Rekabet Kurumu internet haber sitelerinin faydasına gibi görünen bir karar aldı.
Faydasına gibi görünen diyorum, çünkü pek bir faydası olacağını sanmıyorum.
Sebebini açıklamadan önce Rekabet Kurumu'nu yine de tebrik etmek isterim. Kendi bakış açıları nistepinde yayıncıları korumak için bir çaba gösterdiler, ama bu mesele bu işte ehil olanların çözebileceği bir mesele...
Rekabet Kurumu 'Yapay Zekâ Ön İzlemeleri' hizmetine karşı tedbir kararı aldı. Karara göre;
– Google AI, haber sitelerininin içeriklerini izinsiz kullanmayacak
– Google, kendisine içerik vermeyen sitelere yaptırım uygulamayacak
– Google, içeriğini kullandığı haber sitelerine para ödeyecek
Bu kararın, haber sitelerine gelen trafik oranlarını ve gelirlerini korumak için alındığı belirtildi.
Söz konusu tedbirler gelir noktasın bir tık fayda sağlar belki ama trafiğe pek bir etkisi olmaz.
Sebebi;
– A sitesi Google AI'ye 'içeriklerimi kullanma' dese bile B sitesi izin verecek.
– B sitesinin yapay zeka uygulamasından aldığı trafik artarken, A sitesi oradan gelen tıktan da olacak.
– Google AI zaten B sitesinden istediği içeriği çektiği için A sitesine yaptırım uygulamasına gerek kalmayacak
– Kullanıcı Google reklamlarına tıklasa bile aldığı 'tık başı ücret' çok düşük. Kaldı ki içerik gösterdiği diye verdiği para muhtemelen siteleri tatmin etmeyecek.
– Ama en önemli sebep; kullanıcı alışkanlıkları değişti. Artık insanlar bir haberi okumak için web sitesine girmek, 40 sayfa dolaşmak, hatta tek sayfa olsa bile koca koca yazıları okumak istemiyor.
Yani haber sitelerinin asıl sorunu yapay zekanın onlardan içerik çekmesi değil. Hatta yapay zekanın bugün fişi çekse bile, büyük ihtimalle internet kullanıcılarının büyük kısmı yine de haber sitelerine dönmeyecek.
ÇÜNKÜ DEVİR DEĞİŞTİ!
Bugün en büyük haber sitesi X. Eski adıyla Twitter. Artık son gelişmeler saniyeler içinde, hem de ortalama 3 – 5 cümlelik özetle orada. Video haliyle orada. Fotoğraf haliyle orada. Anında onaylanan yorumlarıyla orada. Hatta uzman yorumu orada.
Böyle bir imkan varken kimse sosyal medyadan çıkıp haber sitesine girmek istemiyor.
Haber siteleri zaten son birkaç yıldır kan kaybediyor. Haberleri sosyal medyadan takip edenlerin sayısı haber sitelerine girenlerin sayısını çoktan geçti. Yapay zeka sadece tabuta son çiviyi çaktı. [1]
Peki, bu top buradan döner mi?
Dönebilir. Şöyle ki;
– Eğer haberciler zeytinin faydaları, slime tarifi gibi içeriklerden vazgeçip şanlarına yakışan özel içeriğe yönelirse,
– Tık mühendisliğini bir kenara bırakıp gerçekten gazetecilik yaparlarsa,
– Ajanslardan doldur boşalt yapmak yerine perde arkası haberciliğine odaklanırsa,
– Yığma yazı yerine tıpkı AI sonuçlarında olduğu gibi madde madde sıralanan yeni nesil haber diline geçerse,
– Sosyal medyayı haber sitesine tık çekmek için bir kaynak değil, haber sitesi ve sosyal medyayı bir bütün olarak ele alırsa
– Tüm haber siteleri birleşip Google AI'ye karşı kolektif bir tavır sergilerse
Bu iş buradan dönebilir!
Tabi tüm bunları yapabilmek için nitelikli editör ve muhabir kadrosuna ihtiyaç var. Nitelikli çalışanlar için de medya sektöründe reforma ihtiyaç var. Maaş düzeylerinin yükselmesi ve çalışma şartlarının iyileştirilmesine ihtiyaç var.
Eğer sektörde maaşlar ve çalışma şartları insani düzeye ulaşırsa, gazeteciler de o zaman falanca kurumda basın danışmanlık ya da KPSS hayallerini bir kenara bırakıp işine odaklanabilir. Kim bilir, o güzel atlarına binip birer birer PR'cı olan deneyimli editörler – muhabirler bile mesleğe geri dönebilir.
Özetle Rekabet Kurumu, medyayı kurtarmak adına yaptığınız bu girişim için size teşekkür ederiz ancak bu mesele, medya sektörünün çabası olmadan çözülebilecek bir mesele değildir.
Kaynakça:
1 - Emre Kabaoğlu, Yapay Zeka Çağında Habercilik (İstanbul: Akıl Fikir Yayınları, 2025), 59.
