Bazı insanlar vardır; ömürleri sona erse de söyledikleri sözler, yazdıkları satırlar ve uğruna bedel ödedikleri fikirler yaşamaya devam eder. işte bu isimlerden biri Osman Yüksel Serdengeçti’dir.

1917’de Antalya’nın Akseki ilçesinde dünyaya gelen ve kalemini inandığı hakikatlerin hizmetine veren, sözüyle olduğu kadar hayatıyla da bir duruş sergileyen Serdengeçti’yi, vefatının yıl dönümünde rahmetle anıyorum.

Ankara Atatürk Lisesi’nden sonra Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesinin Felsefe Bölümüne girdi. Ancak onun hayatı, Mayıs 1944 de yaşanan öğrenci olaylarıyla bambaşka bir mecraya yöneldi. Hüseyin Nihal Atsız’la birlikte tutuklandı, hapis yattı; eğitim hayatı da bu süreçte ağır darbeler aldı. Tahliyesinin ardından öğrenimine devam etmek istediğinde karşısına yeni engeller çıktı. Dönemin Millî Eğitim Bakanı Hasan Âli Yücel’e sert ve alaycı yazdığı dilekçe yüzünden hapsedilmesi, onun mizacı hakkında çok şey anlatır. O, haksızlık karşısında susmayı değil, itiraz etmeyi seçerken mizahı, nükteli dili ve keskin ifadeleri de elinden bırakmıyordu.

1947’de yayımlamaya başladığı Serdengeçti dergisi, kapatmalar sebebiyle toplam otuz üç sayı yayımlanabildi. İnandığı değerleri hayatın içinden örneklerle anlatıyor, zaman zaman mizaha başvurarak eleştirilerini daha etkili hâle getiriyordu. Mabedsiz Şehir, Bir Nesli Nasıl Mahvettiler, Bu Millet Neden Ağlar?, Ayasofya Davası ve Mevlana ve Mehmet Akif gibi eserleri, üzerinde durduğu meselelerin genişliğini gösterir.

1965-1969 yılları arasında Adalet Partisinden Antalya milletvekili olarak görev yaptı. Ancak partisine yönelttiği eleştiriler sebebiyle ihraç edildi. Bu hadise, onun siyasi aidiyetini sorgulanamaz bir bağlılık olarak görmediğini ortaya koyuyordu. Milletvekilliği, fikirlerinden vazgeçmesi için bir gerekçe olmadığı gibi, parti mensubiyeti de eleştiri hakkını ortadan kaldırmıyordu.

Sert eleştirilerinin yanında hazırcevaplığıyla tanınır, zaman zaman tek cümleyle uzun tartışmalardan daha fazla şey anlatırdı. Bu özelliği, onu yalnızca yazılarından tanıyanların değil, kendisini yakından bilenlerin de hafızasında canlı tuttu. Necip Fazıl Kısakürek’le dostluğu ve dönemin fikir çevreleriyle ilişkileri de onun düşünce hayatındaki yerini belirleyen unsurlar arasındaydı.

10 Kasım 1983’te hayata veda eden Serdengeçti, geride insanın inandığı değerlerle hayatı arasında nasıl bir bağ kurabileceğine dair bir örnek bıraktı. Vefatının yıl dönümünde onu hatırlamak, geçmişin mücadelelerini yeniden anlatmaktan ibaret değildir. Asıl mesele, bir insanın sözünün arkasında durmasının, gerektiğinde kendi çevresini de eleştirebilmesinin ve düşünceyi şahsi çıkarların önünde tutmasının ne anlama geldiğini yeniden düşünmektir. Ömrü boyunca nice güçlüğü göze aldı, ancak inandığı dâvâdan vazgeçmedi. Ruhu şad, mekânı cennet olsun.