“1950 ve 1952 yılları arasında gazeteci Falih Rıfkı Atay, gazeteci Ahmet Emin Yalman, Prof. [Ahmet] Şükrü Esmer tarafından girişimlerde bulunulmuş ancak bu girişimler başarılı olmamıştır.
“1952 yılı içinde Oğuzhan Koraltan tarafından başlatılan ikinci girişimle Nail Avunduk ve Doç. Dr. Mukbil Özyörük’ün kurucu üye olduğu Ankara Rotary Kulübü 24 Mart 1954 Tarihinde kurulmuştur. İlk kulüp başkanı Şahap Birgi’dir.
“23 Mart 1955 yılı içinde Charter alan Ankara Rotary Kulübü, Uluslararası Rotary kayıtlarında Türkiye’nin ilk Rotary Kulübü’dür.
“İstanbul Rotary Kulubü ise 8 Şubat 1956 yılında Oğuzhan R. Koraltan başkanlığında kurulmuştur. Rıfat Bereket, İsmail Hakkı Kutbay, Kazım Taşkent, Eli Rosenthal, Hilmi Naili Barlo ve John A. Caouki bu Kulübün kurucu üyeleridir.
“Türkiye’de kurulan üçüncü Rotary Kulübü İzmir Rotary Kulübü’dür.
“Bu kulüp İstanbul Rotary Kulübünden Nejat Eczacıbaşı ve John Caouki’nin girişimleri ile kurulmuştur. İlk toplantısını 9 Ocak 1961’de yapan İzmir Rotary Kulübü’nün kurucuları arasında Sadi Aral, Cemil Atalay, Muvahhit Atamer ve Süreyya Birsel vardır.
“Dördüncü Rotary de yine İstanbul Rotary Kulübü’nün öncülüğünde Zübeyir Şeyhun’un girişimleri ile 12 Haziran 1963’de kurulan Bursa Rotary Kulübü’dür.
“Türkiye’de ilk Rotary Kulübü’nün kurulduğu 1954 yılından 1964 yılına kadar geçen ilk on yıl içinde Kulüp sayısı dördü geçmemiştir. 1965 yılında bunlara Çankaya ve 1966 yılında da Samsun Rotary Kulübü eklenmiştir.
“Bugün ülkemizde 2420, 2430, 2440 nolu 3 Bölgede 230’un üzerinde Rotary Kulübü ve 7500’ün üzerinde Rotaryen vardır.”
Beria Evliyazade / Dr. Nâzım çiftinin ikinci dâmâdı: Mîmâr Fuat Bozinal
Beria Hanım’ın ve Selânikli Dr. Nâzım Bey’in kızı Sevinç Hanım’ın ikinci evliliği, Mîmâr Fuat Bozinal ile… Bu evlilikden Sedat Bozinal doğuyor…
İzmir – Karşıyaka’da k̃âin Çağlayan Apartmanı hakkında İzmir Kent Belleği Araştırma Grupu tarafından hazırlanmış kitabda, bu apartmandaki bir dâirenin sâhibi olan Mimar Fuat Bozinal hakkında aydınlatıcı mâl̃ûmât bulunuyor. Bu mâl̃ûmâtın bir kısmı, -dâire kendisine mîrâs kalan- oğlu Sedat Bozinal’la 30 Mart 2021’de yapılan mülâkattan elde edilmiştir:
“Yapıda ikamet eden mimar Fuat Bozinal (1924 - 1988), 1948 yılında istanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisinden mezun olduktan sonra İzmir Belediyesinde görev alarak Kültürpark ile ilgili projelerde Behçet Uz ile birlikte çalışmıştır. İzmir ve İstanbul'da yaklaşık 20 adet hastane projesi vardır. […] 1970'li yıllarda yaklaşık 20 yıl boyunca [?] Mimarlar Odası İzmir Şubesi başkanlığını yürütmüştür. Daha sonraki yıllarda Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüğünde İzmir İnşaat ve Emlak Sigorta Müdürü olarak görev yapmıştır.” (Çağlayan Apartmanı 1972; https://izmirkentbellegi.yasar.edu.tr/BAP083-part2.pdf; 1.4.2026) (Burada zikredilen Tıb Dr. Behçet Uz -Denizli, Buldan 1893 / 19 Mayıs 1986, İzmir Kokluca Mez.’da L̃aik mezar-, 1931 – 1941 senelerinde İzmir Belediye Reîsliği ve Saracoğlu, Peker, Menderes Hük̃ûmetlerinde Ticâret ve Sıhhiye Vekîllikleri yapmış Farmason bir siyâsetcidir…)
Aynı kitabda, “Yapının kimliği ve tarihçesi” başlığı altında verilen bilgilere göre, inşâatın tamâmlandığı târih, 23 Eyl̃ûl̃ 1972’dir. İşveren: Sadullah Birsel, sâhibi: (Sadullah Bey’in eşi, Evliyazade) Fatma Bihin Birsel’dir. “Yapıyla ilgili diğer kişiler” listesinde, “A Blok” için iki isim zikrediliyor: (Fuat / Sevinç Bozinal çiftinin oğlu) Sedat Bozinal ve Şule İplikçioğlu… Binânın “bugünkü fiziksel konumu” maddesinde ise, “yapı kullanılabilir durumdadır ve özgün tasarımı korunmaktadır” deniliyor…
Sedat Bozinal
Sabah gazetesinde on altı sene evvel neşrettiği bir fıkrasında Evliyazadeler’den ve Bozinal çiftinden bahseden Erdal Şafak, iki sene, Sedat Bozinal’a “öğretmenlik” yaptığını ifâde ediyor:
“…Karşıyaka Yalısı'ndaki yüksek tavanlı salonunun duvarını bir Osmanlı aydınının tablosunun süslediği Evliyazade Köşkü… Sahipleri Sevinç - Fuat Bozinal çifti… O etkileyici köşkte iki yıl boyunca Bozinal çiftinin oğlu Sedat'a yarı öğretmenlik-yarı arkadaşlık yaptım.” (Erdal Şafak, “50 Yıl Önce”, 28.5.2010; (https://www.sabah.com.tr/yazarlar/safak/2010/05/28/50_yil_once; 1.4.2026)
Yine aynı gazetede Aliye Çetinkaya’nın bir fıkrasından da, Fuat Bozinal’ın, Sevinç Hanım’ın vefâtından sonra ikinci bir evlilik yaptığı ve oğlu Sedat Bozinal’ın 1954 doğumlu olduğu anlaşılıyor:
“Atatürk'e İzmir suikastı davası sonucu idam edilen Doktor Nâzım'ın torunu Sedat Bozinal, dedesi Doktor Nâzım'a ve ailesine ait tüm belge ve tarihi portrelerin üvey annesi tarafından babasının ölümünden sonra kaçırıldığını iddia etti.
“Dedesi ve aile büyüklerinin fotoğraflarını yeniden bir araya getirmeye çalıştığını ifade eden 57 yaşındaki Bozinal, merhum halası Berin Menderes'in oğlu olan Aydın Menderes'in ölümüne çok üzüldüğünü belirterek ‘Aydın Menderes ile Başbakanlık Köşkü'nün bahçesinde saatlerce oynardık. Onun bir fotoğrafı da oluşturacağım portreler köşesinde yerini alacak’ dedi.
“Annesinin ölümüyle babasının 5 yıl mateme büründüğünü belirten Bozinal ‘Bu sürenin sonunda babam Meryem Hanım'la evlendi. 10 ay süren evliliklerinin ardından babam İstanbul'da hayatını kaybetti’ diye konuştu.
“Geçmişte kendisine ağabeylik ve öğretmenlik yapan Sabah Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Erdal Şafak'ın dünkü köşe yazısına değinen Bozinal, ‘Dedem Doktor Nâzım'la ilgili belgeler ve fotoğraflar, Atatürk'ün fincanı ve tarihi nitelik taşıyan mektuplar, Hacı Mehmet Evliyazade'nin ve Refik Evliyazade'nin büyük fotoğrafları, hepsi babamın öldüğü gece götürüldü. Sadece tüm ısrarlarımla Padişah Vahdettin'in dedem evlenirken hediye ettiği saatini alabildim’ dedi.
“Dr. Nâzım’ın mezarı mechûl̃”
“Birkaç yıl içinde İstiklal Mahkemesi ile ilgili belgelerin Türkçe'ye [L̃atin harflerine] çevrileceğini öğrendiğini belirten Bozinal ‘İnşallah bir an önce açıklanır ve yıllardır aradığım dedem Doktor Nâzım'ın mezarının yerini de bulabiliriz’ diye konuştu.
“1970'li yıllarda yıkılan ve içinde Doktor Nâzım, Adnan Menderes ve Fatin Rüştü Zorlu'nun portrelerinin yer aldığı Evliyazade Konağı'nın yerine yapılan binaya [yukarıda bahsettiğimiz Çağlayan Apartmanı] taşındığını ifade eden Bozinal şöyle konuştu: ‘Ne acıdır ki bir ailenin üç damadı da asılarak ölüyor. Şu anda elimde sadece Doktor Nazım'a ait bir fotoğraf var. Arşivlerden fotoğrafları bularak yeniden onları yaşatacağım bir portre köşesi yapmak istiyorum. Bu köşede Aydın Menderes de yerini alacak.’ ” (Aliye Çetinkaya, 26.12.2011; https://www.sabah.com.tr/gundem/2011/12/26/aydin-menderesin-portresini-de-o-koseye-asacagim; 12.5.2026)
Nejat / Mesude Evliyazade çifti
1913 – 1918 senelerinin İzmir Belediye Reîsi Refik Evliyazade ile Hacer Kapani’nin 1892, İzmir doğumlu ilk çocukları Beria Hanım’dan (ölümü, 1959) sonraki çocukları, 1895, İzmir doğumlu Nejat Evliyazade idi… İzmir’de, Haziran 1955’te vefât etti.
(Demokrat İzmir, 21.6.1955, s. 2)
Nejat Evliyazade’nin Haziran 1955’te vefâtı üzerine, eşi Mesude Hanım’ın ve oğulları Mehmet Özdemir ile Mustafa Yılmaz Evliyazade’nin, cenâze için teşekkür îlânları…
***
Kendisi, Türkiye Jokey Kulübü’nün müessislerinden imiş ve bu Kulübe çok emeği geçmiş. Kulübün Evliyazade’yi anma yazısı, aynı zamânda onun kısa tercümeihâli mâhiyetindedir:
“İzmir'in tanınmış ailelerinden Evliyazade Ailesi'ne mensup olan Nejat Evliyazade, 1895 yılında İzmir'de doğdu. Türkiye'de düzenli at yarışlarının başlatılmasına öncülük eden Refik Evliyazade'nin oğlu olan Nejat Evliyazade, küçük yaşlarda at binmeye başladı ve hayatı boyunca en büyük tutkusu atlar oldu. 1914 yılında İzmir'de kurulan Altay Spor Kulübünün kuruluşuna öncülük eden Evliyazade, Türkiye'nin ilk lisanslı futbolcuları arasında yer aldı. At yarışları ve atçılık camiası için de çok önemli çalışmalarda bulundu. 1950 yılında at yarışlarının düzenlenmesi konusunda yaşanan sorunlara çözüm bulmak amacıyla arkadaşları Sait Akson ve Özdemir Atman ile birlikte 7 maddelik bir yasa tasarısı hazırladı. Bu yasa tasarısını ve yarışların Avrupa'da olduğu gibi jokey kulüp aracılığıyla düzenlenmesi konusundaki fikirlerini, dönemin Başbakanı Adnan Menderes'e anlatma imkanı buldu. Menderes'in de desteğiyle Devlet Bakanı ve aynı zamanda iyi bir yetiştirici olan Fevzi Lütfi Karaosmanoğlu konuyla ilgili görevlendirildi. Böylece çalışmalara başlayan Nejat Evliyazade, Sait Akson, Saim Önhon, Halim Sait Türkhan ile birlikte 1950 yılında Ankara'da Fevzi Lütfi Karaosmanoğlu'nun başkanlığında Türkiye Jokey Kulübünü kurdu. 1955 yılında aramızdan ayrılan Kulübümüzün kurucu üyelerinden Nejat Evliyazade'yi, anısına düzenlenen koşu vesilesiyle saygı ve rahmetle anıyoruz.” (11.3.2026; https://www.istanbulses.com/kurucu-uyemiz-nejat-evliyazade-ve-asli-uyemiz-tarcan-iscen-i-saygiyla-aniyoruz-121118h.htm; 22.3.2026)
Nejat Evliyazade’nin izdivâcı, Mesude (Mes’ûde) Hanım ile… “geni.com” şecere sitesine nazaran, Mesude Hanım, (Hacı Ali Paşa ile Fatma Hanım’ın oğlu) Hacı Ali Paşazade Refik Efendi ile Siret Hanım’ın kızı… (https://www.geni.com/search?search_type=people&names=Mesude+Evliyazade; https://www.geni.com/search?search_type=people&names=Hac%C4%B1+Ali+Pa%C5%9Fazade+Refik+Efendi+; 25.3.2026)
Çiftin iki oğlu oluyor: Mehmet Özdemir Evliyazade ve Mustafa Yılmaz Evliyazade…
(https://www.nadirkitap.com/onlari-anlatiyorum-mehmet-ozdemir-evliyazade-kitap46726060.html) (8.5.2026)
Nejat / Mesude Evliyazade çiftinin iki oğlundan biri olan Mehmet Özdemir Evliyazade’nin (ön kapakta, üstte sağda) kitabı: Onları Anlatıyorum (İstanbul: Yeni Doğuş Matbaası, 1960, 17x12 cm, 95 s.)…
