Türkiye'de devletin onlarca kurumu, sosyal yardımlaşma mekanizması, büyük bütçeli vakıfları, dernekleri, cemaatleri, tarikatları ve sayısız sivil toplum kuruluşu var. Kendilerini İslam'a hizmet etmeye adamış büyük yapılar, yardım faaliyetleriyle öne çıkan kuruluşlar, ekranlarda ve sosyal medyada milyonlara hitap eden medyatik İslam davetçileri var. Her gün adaletten, merhametten, kardeşlikten, ümmet bilincinden, infaktan ve mazluma sahip çıkmaktan söz eden insanlar var. Peki bütün bunlara rağmen başı dara düşen, çocuğunun tedavisini yaptıramayan, evine ekmek götüremeyen, haksızlığa uğradığını düşünen, çaresizlik içinde kıvranan insanlar neden dönüp dolaşıp Sedat Peker'den yardım isteme ihtiyacı hissediyor? Neden yardım çağrılarının adresi devlet kurumlarından, büyük vakıflardan, cemaatlerden ve dinî kuruluşlardan ziyade onun sosyal medya hesapları olabiliyor?
Bu sorunun üzerinde uzun uzun düşünmek gerekiyor. Çünkü mesele Sedat Peker'in kim olduğundan çok, toplumun neden böyle bir yardım kapısına yöneldiğidir.
Bir ülkede insanlar haklarını aramak için kurumsal mekanizmalar yerine kişilerin insafına sığınıyorsa, orada ciddi bir güven sorunu var demektir. İnsanlar bir yardım kuruluşuna başvurduğunda karşılarında prosedür, mesafe, ilgisizlik veya ulaşılmazlık bulduklarını düşünüyor; fakat güçlü ve etkili gördükleri bir kişiye seslerini duyurabileceklerine inanıyorlarsa, bu durum üzerinde durulması gereken toplumsal bir gerçekliktir.
Asıl sorgulanması gereken, yardım isteyen insanların neden böyle bir tercihte bulunduğu değil; kendilerine yardım eli uzatması beklenen kurumların, kuruluşların ve yapıların neden bu insanların ilk aklına gelen adres olamadığıdır.
İslam adına konuşanların sayısı az değil. Kürsülerde infaktan, zekâttan, sadakadan, kardeşlikten, ümmetin dertleriyle dertlenmekten söz edenlerin sayısı da az değil. Fakat insanın en çaresiz anında yanında yoksan, anlattığın merhamet ne kadar karşılık bulabilir? Bir yetimin gözyaşını silemiyorsan, bir hastanın tedavisine katkı sunamıyorsan, borç batağındaki bir ailenin elinden tutamıyorsan, yoksulun kapısını çalmıyorsan, yalnızca güzel sözler söylemenin toplumsal karşılığı ne olabilir?
Büyük cemaatlerin, tarikatların ve vakıfların mal varlıkları, insan kaynakları, teşkilatları ve imkânları varsa bunların toplumsal sorumluluğu da büyüktür. Elbette her kuruluşun imkânı ve çalışma alanı farklıdır; hepsini aynı kefeye koymak doğru değildir. Ancak toplumun ihtiyaç duyduğu yerde görünür olmak, yardım çağrılarına kulak vermek ve insanlara ulaşılabilir olmak, dinî ve ahlaki iddiaların doğal bir gereğidir.
Daha acı olan ise şudur: Bazı insanlar dinî yapıları ve yardım kuruluşlarını kendilerine uzak, bürokratik, kapalı veya ulaşılmaz görürken, Sedat Peker'i kendilerine daha yakın bir yardım adresi olarak algılayabiliyor. Bu algının kendisi bile başlı başına bir toplumsal alarmdır. Çünkü bir toplumda adaletin, merhametin ve dayanışmanın kurumsal adresleri zayıfladığında, kişisel güç ve nüfuz etrafında oluşan ilişkiler cazibe kazanır.
Burada Sedat Peker'i idealize etmek, meşrulaştırmak veya onun şahsında bir kurtarıcı aramak gibi bir niyet söz konusu değildir. Tam tersine, mesele bir kişinin toplumsal ölçü hâline gelmesinin nedenlerini sorgulamaktır. Yardımın bir kişinin lütfuna, sosyal medya paylaşımına veya kişisel nüfuzuna bağlı kalması sağlıklı bir toplumsal düzenin göstergesi değildir. Yardım bir hak ve toplumsal sorumluluk bilinciyle örgütlenmeli; adalet ise kişilerin gücüne göre değil, hukuk önünde herkes için eşit biçimde işlemelidir.
Unutulmamalıdır ki Peygamber Efendimiz (s.a.v.) müminleri bir bedenin organlarına benzetmiş; bir organ acı çektiğinde diğerlerinin de bu acıyı hissetmesi gerektiğini bildirmiştir. Bu, yalnızca kürsülerde anlatılacak bir hadis değil, hayatın içinde karşılığı bulunması gereken bir sorumluluktur.
O hâlde asıl soru şudur: Biz neden bu kadar çok yardım kuruluşuna, bu kadar büyük dinî yapıya, bu kadar çok davetçiye ve bu kadar geniş imkâna sahip olduğumuz hâlde insanların çaresizlik anında ilk başvuracağı güvenilir adres olamıyoruz?
Belki de artık herkesin kendi nefsini ve kurumunu sorgulama vaktidir. Çünkü mesele Sedat Peker'in neden yardım ettiği ya da neden yardım taleplerinin ona yöneldiği meselesinden ibaret değildir. Mesele, merhamet iddiasındaki yapıların neden toplumun vicdanında yeterince yer edinemediğidir.
Bir toplumun gerçek yüzü, zenginlerinin ne kadar servete sahip olduğuyla değil, çaresizlerinin hangi kapıyı çalmak zorunda kaldığıyla anlaşılır.
Ve belki de en ağır soru şudur: İnsanlar yardım istemek için bir mafya figürünün kapısını çalmayı, kendilerine merhamet ve kardeşlik anlatan kurumların kapısını çalmaktan daha umut verici buluyorsa, biz önce kimi, neyi ve hangi anlayışı sorgulamalıyız?