Mutluluk varoluş gözeneklerinin açılmasıdır. Gözün gökle, kulağın müzikle, tenin yumuşaklıkla, zihnin düşünceyle buluşması; göğün gözü, müziğin kulağı, yumuşaklığın teni, düşüncenin zihni çağırması, içine alması, yoluna onunla devam etmesidir. Bir devam etme kipidir mutluluk, bir durma, bir katılaşma değil, akışın ta kendisidir. Katı olanı çözüp dağıtan bir öz vardır onda, matlığı berraklığa çeviren bir taraf... En belirgin özelliği akıştır. Akmaya karar veren her şey bir yolunu bulup mutlulukla mutlaka buluşur. Varoluşun sonsuzlukla kesişmesinin tek yolu budur. Bedenin mutluluğu yürüyüş, bilincin mutluluğu özgürlük, sözün mutluluğu şiir, eyleyişin mutluluğu iyilik olarak kendini gösterir. Kötülük bir durma, durdurma, iyilik bir hareket etme ve ettirme eyleyişidir. Beden hareket kabiliyetini yitirdiğinde ölüm kodları devreye girer, mutsuzluk yüzeye çıkar. Varoluşun ve onu görünür kılan bilincin en katı hali en mutsuz halidir. Söz kirlendiğinde ağırlaşır, ağırlık çeperini küflendirir ve onu sonsuzluğun dışına iter. Kötülüğün başladığı yer, eyleyişin durduğu yerdir. Zulmün karanlık ve cehaletle temas kurduğu nokta da iradenin kötürümleşerek eyleyişe veda ettiği yer de mutsuzluğun ta kendisidir.
Burada bir ayrım yoktur: Duran, kaybeder. Yaratıcı, evreni her saniye yok ettiği, yeniden var kıldığı için mutlak güçtür. Bu ilahi hakikatten dolayı gerçek hayal kurmayı bıraktığında, su akışını kestiğinde, ışık duvarla karşılaştığında, bilinç düşünmeyi unuttuğunda mutsuz olur. Tekrar farkı yuttuğunda, insan gelecek umudunu yitirdiğinde, tohum çatlamayı başaramadığında mutsuzluk baş gösterir. Bulutların yer değiştirmesi, tohumun çatlayarak filize dönüşmesi, çiçeğin gövdeyi patlatarak meyveye durması yoluyla evrenin kusursuz devridaimidir doğadaki sürekliliği sağlayan. Mesele insana geldiğinde de durum değişmez: Bir nesil ancak ve sadece düşüncelerini öteki nesle aktararak insanlığı garanti edebilir. Ne yaptığınızdan ziyade geride neyi bıraktığınız çok daha önemlidir. Ve elbette bir akademisyen, bir yazar için de kendisi o kürsüden ayrıldığında, yazmayı bıraktığında görevi devralacak zihinler yetiştirmekten daha mutluluk verici bir şey yoktur. Meseleye bu pencereden bakıldığında akademisyenlikte de yazarlıkta da insanı mutluluğa taşıyacak olan şey, sadece bugünü değil geleceği de garanti edecek bir istikbal düşüncesine sahip olmak, kendisi gittikten sonra sözünü sürdürecek nesillere kapı aralamaktır.
Bütün bunlara sebep Malatya İnönü Üniversitesi yıllarımdan mezun ettiğim bir öğrencimin, İbrahim Atlasçı’nın Atlasya-Mutluluğun Memleketi adlı romanıdır. Ütopya mı distopya mı, tam olarak karar veremediğiniz bu metin pek çok bakımdan postmodern özellikler gösteriyor. Dil ve anlatımının yanı sıra kullanılan teknikler de günümüz romancılığının başvurduğu araçlardan oluşuyor. Atlasçı roman boyunca derin ve güçlü sarkastik anlatım eşliğinde Türkiye’nin içinde bulunduğu yeri geçmiş-şimdi-gelecek üçgeninde derinlemesine tahlil ediyor. Roman, bir otobüs yolculuğu eşliğinde ülkenin farklı coğrafyalarına, kültürlerine ışık tutarken sıkça ve anılar eşliğinde “dut ağacı” imgesinden yararlanıyor. Roman bölümlemesi günümüz görselliğine uygun biçimde Sahneler’den oluşuyor ve birinci sahneden kırk beşinci sahneye kadar kesintisiz bir “memleketimden insan manzaraları” sunuyor. Öncesinde rastlamadığımız şekilde bir sahnede romanın yolculuk yapan başkişisinin gözüyle hayatı temaşa ettirirken bir başka sahnede edebiyat tarihine mal olmuş her hangi bir romanın karakteri devreye giriyor, bazen bir masaldan bazen gerçek hayattan birileri sözü devralarak roman bütünlüğünü sağlamanın temel öğesine dönüşüyor. Anlatının kapılarını tekil bakış açısından kurtararak çoklu bakış açılarına evrilten şey roman tarihinde önemli yer kaplamış metin kahramanlarının yanı sıra hiç yazılmamış, olmayan, metnin içinden fışkıran ve yazarın kendi icadı kurgusal başka metinlerin varlığıdır. Yazarın hayal gücü o kadar geniş ve derin çağrışımlarla doludur ki Yusuf Atılgan’ın Zebercet’inden Robin Hood’a, Thomas More’un Ütopya’sından, Kiralık Konak’a, Yaprak Dökümü’ne, oradan Voltaire’in Candid’ine Klasisizmden başlayarak Natüralizme kadarki hemen her edebiyat akımının öncü metinlerine uzanan çok sayıda eser bu romanda kendine yer buluyor. Son dönem postmodern metinlerin hiçbirinde bu kadar yoğun alegori ve metinlerarasılığa kapı aralayan bir romanla karşılaşmadığımı itiraf edeyim.
Atlasya gerçek ile hayalin, Antik dönemler ile bugünün, tarihe mal olmuş karakterler ile aramızda hala yaşayan insanların, geride sadece harabeleri kalmış şehirler ile bugünün kentlerinin, otantik şahıslar ile kurgusal kişiliklerin, masalla hikayenin, tiyatro ile romanın, nesir ile şiirin, şarkının, bu dünya ile düşsel dünyaların harmanlandığı kaleydeskopik bir roman. Yazar bu romanda sahip olduğu bütün birikimi kullanmış; zihnini, ruhunu ve deneyimini derin bir duyarlılıkla seferber ederek ortaya harika bir metin çıkarmış. Romandaki profesörün söylediği gibi “her eser, yazarının göğe uçurduğu bir güvercindir; tüyleri sanata, kanatları bilime ulaştırır.” İbrahim Atlasçı’yı canıgönülden kutluyor, yeni romanlarını dört gözle bekliyorum.
