI
İsmet Efendi’nin irşad faaliyetleri mülkiye ve ulema sınıfında büyük yankı bulmuştur. Sultan Abdülmecid, Dahiliye Nazırı Memduh Paşa ve Tophane Müşiri Zeki Paşa gibi önemli isimler onun dervişleri arasındaydı. Sultan Abdülmecid, vefatında tekke yakınındaki Sultan Selim Camii’ne defnedilmeyi ve her cuma türbesinde Hatm-i Hâcegân yapılmasını vasiyet edecek kadar bu yola bağlıydı.
FİZİKSEL DÖNÜŞÜM VE HAZİRE
Orijinal bina olan Nurettin Paşa Konağı yanınca, Memduh Paşa tarafından bugünkü ahşap harem ve selamlık kısımları inşa ettirilmiştir. Tekkelerin kapatılmasından sonra bir süre metruk kalan yapı, 1958 yılında Ali Haydar Efendi’nin damadı Osman Nuri Efendi tarafından camiye çevrilmiştir.
Tekkenin haziresinde; İsmet Efendi’nin yanı sıra Halil Nurullah Efendi ve Ahmet Hilmi Efendi gibi postnişinler ile devlet ricalinden isimler metfundur. Tekkenin son şeyhi ise ünlü Fatih dersiamlarından Ahıskalı Ali Haydar Efendi olmuştur. İsmet Efendi’nin yetiştirdiği 60 halife, Tokat’tan Balkanlar’a kadar geniş bir coğrafyada halkı eğitmeye devam etmiştir.
