Bazı kararların sesi vardır.
Bir salonda söylenir, tutanaklara geçer, imzalanır. Sonra dosyalar kapanır, insanlar dağılıp gider. Verilen hüküm de orada kalmış gibi görünür.
Oysa alınan kararlar yerlerinde kalmaz.
Bir yerden çıkar ve hiç tanımadığı hayatlara kadar yürür.
29 Eylül'de Kiev'den gelen bir görüntü, bunu uzun cümlelere ihtiyaç bırakmadan anlattı.
Ukrayna Ulusal Bilimler Akademisi'nin tarihî binası saldırıda ağır hasar gördü. Üçüncü kattaki odasında mahsur kalan 69 yaşındaki bilim insanı Ihor Malchevsky, yangın sırasında pencerenin dışındaki çıkıntıya çıktı. Kurtarma ekipleri aşağıdan bir merdiven uzattı. Malchevsky o merdivenden indi.
Bu görüntüyü yalnızca savaşın içinden çıkmış bir kare olarak görüp geçmek mümkün.
Fakat biraz daha dikkatle bakınca başka bir hikâye beliriyor.
Çünkü burası sıradan bir bina değil. Bir ülkenin bilim hafızasını taşıyan kurumlardan biri. Yıllarını bilgiye vermiş 69 yaşındaki bir bilim insanı, çalıştığı binanın üçüncü katında, savaşın bütün büyük hesaplarından bağımsız görünen çok yalın bir gerçekle karşı karşıya kalıyor:
Aşağıya inmesi gerekiyor.
Ve aşağıda bir merdiven bekliyor.
Hayatın tuhaf tarafı da burada başlıyor.
Yıllarca biriktirilen bilgi, kurulan şehirler, hazırlanan anlaşmalar, devletlerin birbirine gönderdiği mesajlar, yapılan hesaplar... Hepsi bir anda birkaç basamağın üzerine kadar küçülebiliyor.
Savaşın haritalarda görünen yüzü başka, sokakta karşılığı başka.
Haritada bir şehir küçük bir nokta olabilir. Bir müzakere dosyasında bir ülke birkaç sayfaya sığabilir. Bir istatistik tablosunda yüz bin kişi yalnızca bir rakam olarak görünebilir.
Sonra o rakam bir gün bir kapının önünde belirir.
Amerika Birleşik Devletleri'nde yaşayan yaklaşık 101 bin Ukraynalının geçici koruma statüsünün 19 Ekim 2026'da sona erecek olması, meselenin başka bir tarafını gösteriyor.
Senatör Tammy Duckworth'ın öncülüğünde 31 senatör, Ukraynalılar için geçici koruma statüsünün 18 ay uzatılması ve yeniden düzenlenmesi çağrısında bulundu. Açıklamada, bu kişilerin çalışma izinleri sayesinde Amerikan ekonomisine yıllık yaklaşık 2,6 milyar dolar katkı sağladığı ve yaklaşık 716 milyon dolar vergi ödediği belirtildi.
Rakamların dili soğuktur.
101 bin kişi.
2,6 milyar dolar.
716 milyon dolar.
Oysa o rakamların içinde evlerin anahtarları, devam eden eğitimler, iş yerleri, bekleyen aileler ve yarının nerede kurulacağını bilmeyen insanlar vardır.
Takvimde çevrilen bir yaprak, bir aile için bütün düzenin yeniden kurulması anlamına gelebilir.
Diplomasinin gerçek ağırlığı da burada ortaya çıkar.
Diplomasi yalnızca devletlerin birbirine ne söylediği değildir. Konuşulabilecek kanalları açık tutmaktır. Birbirine güvenmeyen tarafların yeniden temas kurabileceği zemini korumaktır. Bugün sonuç vermeyen bir görüşmenin yarın başka bir kapı açabileceğini hesaba katmaktır.
Washington ile Moskova arasındaki temaslar da bu açıdan dikkat çekiyor. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in özel temsilcisi Kirill Dmitriev ile ABD'li yetkililer, Ukrayna'daki savaşın yanı sıra savaş sonrasındaki enerji işbirliği ihtimalini de görüştü.
Bu görüşmelerin nereye varacağını bugün kimse kesin olarak bilemez.
Fakat konuşma ihtimalinin korunması, yarının kapısını bütünüyle kapatmamak anlamına gelir.
Türkiye'nin Rusya ve Ukrayna ile doğrudan temaslarını sürdürmesi de bu çerçevede anlam kazanıyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Türkiye'nin her iki tarafla temaslarını artırdığını, İstanbul görüşmelerinin devamının ve diplomatik kanalların açık tutulmasının önemini vurguladı. Karadeniz güvenliği, tahıl sevkiyatı ve enerji güvenliği konusunda da taraflarla temasların sürdüğünü açıkladı.
Buradaki mesele, bir tarafın cümlesini diğerinin üzerine çıkarmak değil.
Konuşulacak tarafların tamamını aynı anda görebilmek.
Çünkü savaşların içinde cepheler vardır; diplomaside ise temas imkânları.
İnsanların kaderi de çoğu zaman tam bu temasların arasındaki boşluklarda şekillenir.
Bir savaşın bilançosunda bir bilim insanının adı birkaç satıra sığabilir.
Bir koruma kararında bir ailenin yıllarca kurduğu düzen görünmeyebilir.
Bir enerji görüşmesinde milyarlarca dolarlık hesaplar öne çıkabilir.
Fakat bütün bu büyük kelimelerin ötesinde, daha sade bir mesele vardır:
Yarın.
Devlet aklı belki de tam burada sınanır. Büyük resmi görebilmek, fakat o resmin içinde yaşayanları kaybetmemek.
Haritaların üzerinde çizgiler değişebilir.
Dosyaların sayfaları yenilenebilir.
Görüşme odalarının kapıları açılıp kapanabilir.
Fakat bütün bunların bir karşılığı vardır.
Çünkü bir kararın son durağı, imzalandığı masa değil; ulaştığı insanın hayatıdır.
Kiev'de o gün bir merdiven uzatıldı.
69 yaşındaki Malchevsky aşağı indi.
Bir süre sonra merdiven kaldırıldı, insanlar dağıldı, şehir kendi sesine döndü.
Fakat görüntü kaldı.
Üçüncü kattaki bir pencere.
Aşağıda bekleyen bir merdiven.
Ve dünyanın bütün büyük kararlarının sonunda, yeniden yere basmayı bekleyen bir insan.
