Şeker pancarı, Kahramanmaraş'ın Afşin, Elbistan, Göksun ilçelerinde yoğun üretilen bir ürün. Onbinlerce ton şeker pancarı üretiliyor bölgede. Geçtiğimiz günlerde basında yer alan haberlerden pancar üreticisinin mahsulünün kar altında kaldığını öğreniyoruz. Bölgedeki şeker fabrikası randevu sistemiyle çalışmaya başladığından işler son derece yavaş yürüyor, fabrika önünde kuyruklar bitmek bilmiyor.

Pancar üreticisi çiftçinin hasat ettiği pancarı muhafaza edebileceği bir deposu yok. Dolayısıyla ürünün tamamını toprak üstüne çıkarmıyor, çıkardığını da kısa süre içerisinde fabrikaya teslim etmesi gerekiyor. Fabrikaya teslimde gecikme olunca hem açıkta istiflenen pancar, hem toprak altında henüz hasat edilmeyen pancar kar altında kalabiliyor. Böyle bir durumda her türlü iş birkaç misli emek istiyor.

Güzel de, gecikme neden oluyor? Bu seneye kadar bu tür bir sorun yaşanmamışken neden bu sene söz konusu aksaklıklar oluyor. Aslında cevabı hepimiz biliyoruz, çünkü "Şeker fabrikası özelleştirildi". Şeker fabrikası bu seneye kadar kar etme amacı kadar belki daha fazla sosyal fayda amacıyla çalışan bir devlet teşekkülüydü. Fabrikanın günlük işleme kapasitesinin üzerinde pancar geldiğinde çiftçiyi kilometrelerce kuyrukta günlerce bekletmek yerine gelen pancarı Afşin, Göksun, Tufanbeyli bölgelerinde kurduğu pancar silolarına alıyordu. Böylece ne çiftçi mağdur ediliyor, ne de pancar zayi ediliyordu.

Gelelim hikayenin özelleştirmeden sonrasına... Fabrikayı satın alan şirket tüm şirketlerin yapacağı ya da yapması gerektiği gibi "karını maximize, maliyetlerini minimize edecek optimum üretim miktarını" tespit ederek maliyet kalemleri içerisinde külliyetli bir yekün tutan pancar silolarını kapattı. Domino etkisi böylece başlamış oldu. Şeker pancarı eken çiftçi, mahsulünün bir kısmını zamanında teslim edemeyecek. Çiftçinin pancarı fabrikaya teslim edene kadarki süreçte katlandığı maliyetler elde edilecek gelirle tatmin edici biçimde karşılanamayacağından çiftçi için hayal kırıklığı yaşanması kaçınılmaz. Bu hayal kırıklığı gelecek yılki ekim planlarının yeniden düşünülmesini de zorunlu kılacak. Bu durumda gelecek sene pancar üretiminin düşeceğini tahmin edebilmek için müneccim olmaya gerek yok.

İşletme usul ve esaslarını kökten değiştiren "zihniyet değişikliği" beraberinde çiftçinin ekim planlarını, bu planlardaki değişiklikler gelecek yıllardaki pancar üretim miktarını değiştirecektir. Yurt içinde üretilen pancar şekeri miktarı piyasalardaki arz talep dengesini etkileyerek ithalat ihracat oranına etkiyecektir. Pancar şekerindeki üretim azlığının "Nişasta Bazlı Şeker" kullanımını artıracağı açıktır.

Gıda, yani tarım, tıpkı milli güvenlik gibi stratejik bir sektördür. Değil yıllık, 10 yıllık, 50 yıllık, 100 yıllık planlamalarının yapılarak politikalar geliştirilmesi bir beka meselesidir.