Merak ettim, diğer ülkelerdeki dokunulmazlık zırhı nasıldır? Bizdeki gibi sıradan suçların kalkanı olarak kullanılabiliyor mu? Baktım, şöyle bir sonuçla karşılaştım:
İngiltere: Parlamento konuşmaları ve oyları güçlü biçimde korunur. Ancak milletvekillerine genel bir ceza kovuşturması muafiyeti tanınmaz.
ABD: Kongre üyelerinin yasama faaliyetleri korunur. Ancak bu koruma, işledikleri iddia edilen sıradan suçlar bakımından genel bir dokunulmazlık sağlamaz.
Hollanda: Parlamento çalışmaları kapsamındaki konuşma ve oylar korunur; bunun dışında genel bir ceza dokunulmazlığı bulunmaz.
Türkiye'de milletvekili dokunulmazlığı: Milletvekilleri, Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden dolayı sorumlu tutulamaz.
Seçimden önce veya sonra suç işlediği iddia edilen milletvekili, Meclis karar vermedikçe kural olarak tutulamaz, sorguya çekilemez, tutuklanamaz ve yargılanamaz."
"Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 2025 tarihli Green/Birleşik Krallık kararında, Avrupa Konseyi üyesi 41 ülkenin hukuk sistemleri karşılaştırılmıştır. Bu incelemede milletvekillerinin yasama görevleri sırasında kullandıkları oy ve ifadeler nedeniyle korunması ortak bir ilke olarak tespit edilmiştir. "
"Önemli bir ayrım: Dünyada milletvekillerinin Meclis'teki görevlerini özgürce yapmasını korumak yaygın bir ilkedir. Ancak bu, milletvekillerinin kişisel suçlar bakımından diğer vatandaşlardan tamamen farklı bir hukuk düzenine tabi olması gerektiği anlamına gelmez."
Bu konunun tartışılması gereken en önemli yönü şudur: Milletvekili dokunulmazlığı, milletvekilini mi korumalı, yoksa milletin iradesini ve parlamentonun bağımsızlığını mı?
Bu ayırım, dokunulmazlık tartışmasının özünü oluşturuyor.
Türkiye'de ise milletvekilinin sıradan/adi/yasal olmayan davranışlarla işlediği suçlar üzülerek belirteyim ki dokunulmazlık zırhının arkasına sığınmıştır. Elbette ki temiz, dürüst ve söz konusu suçlardan uzak olan saygıdeğer milletvekillerimizi tenzih ederiz. Burada kastettiğimiz nasıl olsa dokunulmazlığım var deyip yasal olmayan suçları işleyenlerdir.
Bu tür suçların, Batı ülkelerinde olduğu gibi gerekli yasal düzenlemelerden sonra dokunulmazlık kapsamından çıkarılıp normal vatandaşın işlediği suçlar gibi gereğinin yargı organlarınca yapılması gerekir.
Kalın sağlıcakla.
