İstanbul’un en eski Roma mirası olan Gotlar Sütunu, binlerce yıllık gizemi ve görkemli yapısıyla zamana meydan okuyor. Gülhane Parkı’nın uç noktasında yükselen bu devasa anıt, ziyaretçilerini imparatorlukların şanlı zaferlerine ve kadim tarihin derinliklerine davet ediyor.
İstanbul Topkapı Sarayı’nın gölgesinde, Gülhane Parkı’nın Sarayburnu’na bakan en uç noktasında yükselen ve şehrin ayakta kalan en eski Roma kalıntısı olarak bilinen Gotlar Sütunu, binlerce yıllık gizemiyle ziyaretçilerini selamlıyor. Ağaçların arasından denizi seyreden bu devasa mermer blok, İstanbul’un sadece bir Osmanlı başkenti değil, aynı zamanda kadim bir Roma metropolü olduğunu hatırlatıyor. İstanbul'un kalbinde, her gün binlerce adımın uzağında ama tarihin tam merkezinde duran bu sütun, şehrin "sessiz koruyucusu" ünvanını sonuna kadar hak ediyor. Ziyaretçilerini, sadece Roma zaferlerine değil, aynı zamanda kökeni Güney İskandinavya'ya dayanan Gotların Avrupa'dan Kırım'a uzanan ve 15. yüzyılda Osmanlı fethiyle son bulan hikayesine de tanıklık etmeye davet ediyor.
YAKLAŞIK 1700 YILLIK BİR ZAFER ANITI
Yüksekliği 18,5 metreyi bulan bu monolit (tek parça) mermer sütun, adını kaidesinde yer alan ve Gotlara karşı kazanılan zaferi müjdeleyen Latince yazıttan alıyor: "Fortunae Reduci Ob Devictos Gothos" (Gotların yenilmesiyle geri dönen Talih'e). Tarihçiler, sütunun MS 3. veya 4. yüzyılda, Roma'nın Cermen kabilelerine karşı kazandığı askeri başarının bir sembolü olarak dikildiğini belirtiyor. Ancak sütunun hangi imparator adına dikildiği kesin olarak bilinmemektedir. Genel kanı, kitabenin İmparator II. Claudius'un (MS 268-270) Gotlara karşı kazandığı zaferi andığı yönündedir. Öte yandan, ünlü tarihçi Semavi Eyice, sütunun I. Theodosius (379-395) dönemine ait olabileceğini belirtirken, kitabedeki Latin harflerinin biçimine dayanarak anıtın I. Konstantin (306-337) dönemine ait olabileceği de ifade edilmektedir. Bu tartışma, anıtın gizemini daha da artırıyor.
TARİHİN EN ESKİ SAKİNİ ORİJİNAL YERİNDE
Pek çok kişi Sultanahmet’teki Dikilitaş’ı şehrin en eski yapısı sansa da, Gotlar Sütunu orijinal yerinde bozulmadan kalmış en eski anıtsal yapıdır. Korint tarzı başlığıyla dikkat çeken sütun; Bizans’tan Osmanlı’ya, imparatorlukların yükselişinden modern İstanbul’un doğuşuna kadar her şeye tanıklık etti. Marmara Adası (Prokonnessos) olarak bilinen bölgeden çıkarılan tek parça mermerden yapılmış olması, Roma dönemindeki mühendislik ve lojistik başarının da bir göstergesi.
ŞEHRİN GÜRÜLTÜSÜNDEN UZAK BİR MİRAS
Gülhane Parkı’nın sessiz bir köşesinde yer alan anıt, bugün hem tarih meraklılarının hem de huzur arayanların uğrak noktası. Sütunun hemen yanındaki etrafı çevrili harabelerin ise yapılan araştırmalar sonucunda Hagios Paulos Yetimhanesi'ne ait olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, bölgenin sadece bir zafer anıtına değil, aynı zamanda önemli bir Bizans dönemi sosyal yapısına da ev sahipliği yaptığını gözler önüne seriyor.
YAKIN GEÇMİŞTE KAPSAMLI BİR RESTORASYON
Yılların yorgunluğunu üzerinde taşıyan bu kadim yapı, İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından Ocak 2021'de kapsamlı bir restorasyona alındı. Vinçler yardımıyla sütunun en üstünde bulunan Korint üslubundaki kartal armasından başlayarak gerçekleştirilen çalışmalarla anıt, geleceğe güvenle devredildi.
