Bir fuar salonuna girince önce ürünleri görürsünüz. Renkler, ışıklar, kataloglar, numuneler... Bir taraftan baskı sesleri yükselir, başka bir tarafta farklı diller birbirine karışır. Kâğıda dokunan eller, ürünlerin üzerinde gezinen gözler, kısa bir selamın ardından başlayan uzun konuşmalar...
Bir süre sonra ürünler geri çekilir.
İnsanlara bakmaya başlarsınız.
Bu hafta İstanbul Fuar Merkezi'nde dolaşırken benim dikkatimi çeken de tam olarak buydu. Özellikle Uzak Doğu'dan gelen bazı firmaların stantlarında alışık olduğum görüntünün değiştiğini gördüm. Daha önce Türkiye'deki fuarlarda şirketleri adına temsilcilerle karşılaştığımız bazı firmaların bu kez sahipleri doğrudan standın başındaydı.
Küçük bir ayrıntı gibi görünüyordu.
Değildi.
Çünkü bir temsilci göndermek başka, kendin gelmek başka bir şeydir.
Temsilci ürününü anlatır, fiyatını söyler, kataloğunu uzatır. Şirket sahibi ise karşısındaki insanı görür. Sorunun arkasındaki ihtiyacı, tereddüdün içindeki çekinceyi, bir cümlenin açabileceği yeni yolu daha yakından hisseder.
Ticaretin içinde rakam kadar başka bir ölçü daha vardır: temas.
İstanbul'daki fuar salonları uzun zamandır bu temasın görüldüğü yerlerden biri. SIGN İstanbul da bunun canlı örneklerinden. Salonlarda dolaşırken dünyanın farklı köşelerinden insanların aynı masanın çevresinde buluştuğunu görüyorsunuz. Birinin elinde katalog, diğerinin önünde numune, bir başkasının zihninde henüz adı konulmamış bir ortaklık ihtimali...
Ticaretin asıl hikâyesi çoğu zaman tam burada başlıyor.
Çünkü bir fuarın anlamı yalnızca kaç ürünün sergilendiğiyle ölçülmez. Kimlerin geldiği, kimin doğrudan temas kurmayı tercih ettiği, hangi konuşmaların fuar salonundan çıktıktan sonra devam ettiği de önemlidir.
Bu yıl aynı şehirde gerçekleşen MÜSİAD EXPO da bu açıdan dikkat çekici bir tablo ortaya koydu. Farklı sektörlerden iş insanlarının, uluslararası katılımcıların ve satın alma heyetlerinin bir araya geldiği fuar, ticaretin yalnızca mal alışverişinden ibaret olmadığını yeniden gösterdi.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat'ın fuar kapsamında yaptığı değerlendirmelerde de Türkiye'nin dış ekonomik ilişkilerini geliştirme, yeni pazarlara ulaşma ve iş dünyasının uluslararası bağlantılarını güçlendirme başlıkları öne çıktı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın son günlerde kurduğu bir cümle ise fuar salonlarında gördüğüm manzaranın daha geniş bir karşılığını veriyordu:
"Birbirine yollarla, ticaretle, enerji hatları ve ortak üretimle bağlanan toplumlar, eninde sonunda huzur ve istikrarda da birleşecektir."
Bu cümlenin fuar salonundaki karşılığı, dünyanın başka bir köşesinden İstanbul'a gelip kendi standının başında duran o şirket sahibiydi.
Çünkü insanın yola çıkması yalnızca mesafe katetmek değildir.
Bir yere gitmek, oraya verdiğiniz değeri de gösterir.
O şirket sahibinin standının başında durması, karşısındaki insanı doğrudan dinlemesi, ürünü kadar kendi itibarını da masaya koyması; bugünün satışından daha geniş bir arayışın işaretiydi.
Dünyanın ticaret haritası değişirken asıl mesele yalnızca kimin ne sattığı değildir.
Kimin kiminle konuşabildiğidir.
Kimin güven verebildiğidir.
Kimin yarının ihtiyacını bugünden fark edebildiğidir.
Güçlü duruş biraz da burada başlıyor.
Her gelişmenin peşinden sürüklenmeden gelişmeyi okuyabilmekte. Her aciliyetin içine kendini bırakmadan asıl istikameti görebilmekte. Bugünün hesabını yaparken yarının kapısını da açık tutabilmekte.
Aynı günlerde dünyanın farklı yerlerinde güvenlik ve diplomasi masaları kuruluyor. Başka salonlarda şirketler yeni pazarları, yeni ortaklıkları ve yeni üretim yollarını konuşuyor. Masaların dili farklı olsa da ihtiyaçların bazı kelimeleri aynı: güven, istikrar, öngörülebilirlik ve temas.
İstanbul'un burada kendine özgü bir hikâyesi var.
Bu şehir yalnızca iki kıtanın arasında duran bir coğrafya değil. Yüzyıllardır insanların yollarını birbirine değdiren bir karşılaşma alanı. Limanlarında farklı dillerin birbirine karıştığı, hanlarında hesapların yapıldığı, çarşılarında dünyanın farklı köşelerinden gelen malların yan yana durduğu bir şehir.
Bugün o hikâye fuar salonlarında başka bir biçimde devam ediyor.
Bir şirket sahibi sabahın erken saatinde standının başında bekliyor.
Bir ziyaretçi aynı ürüne ikinci kez dönüp bakıyor.
İki insan katalogları kapatıp doğrudan birbirinin yüzüne bakarak konuşuyor.
Ticaretin soğuk görünen tarafında aslında oldukça insani bir taraf var.
İnsanlar birbirlerini tanımadan birbirleriyle uzun bir yol yürüyemiyor.
Güven, bir katalog sayfasına sığmıyor.
İlişki, tek bir sözleşmeyle başlamıyor.
Gelecek de yalnızca hesap tablolarından okunmuyor.
Bugün fuar salonları boşalıyor. Stantlar sökülüyor. Kataloglar çantalara giriyor. Numuneler kutularına kaldırılıyor. Birkaç gün boyunca aynı koridorda birbirine karışan diller, şimdi dünyanın farklı şehirlerine doğru yeniden dağılıyor.
Fakat geride yalnızca satışlar kalmayacak.
Yeni tanışıklıklar kalacak.
Açılan kapılar kalacak.
Bir sonraki buluşmanın ihtimali kalacak.
Çünkü ticaretin en kıymetli tarafı, her şeyi hemen sonuçlandırması değildir. Bazı karşılaşmaların değerini zaman gösterir.
Bir insanın başka bir ülkeden kalkıp İstanbul'a gelmesi de böyle bir karşılaşmadır.
Kimi ürününü getirir.
Kimi sermayesini.
Kimi fikrini.
Kimi yalnızca bir görüşme için gelir.
Ama masaya oturduğunda artık yalnız değildir; karşısında başka bir insan vardır.
İstanbul'un asıl gücü biraz da burada.
Dünyanın birbirinden uzak görünen parçalarını aynı masaya getirebilmekte.
Bu yüzden fuar salonlarında yalnızca ürünlere bakmamak gerekir. Kimin geldiğine, kimin bizzat geldiğine, kimin masaya oturduğuna ve kimin karşısındakini gerçekten dinlediğine de bakmak gerekir.
Çünkü güçlü bir şehir yalnızca kendisini anlatan şehir değildir.
İnsanların kendisini görmeye gelmek istediği şehirdir.
Fuar salonunda gördüğüm o şirket sahipleri bana ürünlerinden önce şunu düşündürdü: Dünyanın uzak bir köşesinden İstanbul'a kadar geliyorsanız, burada yalnızca bir pazar aramıyorsunuzdur.
Bir bağ arıyorsunuzdur.
Bir karşılık.
Bir güven.
Belki de yeni bir yol.
Ve bütün yolların sonunda geriye kalan şey, yine insandır.
