İnsan, hayatı boyunca başkalarına yol göstermeye, doğruları anlatmaya ve iyiliği çoğaltmaya çalışır. Bir başkasının yanlışını gördüğümüzde onu uyarmak, iyiliğe davet etmek ve doğruyu hatırlatmak insani bir sorumluluktur. Ancak burada üzerinde düşünmemiz gereken önemli bir soru vardır. Başkalarına gösterdiğimiz özeni kendimize de gösterebiliyor muyuz?

Bazen insan, başkalarının hayatına ayna tutarken kendi yansımasına bakmayı ihmal eder. Çevresindekilere sabrı, merhameti, dürüstlüğü ve adaleti anlatırken, aynı değerleri kendi davranışlarında ne kadar yaşattığını sorgulamaz. Oysa bir düşünceyi savunmakla o düşünceye uygun yaşamak arasında büyük bir fark vardır. Bilmek, tek başına erdemli olmak anlamına gelmez. Asıl erdem, bildiklerimizi hayatımıza taşıyabilmektir.

Başkalarına nasihat etmek kolaydır. Zor olan, aynı nasihati kendi hayatımızda uygulayabilmektir. İnsan, başkasının hatalarını değerlendirirken çoğu zaman daha keskin, kendi hataları söz konusu olduğunda ise daha hoşgörülü davranabilir. Başkasının öfkesini eleştirirken kendi öfkesini haklı gerekçelere dayandırabilir. Başkasına anlayışlı olmayı öğütlerken kendisine yöneltilen en küçük eleştiriye tahammül edemeyebilir. İşte tam da bu noktada insanın kendi iç dünyasıyla yüzleşmesi gerekir.

Psikolojik açıdan bakıldığında bu durum, insanın kendisiyle ilgili farkındalığını geliştirmesinin ne kadar önemli olduğunu gösterir. Kişi bazen başkalarında eleştirdiği davranışların kendi içinde de bulunduğunu fark etmek istemez. Kendi kusurlarını görmek yerine başkalarının eksikliklerine odaklanmak, bir tür savunma mekanizmasına dönüşebilir. Oysa gerçek gelişim, başkasını değiştirmeye çalışmadan önce kendi düşünce ve davranışlarımızı değerlendirebilmekle başlar.

Elbette iyiliği anlatmak, doğruyu savunmak ve insanlara rehberlik etmek değerlidir. Ancak bu sorumluluk, kişinin kendisini bu değerlendirmenin dışında tutması anlamına gelmez. Bir insanın söyledikleriyle yaptıkları arasındaki mesafe büyüdükçe, sözlerinin inandırıcılığı da azalır. Çünkü insanlar yalnızca anlattıklarımızı değil, nasıl yaşadığımızı da gözlemler. Davranışlarımız, çoğu zaman sözlerimizden daha güçlü bir mesaj verir.

Burada önemli olan kusursuz bir insan olmaya çalışmak değildir. Hiç kimse hatasız değildir. Önemli olan, hatasını fark edebilen, gerektiğinde özür dileyebilen, kendisini eleştirebilen ve değişmek için çaba gösterebilen bir insan olabilmektir. Samimiyet, hiç yanlış yapmamak değil. Yanlışını kabul edecek cesareti gösterebilmektir.

Belki de insanın kendisine sorması gereken en önemli soru şudur. Başkalarına önerdiğim güzellikleri kendi hayatımda ne kadar yaşatıyorum?

Unutmamalıyız ki iyilik, yalnızca başkalarına anlatıldığında değil, davranışlarımızda hayat bulduğunda anlam kazanır. Başkalarına yol gösterirken kendi yolumuzu da aydınlatmalıyız. Çünkü insanın en uzun yolculuğu, başkalarını değiştirmek için çıktığı yol değil, kendisini tanımak ve dönüştürmek için çıktığı içsel yolculuktur.

Başkalarına ışık olmak istiyorsak önce kendi içimizdeki karanlıkla yüzleşmeyi öğrenmeliyiz. Zira insanın sözleri başkalarına ulaşabilir. Fakat gerçek örnekliği ancak yaşadığı değerlerle oluşturur.