Bir otelin kapısından giriyorsunuz. Resepsiyonda sizi bir insan karşılamıyor. Karşınızda bir robot var. Bavulunuzu başka bir robot taşıyor. Odada bazı işleri yine makineler yapıyor.
Birkaç yıl öncesine kadar böyle bir sahne bilim kurgu filmlerine ait gibi geliyordu. Bugün ise dünyanın farklı noktalarında bunun örneklerini görüyoruz.
Japonya’daki Henn-na Hotel bunların en çok bilinenlerinden biri.
Otel, robot çalışanlarıyla kısa sürede dünyanın dikkatini çekti. Resepsiyonda robotlar vardı. Bagaj taşıyan robotlar kullanılıyordu. Otelin bazı bölümlerinde müşterilere makineler yardımcı oluyordu.
Hatta Guinness Dünya Rekorları’na “robot çalışanlı ilk otel” olarak girdi.
Robotların gelişmesi yalnızca “insanın yerine robot koymak” anlamına gelmiyor.
Belki de uzun yıllardır robotları yanlış hayal ediyoruz.
Robot deyince aklımıza genellikle insan gibi yürüyen, konuşan, kolları ve bacakları olan makineler geliyor. Oysa laboratuvarlarda geliştirilen bazı robotların insana benzemek gibi bir amacı bile yok.
MIT’nin yıllar önce geliştirdiği küçük bir robot bunun güzel örneklerinden biri.
Elinizin üzerinde rahatlıkla durabilecek kadar küçük olan bu robot, ilk başta robot bile görünmüyor.
Düz bir plastik parçası gibi duruyor.
Fakat ısı verildiğinde üzerindeki özel bölgeler bükülmeye başlıyor. Plastik tabaka birkaç saniye içerisinde kendi kendine katlanıyor ve üç boyutlu küçük bir robota dönüşüyor.
Bir bakıma origami gibi.
Kağıdı katlayarak kuş ya da başka şekiller yaptığımız origami sanatının robot teknolojisine uygulanmış hali.
Üstelik ortaya çıkan robot yürüyebiliyor, eğimli yüzeylerde ilerleyebiliyor, yüzebiliyor ve kendi ağırlığının yaklaşık iki katı kadar yük taşıyabiliyor.
Ağırlığı ise bir gram bile değil.
Burada önemli bir ayrıntı var.
Robot kendi kendine katlanıyor ancak hareketi tamamen bağımsız değil. Üzerindeki küçük mıknatıs ve çevresinde oluşturulan manyetik alan sayesinde araştırmacılar tarafından yönlendiriliyor.
Yani bugün cebimizden çıkarıp yere bıraktığımızda kendi başına görev yapan bir makineden söz etmiyoruz.
Ama asıl önemli olan zaten bugünkü hali değil.
Ortaya koyduğu fikir.
Bir robotun fabrikada onlarca parçanın birleştirilmesiyle üretilmesi yerine, düz bir malzeme halinde hazırlanıp ihtiyaç olduğunda kendi kendine şekillenmesi düşünülüyor.
Hatta araştırmacıların uzun vadeli hedeflerinden biri bu tür robotların tıp alanında kullanılabilmesi.
Gelecekte çok küçük bir robotun insan vücuduna girdikten sonra hedeflenen noktaya ilerlemesi, orada bir görev yapması ve daha sonra kullanılan malzemenin çözünmesi mümkün olabilir.
Bugün için bunların önemli bir bölümü araştırma aşamasında.
Ama teknoloji tarihinde birçok gelişmenin önce laboratuvarda küçük bir deney olarak başladığını da unutmamak gerekiyor.
Belki de robotların geleceğini anlamak için bu iki örneğe birlikte bakmak gerekiyor.
Geleceğin robotu mutlaka karşımıza geçip bizimle konuşan metal bir insan olmayabilir.
Bir fabrikanın içinde ürün taşıyan küçük bir araç olabilir.
Bir depoda rafların arasında çalışan sistem olabilir.
Bir hastanede cerraha yardımcı olan makine olabilir.
Tarım arazisinde yalnızca yabani otları tespit eden küçük bir robot olabilir.
Ya da gözümüzle zor görebileceğimiz kadar küçülerek insan vücudunun içerisinde görev yapabilir.
Bugün robot teknolojisinde yaşanan asıl değişim de burada.
Robotlar artık yalnızca insanın yaptığı işi taklit etmeye çalışmıyor.
Belirli işleri insandan tamamen farklı yöntemlerle yapmaya başlıyorlar.
Bu yüzden önümüzdeki yıllarda robotlarla ilgili tartışmayı yalnızca “İnsanların işini ellerinden alacaklar mı?” sorusuna sıkıştırmak bana eksik geliyor.
Çünkü bazı alanlarda insanın yaptığı işi gerçekten devralacaklar.
Bazı alanlarda insanla birlikte çalışacaklar.
Bazı alanlarda ise bugün insanın yapmasının zaten mümkün olmadığı işleri yapacaklar.
Japonya’daki robot otel ile MIT’nin geliştirdiği küçük robot aslında bize aynı şeyi farklı yollardan gösteriyor.
Robot teknolojisinin tek bir biçimi yok.
Bir yerde robot, insanın yaptığı işi üstlenmeye çalışıyor; başka bir yerde ise insana hiç benzemeden, sadece belirli bir görevi yerine getirmek için tasarlanıyor.
Belki de geleceğin robotlarını değerlendirirken asıl bakmamız gereken şey, bize ne kadar benzedikleri değil.
Ne kadar işe yaradıkları ve hangi problemi çözdükleri.
