İngiltere’de inşa edilip İstanbul sularında tarih yazan Suhulet, kendi makinesiyle hareket eden ve çift taraflı kapağa sahip yapısıyla modern feribot taşımacılığının dünyadaki ilk örneği oldu.
Sadece İstanbul içi ulaşımı değil, Çanakkale Cephesi'nde 4 günlük askerî nakliyatı 2,5 saate indirerek savaşın kaderini değiştiren Suhulet, denizcilik tarihimize "Gazi" unvanıyla kazındı.
İstanbul’da yolcu vapurları hizmet verse de ağır yüklerin, atların ve topçu malzemelerinin Boğaz’dan karşıya geçirilmesi ciddi bir sorundu. Şirket-i Hayriye Müdürü Hüseyin Haki Efendi’nin fikir öncülüğünde, İskender Efendi ve Hasköy Tersanesi’nden Mehmet Usta’nın katkılarıyla yeni bir araba vapuru tasarlandı. İngiltere’deki Maudslay, Sons and Field tersanesinde sac gövdeli ve yandan çarklı olarak inşa edilen 26 baca numaralı Suhulet, 1872 yılında İstanbul’a getirildi.
DÜNYANIN İLK ARABALI VAPURU
Açık denizde kendi makinesiyle hareket edebilen ve her iki ucunda kapak bulunan bu yapısıyla Avrupa’daki halatlı feribotlardan ayrılan gemi, dünyanın ilk arabalı vapuru kabul edilir. İsimleri Namık Kemal tarafından koyulan vapurlardan Suhulet "kolaylık", ardından yaptırılan Sahilbent ise "iki kıyıyı bağlayan" anlamına geliyordu.
KAYIKÇI DİRENİŞİ VE ÇÖZÜLEN ZİNCİRLER
Suhulet’in hizmete girmesi, geçimini yük taşımacılığından sağlayan kayıkçı ve mavnacıların sert tepkisiyle karşılaştı. Dönemin ekonomik dengelerini değiştiren bu teknolojik yeniliğe direnen kayıkçılar, 1872’de Üsküdar’da Suhulet’in yanaşmasını engellemek için kayıklarını birbirine zincirleyerek iskelenin önünü kapattı ve vapuru taşladı. Görevlilerin mavnaları topla yok edeceğini anlamaları üzerine zincirler çözüldü ve Suhulet seferlerine başladı. İlk seferinde top arabalarını taşıyan vapur, askeri ve sivil taşımacılıkta stratejik bir rol üstlendi.
ASKERÎ HİZMETLER VE GAZİ UNVANI
Suhulet, 1911-1912 Türk-İtalyan Savaşı ve Çanakkale Savaşları’nda torpido donanımıyla asker, süvari, topçu ve mühimmat nakliyatında aktif görev aldı. Normal koşullarda dört gün sürecek olan dört bataryalık topçu taburunun karşı kıyıya geçişini yaklaşık 2,5 saatte tamamlayarak cepheye büyük destek sağladı. Bu başarılarından ötürü vapura "Gazi" unvanı verildi.
MODERNLEŞEN TEKNOLOJİ VE YAŞAYAN MİRAS
Şirket-i Hayriye’nin devredilmesinin ardından buhar makinesi yerine mazotlu motor takılan Suhulet; 200 yolcu, 10 kamyon ve 22 otomobil taşıma kapasitesine ulaştı. Yaklaşık 86 yıl boyunca İstanbul sularında hizmet verdikten sonra 1961’de filodan çıkarıldı. 2007 yılında hizmete giren yeni nesil Suhulet ve Sahilbent vapurları ise Harem-Sirkeci hattında bu tarihi mirası ve Boğaz’daki araçlı ulaşım geleneğini günümüzde de yaşatmaya devam etmektedir.
